Sprawdź, co naprawdę przyciąga uwagę organów i jak przygotować się na 2026 rok.
Spis treści
- Dlaczego ceny transferowe są w centrum zainteresowania KAS?
- Jak KAS typuje podatników do kontroli cen transferowych w 2026 r.?
- Nowe centrum kompetencyjne - czy zmieni zasady gry?
- Czy rentowność spółki to nadal główny obszar ryzyka?
- Które obszary będą najbardziej ryzykowne w 2026 r.?
- Czy transakcje finansowe będą dalej poza głównym nurtem kontroli?
- Recharakteryzacja - czy organy faktycznie z niej korzystają?
- Jak zmiany legislacyjne wpłyną na kontrole w cenach transferowych?
- Jakie wnioski z kontroli z ubiegłych lat są kluczowe dla podatników?
Dlaczego ceny transferowe są w centrum zainteresowania KAS?
Początek roku podatkowego w obszarze cen transferowych upływa pod znakiem intensywnych prac związanych z zamknięciem roku poprzedniego – w szczególności kalkulacji wyników pod kątem korekt cen transferowych, ich rozliczania czy finalizowania umów wewnątrzgrupowych. To jednocześnie dobry moment na pogłębioną weryfikację transakcji wewnątrzgrupowych oraz warunków ich realizacji. Jak pokazuje praktyka kontroli, to właśnie brak takiej bieżącej analizy najczęściej prowadzi do sporów z organami. Wynika to przede wszystkim z faktu, że kontrole przestały mieć charakter przypadkowy – dziś coraz częściej są efektem świadomego i coraz bardziej zaawansowanego procesu typowania podatników.
W ostatnich latach wyraźnie zmieniło się podejście Krajowej Administracji Skarbowej. Spadek liczby kontroli nie oznacza mniejszego zainteresowania tym obszarem – wręcz przeciwnie, są bardziej selektywne. W samym 2024 r. aż 86% kontroli (podatkowych oraz celno-skarbowych łącznie) zakończyło się doszacowaniem dochodu, co potwierdza, że organy koncentrują się na podmiotach, w których ryzyko nieprawidłowości zostało wcześniej zidentyfikowane. W praktyce oznacza to większą skuteczność, ale też większą „trafność” kontroli.
Kluczową rolę odgrywa tu dostęp organów podatkowych do danych podatnika. Informacje raportowane przez podmioty, w szczególności poprzez TPR, JPK, KSeF czy MDR umożliwiają organom przeprowadzanie zaawansowanych analiz porównawczych jak również na identyfikowanie odchyleń od poziomów rynkowych. W efekcie punkt ciężkości kontroli przesunął się z weryfikacji formalnej dokumentacji na analizę rzeczywistej treści ekonomicznej transakcji oraz roli podmiotów w grupie.
W tym kontekście ceny transferowe pozostają jednym z kluczowych obszarów weryfikowanych przez organy KAS, przy czym w praktyce kontrole w tym zakresie są obecnie prowadzone niemal wyłącznie w ramach kontroli celno-skarbowych. Rok 2026 będzie najprawdopodobniej kolejnym etapem tej transformacji – z jeszcze większym naciskiem na analitykę, specjalizację organów oraz wykorzystanie narzędzi pozwalających na identyfikację ryzyk, jeszcze przed formalnym wszczęciem kontroli.
Jak KAS typuje podatników do kontroli cen transferowych w 2026 r.?
Choć szczegółowe mechanizmy działania organów podatkowych pozostają w dużej mierze niejawne i stanowią element ich strategii operacyjnej, dostępne dane oraz praktyka kontroli pozwalają z dużym prawdopodobieństwem odtworzyć ogólne zasady typowania podatników.
Proces ten uległ w ostatnich latach istotnej transformacji. Obecnie opiera się on na szerokim zakresie danych, które dostarczane są przez podatnika za pośrednictwem formularzy TPR, JPK, KSeF czy MDR.
Dzięki temu organy mogą analizować:
- Poziomy rentowności
Poziom rentowności odnosi się do wskaźnika zyskowności spółki, który powinien być zgodny z funkcją podmiotu w grupie oraz warunkami rynkowymi.
