Spis treści
- Czym jest Pillar 2 i globalny podatek minimalny?
- Kogo obejmują regulacje Pillar 2?
- Jak działa system GloBE?
- Jakie nowe obowiązki Pillar 2 mają spółki w Polsce?
- Co powinna zrobić spółka, aby przygotować się do Pillar 2?
- Co to oznacza dla polskich spółek?
- Jakie zmiany przewiduje planowana nowelizacja przepisów?
- Jakie znaczenie mają nowe prace OECD nad pakietem Side-by-Side?
- 3 kroki, które warto wykonać już teraz
Czym jest Pillar 2 i globalny podatek minimalny?
Globalny podatek minimalny (Pillar 2) jest elementem reformy międzynarodowego systemu podatkowego przygotowanej przez OECD w ramach projektu BEPS 2.0. Jego celem jest ograniczenie zjawiska przenoszenia dochodów do jurysdykcji o niskim opodatkowaniu poprzez zapewnienie minimalnego poziomu opodatkowania dużych grup kapitałowych.
Zgodnie z zasadami systemu GloBE efektywna stawka podatkowa (ETR) w każdej jurysdykcji powinna wynosić co najmniej 15%. Jeżeli w danym państwie opodatkowanie jest niższe, powstaje obowiązek zapłaty podatku wyrównawczego (top-up tax). Przykładowo, jeżeli spółki z grupy osiągnęły w danym kraju ETR w wysokości 9%, grupa może być zobowiązana dopłacić brakujące 6% w ramach podatku wyrównawczego.
W Unii Europejskiej regulacje te zostały wdrożone na podstawie dyrektywy 2022/2523, natomiast w Polsce implementowano je ustawą z 6 listopada 2024 r. o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych.
Kogo obejmują regulacje Pillar 2?
Przepisy dotyczą przede wszystkim dużych krajowych oraz międzynarodowych grup kapitałowych, których skonsolidowane przychody przekraczają 750 mln EUR (co do zasady w co najmniej dwóch z czterech ostatnich lat).
Regulacje mogą mieć zastosowanie m.in. do:
- polskich spółek zależnych należących do zagranicznych grup kapitałowych,
- polskich spółek dominujących w dużych grupach krajowych,
- oddziałów i zakładów zagranicznych przedsiębiorstw działających w Polsce.
W praktyce oznacza to, że również podmioty działające w Polsce, które samodzielnie nie osiągają tak wysokich przychodów, mogą zostać objęte regulacjami jako jednostki składowe grupy.
Jak działa system GloBE?
System globalnego podatku minimalnego opiera się na trzech podstawowych mechanizmach.
- QDMTT (Qualified Domestic Minimum Top-up Tax)
Krajowy podatek wyrównawczy pozwala państwu, w którym działa dana jednostka, na pobranie podatku wyrównawczego przed zastosowaniem mechanizmów międzynarodowych. - IIR (Income Inclusion Rule)
Mechanizm ten polega na tym, że jednostka dominująca może zostać zobowiązana do zapłaty podatku wyrównawczego w swoim państwie w odniesieniu do dochodów jednostek zależnych opodatkowanych poniżej minimalnej stawki. - UTPR (Undertaxed Profits Rule)
Jest to mechanizm uzupełniający, który umożliwia alokację podatku wyrównawczego pomiędzy jurysdykcje, w których działa grupa, jeżeli nie został on pobrany w ramach IIR.
Podstawą oceny jest ETR, który obliczany jest według szczególnych zasad systemu GloBE dla danej jurysdykcji.
Ważny fragment
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Jakie nowe obowiązki Pillar 2 mają spółki w Polsce?
Podmioty objęte regulacjami mogą być zobowiązane w szczególności do:
- kalkulacji ETR zgodnie z zasadami GloBE,
- ustalenia tzw. kwalifikowanego dochodu oraz kwalifikowanych podatków,
- identyfikacji potencjalnego podatku wyrównawczego.
Wprowadzono również nowe obowiązki raportowe, w tym m.in.:
- złożenie informacji o opodatkowaniu wyrównawczym (GIR),
- złożenie zeznania dotyczącego krajowego podatku wyrównawczego,
- złożenie odpowiednich zawiadomień dotyczących wskazania jednostki raportującej lub jednostki odpowiedzialnej za realizację obowiązków raportowych w grupie.
Realizacja tych obowiązków często wymaga pozyskania nowych danych finansowych oraz współpracy z jednostką dominującą w grupie.
Co powinna zrobić spółka, aby przygotować się do Pillar 2?
W kontekście regulacji Pillar 2 podatnicy powinni w szczególności:
- zweryfikować, czy grupa przekracza próg 750 mln EUR przychodów,
- ustalić rolę spółki w strukturze grupy na gruncie przepisów Pillar 2,
- przeanalizować stosowane standardy rachunkowości oraz sposób przygotowywania danych finansowych,
- dokonać przeglądu aktywów wykazywanych w księgach rachunkowych w kontekście kalkulacji dochodu GloBE i podatków uwzględnianych w kalkulacji Pillar 2,
- przeanalizować możliwość zastosowania safe harbour,
- przygotować dane niezbędne do kalkulacji efektywnej stawki podatkowej.
Ważny fragment
Regulacje Pillar 2 wprowadzają zupełnie nowe podejście do oceny efektywnego opodatkowania w grupach kapitałowych. W wielu przypadkach ich zastosowanie będzie wymagało nie tylko analizy podatkowej, ale także szczegółowej analizy danych finansowych i zasad rachunkowości stosowanych w grupie.
