Cyfryzacja rozliczeń podatkowych
Nowoczesne kontrole podatkowe opierają się na zaawansowanej analizie danych i ścisłej cyfrowej spójności raportów, co wymusza na przedsiębiorstwach systemowe i wieloaspektowe przygotowanie.
W tradycyjnym modelu audyt podatkowy często koncentrował się głównie na CIT i VAT. Dziś jednak kluczowe znaczenie ma weryfikacja całego wachlarza podatków, w tym także podatków lokalnych czy akcyzowych w zależności od branży. Od kilku lat widać też wyraźne zainteresowanie organów podatkowych obszarem cen transferowych i podatku u źródła.
Cyfryzacja rozliczeń podatkowych w Polsce znacząco zwiększa przejrzystość danych dla administracji skarbowej. JPK_VAT stał się podstawowym narzędziem kontroli transakcji VAT, a od 1 lutego 2026 r. obowiązuje Krajowy System e-Faktur (KSeF). W praktyce oznacza to, że urzędy mają niemal w czasie rzeczywistym dostęp do wszystkich faktur sprzedażowych i zakupowych.
Od 2025 roku JPK_CIT jest wdrażany jako kolejny element cyfryzacji podatków dochodowych. Dzięki temu organy skarbowe otrzymują kompleksowy obraz rozliczeń CIT w formie jednolitego pliku kontrolnego. W praktyce oznacza to, że potencjalne nieprawidłowości w kalkulacjach CIT, amortyzacji, kosztach uzyskania przychodu czy rozliczeniach wewnątrzgrupowych mogą zostać wychwycone znacznie szybciej.
Dla zespołów księgowo-podatkowych oznacza to konieczność:
- sprawdzenia spójności danych księgowych i podatkowych,
- identyfikacji obszarów, które obarczone są podwyższonym ryzykiem
- podjęcia działań korygujących ewentualne błędy, zanim staną się przedmiotem kontroli.
Czytaj więcej: Kontrola skarbowa: jak zmienia się strategia i co to oznacza dla przedsiębiorców?
Google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Rekordowa efektywność działań kontrolnych KAS w 2025 roku
Dane za 2025 rok pokazują wyraźny wzrost skuteczności i efektywności działań kontrolnych KAS:
- łączna wartość ustaleń z kontroli wzrosła aż o 29,1%, osiągając poziom 19,05 mld zł (w porównaniu do 14,76 mld zł w 2024 r.),
- liczba czynności weryfikacyjnych zwiększyła się o 9,4%, do poziomu 2,64 mln.
Co istotne, wzrost wpływów nie wynika z liczby tradycyjnych kontroli podatkowych, lecz z przemiany charakteru działań KAS. Administracja stawia na nowoczesną analizę danych, selektywność oraz szybsze, mniej inwazyjne formy weryfikacji rozliczeń.
W obszarze kontroli celno-skarbowej – dotyczącej najpoważniejszych nadużyć podatkowych i przestępstw skarbowych widać wyraźną zmianę podejścia:
- liczba wszczętych kontroli spadła o ponad 27%, z 7 043 do 5 113,
- kwota ustaleń zaś wzrosła o 46,4%, do poziomu 6,52 mld zł.
Ta statystyka jednoznacznie wskazuje, że KAS coraz skuteczniej typuje podmioty do kontroli, eliminując przypadki kontroli na chybił trafił. Dodatkowo spadł odsetek korekt deklaracji składanych przez podatników w trakcie kontroli (z 29,1% do 18,1%), co świadczy o rosnącej pewności organów co do zasadności wszczynania postępowań.
Jednym z kluczowych filarów strategii KAS w 2025 roku stały się czynności sprawdzające – najszybsza i najmniej inwazyjna forma weryfikacji podatkowej. W 2025 roku:
- liczba czynności sprawdzających wzrosła o niemal 10%,
- kwoty odzyskane na tym etapie zwiększyły się o blisko 28%, przekraczając 2,4 mld zł,
- tymczasem liczba tradycyjnych kontroli podatkowych zmalała o 11,3%.
Dla przedsiębiorców oznacza to możliwość szybszego rozwiązania problemów podatkowych na etapie dialogu z urzędem, bez konieczności formalnego wszczynania postępowania kontrolnego. To także krótszy czas niepewności, niższe koszty organizacyjne oraz mniejsze ryzyko utraty reputacji.
Prewencyjny charakter audytu podatkowego
Audyt podatkowy w nowej erze cyfryzacji ma charakter prewencyjny. Nie chodzi tylko o wykrycie błędów, ale o systematyczne zarządzanie ryzykiem podatkowym.
W dobie cyfryzacji i rosnącej transparentności administracji podatkowej każdy błąd w rozliczeniach jest łatwiejszy do wykrycia. Systematyczny audyt podatkowy:
- pozwala zminimalizować ryzyko finansowych i reputacyjnych konsekwencji kontroli,
- zwiększa pewność w zakresie compliance,
- umożliwia szybkie wykrycie nieprawidłowości i ich korektę,
- przygotowuje firmę do bezpiecznej współpracy z organami podatkowymi.
W obecnych realiach audyt podatkowy coraz częściej staje się elementem stałego systemu zarządzania ryzykiem podatkowym w organizacji. Kompleksowy audyt pozwala ocenić, czy przyjęte podejście do rozliczeń jest zgodne z obowiązującymi przepisami oraz aktualną praktyką organów podatkowych.
Samodzielna identyfikacja błędów i ich korekta przed wszczęciem kontroli zazwyczaj wiąże się z mniejszym ryzykiem sankcji oraz większą przewidywalnością skutków finansowych. Firma może świadomie zdecydować o sposobie uregulowania ewentualnych zaległości.
Lepsze planowanie i optymalizacja procesów
Audyt podatkowy nie powinien być postrzegany wyłącznie jako narzędzie wykrywania błędów czy nieprawidłowości. W praktyce jego wartość często ujawnia się w obszarze usprawniania procesów finansowo-księgowych i porządkowania architektury podatkowej organizacji.
Kompleksowa analiza rozliczeń CIT, VAT i innych podatków pozwala zidentyfikować nieefektywności w przepływie danych między działami, powielanie czynności kontrolnych, brak jednoznacznej odpowiedzialności za określone obszary czy niedostosowanie systemów księgowych do wymogów raportowych (KSeF, JPK_VAT, JPK_CIT). Często okazuje się, że ryzyko podatkowe nie wynika z błędnej interpretacji przepisów, lecz z niespójności procesów, braku standaryzacji lub ręcznego przetwarzania danych.
Uporządkowanie tych obszarów przekłada się nie tylko na ograniczenie ryzyka zakwestionowania rozliczeń przez organ podatkowy, lecz również na większą przewidywalność wyniku podatkowego i lepszą kontrolę nad przepływami pieniężnymi.
Audyt podatkowy nie tylko minimalizuje ryzyko sporów z organami podatkowymi, ale także podnosi standard zarządzania finansowego i buduje bardziej dojrzały, uporządkowany system kontroli wewnętrznej. Audyt podatkowy staje się elementem strategicznego zarządzania przedsiębiorstwem.
W warunkach rosnącej odpowiedzialności kadry zarządzającej za obszar podatkowy, audyt pełni funkcję ochronną. Dokumentuje on dochowanie należytej staranności w zakresie nadzoru nad rozliczeniami podatkowymi oraz stanowi dowód aktywnego zarządzania ryzykiem.
Dla działów księgowych i finansowych oznacza to większe poczucie bezpieczeństwa oraz jasność co do przyjętych zasad rozliczeń.