Rewolucja w opodatkowaniu spółki komandytowo-akcyjnej?

Uchwała NSA otwiera drogę do znaczących oszczędności podatkowych.

W dniu 16 stycznia br. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów podjął uchwałę dotyczącą sposobu opodatkowania przychodu (dochodu) spółki kapitałowej będącej akcjonariuszem spółki komandytowo-akcyjnej.

Zdaniem Sądu, przychód (dochód) spółki kapitałowej będącej akcjonariuszem spółki komandytowo-akcyjnej podlega opodatkowaniu w dniu otrzymania dywidendy. Tym samym opodatkowaniu nie podlega dochód przypadający na akcjonariusza w trakcie roku obrotowego. Należy podkreślić, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie dotyczy opodatkowania akcjonariusza będącego spółką kapitałową.

W ustnym uzasadnieniu Sąd zwrócił uwagę, iż przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jak również inne regulacje prawne nie dają podstaw do zaliczenia udziału w zysku spółki osobowej do przychodów z działalności gospodarczej. W związku z tym nie ma podstaw do tego, aby przychody z tego źródła były rozpoznawane wg. metody memoriałowej.

Konsekwencją stanowiska wyrażonego przez NSA jest brak opodatkowania dochodu spółki komandytowo-akcyjnej przypadającego na akcjonariuszy będących spółkami kapitałowymi. Tym samym odpowiednia struktura własnościowa spółki komandytowo-akcyjnej umożliwiłaby uniknięcie opodatkowania dochodu do momentu jego wypłaty na rzecz akcjonariuszy.

Czy podatnicy mogą liczyć na korzystne zakończenie sporów przed sądami, czy też Minister Finansów będzie podejmował działania w celu dochodzenia swoich racji?

Uchwała podjęta w składzie 7 sędziów jest wiążąca dla sądów, dlatego należy spodziewać się, iż wszelkie spory prowadzone przez podatników z Ministerstwem Finansów będą rozstrzygane na korzyść podatników, dopóki i o ile któryś z sądów wojewódzkich na bazie własnych wątpliwości nie wystąpi o uchwałę pełnego składu Izby lub pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Należy przy tym mieć na uwadze, iż komentowane orzeczenie odnosi się bezpośrednio do opodatkowania akcjonariuszy będących spółkami kapitałowymi. O ile przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie regulują bezpośrednio sposobu kwalifikowania i opodatkowania przychodów (dochodów) z udziału w spółkach osobowych, o tyle zasady w tym zakresie zostały zawarte w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, na co zwrócił również Naczelny Sąd Administracyjny w ustnym uzasadnieniu. Dlatego, naszym zdaniem, przedmiotowej uchwały nie należy bezpośrednio odnosić do sposobu opodatkowania akcjonariuszy będących osobami fizycznymi, w szczególności nie można oczekiwać, iż sądy rozstrzygające spory pomiędzy podatnikami a Ministrem Finansów będą rozstrzygały w analogiczny sposób, tj. uznając, że opodatkowanie akcjonariuszy ma miejsce dopiero na moment wypłaty dywidendy.

Jakie skutki niesienie za sobą uchwała NSA?

Oceniając skutki jakie może wywołać uchwała NSA, w pierwszej kolejności należy wskazać na prawdopodobieństwo zmiany przepisów podatkowych. Brak bieżącego opodatkowania dochodów uzyskiwanych z działalności operacyjnej prowadzonej przez spółki komandytowo-akcyjne, których akcjonariuszami są spółki kapitałowe może spowodować szybkie rozpowszechnienie się takich struktur, co spowodowałoby spadek wpływów budżetowych. Przy okazji należy przyznać zasadność wprowadzenia regulacji, które wyeliminowały wszelkie wątpliwości związane z opodatkowaniem wspólników spółek osobowych (w praktyce wątpliwości tych jest bardzo wiele i nie dotyczą one wyłącznie momentu opodatkowania).

Trudno jest dzisiaj przewidywać jaki kierunek przyjmą ewentualne zmiany przepisów. Można sobie wyobrazić wprowadzenie dodatkowych regulacji do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, które dawałyby podstawę do bieżącego opodatkowania wspólników spółek osobowych będących osobami prawnymi i ewentualne doprecyzowanie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w celu potwierdzenia takiego sposobu opodatkowania wspólników będących osobami fizycznymi. Alternatywnym rozwiązaniem wydaje się objęcie spółek osobowych (ewentualnie wyłącznie spółek komandytowo-akcyjnych) opodatkowaniem podatkiem dochodowym, co byłoby zmianą wręcz rewolucyjną (eliminującą transparentność podatkową spółek osobowych).

Uchwała NSA wprowadza dużą niepewność co do przyszłości, zarówno w zakresie interpretowania przepisów dotyczących opodatkowania wspólników spółek osobowych będących osobami fizycznymi, jak i ewentualnych zmian w przepisach. Wszelkie decyzje dotyczące stosowania rozwiązań bazujących na wykorzystaniu spółek osobowych są więc dziś obarczone podwyższonym ryzykiem potencjalnych zmian przepisów.