Co to oznacza dla polskich spółek?
Nowe obowiązki mogą w szczególności oznaczać:
- konieczność pozyskania dodatkowych danych finansowych,
- dostosowanie procesów zamknięcia miesiąca,
- dokonanie uzgodnień między finance / tax / group reporting,
- dokonanie oceny dostępności safe harbour.
Jakie zmiany przewiduje planowana nowelizacja przepisów?
Aktualnie trwają prace nad nowelizacją ustawy o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych. Projekt zmian został opublikowany w Rządowym Centrum Legislacji i obecnie znajduje się na etapie rządowego procesu legislacyjnego (Projekt).
Planowana nowelizacja przewiduje m.in. doprecyzowanie zasad dotyczących aktywów z tytułu podatku odroczonego (DTA). Projekt przewiduje ograniczenia dotyczące aktywów powstałych po 30 listopada 2021 r., które wynikają z tzw. porozumień rządowych, jednocześnie dopuszczając możliwość uwzględnienia DTA wynikających z określonych ulg podatkowych, takich jak ulga B+R, ulga na robotyzację czy ulga na prototyp.
Projekt zmian przewiduje również uproszczenia dotyczące standardów rachunkowości – w szczególności możliwość wykorzystania danych przygotowywanych na potrzeby konsolidacji grupowej, bez konieczności prowadzenia dodatkowej rachunkowości na potrzeby systemu Pillar 2.
Dodatkowo planowane jest doprecyzowanie zasad dotyczących bezpiecznej przystani CbCR (safe harbour), w tym zasady „once out always out”, oraz wprowadzenie uproszczonego raportowania jurysdykcyjnego.
Jakie znaczenie mają nowe prace OECD nad pakietem Side-by-Side?
OECD prowadzi obecnie dalsze prace nad rozwojem systemu globalnego podatku minimalnego, w tym nad tzw. pakietem Side-by-Side.
W jego ramach planowane jest rozwijanie koncepcji nowych bezpiecznych przystani, w tym Simplified ETR Safe Harbour (permanentna bezpieczna przystań dla uproszczonej efektywnej stawki podatkowej) oraz rozwiązania dotyczące zachęt inwestycyjnych (Substance-Based Tax Incentive Safe Harbour).
Planowane zmiany mają także umożliwić uznanie niektórych systemów podatkowych – np. systemu obowiązującego w Stanach Zjednoczonych – za równoważne z zasadami GloBE. W praktyce może to ograniczyć konieczność stosowania mechanizmów IIR i UTPR w odniesieniu do niektórych jurysdykcji.
3 kroki, które warto wykonać już teraz
- Sprawdzenie, czy grupa przekracza próg 750 mln EUR.
- Przeanalizowanie dostępności danych do kalkulacji ETR.
- Ocena możliwości zastosowania safe harbour
Globalny podatek minimalny Pillar 2 stanowi jedną z najważniejszych zmian w międzynarodowym systemie podatkowym ostatnich lat. Dla wielu podatników oznacza konieczność przeprowadzenia nowych analiz oraz przygotowania się do dodatkowych obowiązków raportowych.
Już teraz kluczowe jest odpowiednie przygotowanie danych niezbędnych do pierwszego raportowania (w tym dostosowanie systemów i procesów raportowych), ponieważ ich zakres znacząco wykracza poza standardowe dane podatkowe. Przepisy Pillar 2 dotyczą kwestii podatkowo-księgowych i wymagają ścisłej współpracy zespołów podatkowych, finansowych i sprawozdawczych.
Czytaj więcej:
Pillar 2 – ważne informacje
Czy Pillar 2 dotyczy wyłącznie międzynarodowych grup kapitałowych?
Nie. Regulacje obejmują zarówno międzynarodowe, jak i duże krajowe grupy kapitałowe. Jednocześnie polskie przepisy przewidują odroczenie obowiązku kalkulacji krajowego podatku wyrównawczego (QDMTT) dla grup krajowych
Czy każda spółka w Polsce będzie zobowiązana do zapłaty podatku wyrównawczego?
Nie. Podatek wyrównawczy co do zasady powstaje wyłącznie wtedy, gdy ETR w danej jurysdykcji, ustalony zgodnie z zasadami GloBE, jest niższy niż 15%. W określonych przypadkach obowiązek zapłaty podatku wyrównawczego może zostać przypisany do spółek zlokalizowanych w Polsce (np. w ramach mechanizmu UTPR), nawet jeżeli efektywna stawka podatkowa w Polsce przekracza 15%.
Czy po stronie polskich spółek powstaną nowe obowiązki raportowe?
Tak, m.in. obowiązek złożenia zeznania podatkowego oraz informacji o opodatkowaniu wyrównawczym (GIR). W niektórych przypadkach spółki będą dodatkowo składać zawiadomienia o dokonaniu wyborów przewidzianych przepisami Pillar II.
Czy wdrożenie Pillar 2 może wymagać zmian w obszarze rachunkowości i danych finansowych?
Często tak. Kalkulacja ETR i dochodu GloBE może wymagać pozyskania dodatkowych danych finansowych oraz dostosowania procesów raportowania (w tym uzgodnień na styku podatkowym i bilansowym).
Czy przewidziano uproszczenia w stosowaniu przepisów Pillar 2?
Tak. System przewiduje m.in. mechanizmy safe harbour oraz uproszczenia w zakresie kalkulacji i raportowania, których dostępność należy ocenić w odniesieniu do konkretnej grupy i jurysdykcji.