Czym jest urlop rehabilitacyjny?
Urlop dodatkowy, nazywany również urlopem rehabilitacyjnym przyznawany jest na podstawie art. 19 Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Uprawnienie to dotyczy pracowników z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności i obejmuje dodatkowe 10 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym.
Warto dodać, że urlop rehabilitacyjny przyznawany jest niezależnie od podstawowego urlopu wypoczynkowego wynoszącego 20 lub 26 dni w zależności od stażu pracy. Jego celem jest bowiem wsparcie osób z niepełnosprawnością i umożliwienie im regeneracji oraz realizację potrzeb zdrowotnych takich jak badania czy rehabilitacja.
Prawo do urlopu dodatkowego napotyka jednak na pewne wyłączenia. Po pierwsze, taki urlop nie przysługuje osobom, które już korzystają z urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni lub mają przyznany dodatkowy urlop na podstawie odrębnych przepisów. Po drugie, nie obejmuje ono również pracowników z lekkim stopniem niepełnosprawności.
Ważny fragment
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Jak przeliczyć urlop rehabilitacyjny?
Urlop rehabilitacyjny jest rozliczany na zasadach zbliżonych do standardowego urlopu wypoczynkowego. Otóż, przy wyliczeniu liczby przysługujących dni wolnych od pracy uwzględnia się proporcjonalnie zarówno okres trwania umowy, jak i wymiar czasu pracy. Przykładowo, pracownik zatrudniony do końca marca w danym roku kalendarzowym otrzyma 3 dni urlopu dodatkowego (10/12= 0,83; 0,83×3=2,49 zaokrąglony w górę = 3 dni). Warto dodać także, że niewykorzystany urlop dodatkowy przechodzi na kolejny rok i należy go wykorzystać do 30 września.
Ważny fragment
Na uwagę zasługuję także to, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawo do pierwszego dodatkowego urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi po przepracowaniu roku od dnia zaliczenia go do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności. I tutaj niezależnie, w którym miesiącu nastąpiłoby nabycie prawa do urlopu, pracownik ma prawo do pełnych 10 dni.
Proponowane zmiany w urlopie rehabilitacyjnym
W praktyce często okazuje się, że przepisy dotyczące przyznawania urlopu rehabilitacyjnego nie są w pełni jasne, co generuje liczne problemy praktyczne. Zdarza się bowiem, że pracownicy dostarczają orzeczenie o zaliczeniu do stopnia niepełnosprawności z pewnym opóźnieniem. Powoduje to konieczność udzielenia większej liczby dni urlopu w krótkim czasie, kumulację niewykorzystanego urlopu z okresu wstecznego oraz wypłatę zwiększonego ekwiwalentu przy rozwiązaniu umowy o pracę. Dodatkowo niejasności interpretacyjne oraz brak pełnej znajomości zasad udzielania urlopu rehabilitacyjnego zarówno wśród pracowników, jak i części pracodawców, może prowadzić do nieporozumień i konfliktów.
Z tych też względów, w lutym 2026 r. pojawiła się petycja OBPON.org (Ogólnopolska Baza Pracodawców Osób Niepełnosprawnych), przekazana do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w zakresie zmiany art.19 Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Propozycja zakłada rezygnację z rocznego okresu wyczekiwania na nabycie prawa do pierwszego dodatkowego urlopu wypoczynkowego. Urlop byłby więc przyznawany bezpośrednio po dniu zaliczenia pracownika do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności. Ponadto, zakres proponowanych zmian obejmuje również:
- wprowadzenie proporcjonalnego nabywania urlopu dodatkowego (1/12 urlopu za każdy miesiąc pracy),
- wyraźne wskazanie, że prawo do urlopu powstaje wyłącznie od dnia przedłożenia pracodawcy ważnego orzeczenia,
- wyłączenie możliwości naliczania prawa do urlopu za okres wsteczny, tj. sprzed daty przedłożenia orzeczenia.
Za powyższą zmianą przemawia szereg korzyści zarówno dla pracowników, jak i dla pracodawców. Przede wszystkim pracownicy zyskują szybszy dostęp do przysługującego im uprawnienia, co pozwala na lepsze planowanie rehabilitacji i odpoczynku. Dla pracodawców istotne jest wyeliminowanie wstecznych obciążeń finansowych, które mogą powstawać w wyniku nagromadzenia urlopu za okresy sprzed przedłożenia orzeczenia. Ponadto wprowadzenie jasnych zasad nabywania urlopu oraz jednoznaczne określenie momentu powstania prawa do niego zwiększa przewidywalność kosztów kadrowych i usprawnia planowanie organizacyjne, minimalizując ryzyko nieporozumień i konfliktów z pracownikami niepełnosprawnymi. W efekcie zmiany te sprzyjają zarówno stabilności finansowej przedsiębiorstwa, jak i komfortowi pracowników.
Warto jednak podkreślić, że proponowane zmiany nie przyjęły jeszcze formy prac legislacyjnych, dlatego warto śledzić ich dalszy przebieg, aby w odpowiednim czasie dostosować wewnętrzne procedury kadrowe i zapewnić zgodność z obowiązującym prawem.