Przykład: Spółka usługowa należąca do międzynarodowej grupy osiąga każdego roku bardzo niską rentowność bądź ponosi wieloletnie straty. Nienaturalnie niska marża lub alternatywnie duża zmienność wyników przy niezmiennym, prostym profilu funkcjonalnym może wzbudzić zainteresowanie organów podatkowych.
- Odchylenia od wartości rynkowych
Odchylenia od wartości rynkowych oznaczają sytuacje, w których ceny stosowane w transakcjach wewnątrzgrupowych odbiegają od cen, które uzyskałby niezależny podmiot na rynku.
Przykład: Spółka produkcyjna sprzedaje towary do podmiotu powiązanego po cenie znacznie niższej niż obowiązująca na rynku lokalnym – co może sugerować transfer zysków.
- Nieuzasadnione transfery
Nieuzasadnione transfery to transakcje wewnątrzgrupowe, które mogą wskazywać na celowe działania optymalizacyjne lub unikanie opodatkowania, a które nie znajdują uzasadnienia w warunkach rynkowych. Takie transakcje mogą polegać na zawieraniu umów, które nie odzwierciedlają rzeczywistych potrzeb biznesowych lub które nie są zgodne z warunkami, które obowiązywałyby w transakcjach między podmiotami niezależnymi.
Przykład: Spółka zawiera umowę licencyjną na korzystanie z znaku towarowego, który nie jest znany na rynku, na którym działa podatnik, a kwoty licencyjne są ustalone na poziomie, który nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistej wartości znaku. Taki schemat, w którym nie istnieje odpowiednie uzasadnienie rynkowe dla wysokości transferu, może wzbudzić wątpliwości organów podatkowych, ponieważ nie odzwierciedla on rzeczywistej wartości świadczonych usług ani ekonomicznej treści transakcji.
- Struktura przepływów finansowych w grupie
Struktura przepływów finansowych w grupie opisuje sposób, w jaki środki pieniężne są transferowane pomiędzy podmiotami powiązanymi, co może wpływać na podatkowe rozliczenia i ryzyko kontroli.
Przykład: Spółka-matka otrzymuje regularne płatności z tytułu usług zarządczych od spółek zależnych, przy czym kwoty te są znaczące w stosunku do skali działalności podatnika (wielkości przychodów). Taki schemat przepływów finansowych może zwrócić uwagę organów podatkowych jako potencjalny sposób przesunięcia zysków w grupie
Ważny fragment
Choć więc formalnie kontrola zaczyna się wraz z doręczeniem upoważnienia, organy KAS prowadzą wcześniej analizę danych i identyfikację ryzyka, wytypowując podatników, którzy mogą wymagać szczególnej weryfikacji.
To fundamentalna zmiana względem wcześniejszych lat, kiedy kontrole miały często charakter bardziej losowy lub sektorowy, co jednoznacznie widać w skokowym wzroście efektywności w doszacowaniach dochodów.
Nowe centrum kompetencyjne – czy zmieni zasady gry?
Jednym z najważniejszych kroków administracyjnych ostatniego roku było uruchomienie Centrum Kompetencyjnego ds. zwalczania agresywnego planowania podatkowego w zakresie CIT w Krakowie. Jednostka ta wspiera KAS w analizie zaawansowanych danych, identyfikowaniu schematów transferu zysków oraz koordynacji działań kontrolnych w całym kraju.
Choć centrum rozpoczęło działalność w drugiej połowie 2025 r., można zakładać, że w 2026 r. będzie już funkcjonować w pełnym zakresie operacyjnym. Można oczekiwać istotnego nasilenia działań w obszarze kontroli agresywnego planowania podatkowego, co wymagać będzie od podatników wcześniejszego przygotowania do nowego standardu kontroli.
Nadchodzący rok może stać się punktem zwrotnym dla wielu przedsiębiorstw, które dotychczas działały w poczuciu względnego bezpieczeństwa. Aktywność Centrum Kompetencyjnego może wymusić na firmach konieczność przeglądu i dostosowania strategii podatkowych, zanim będą one przedmiotemkontroli.
Krajowa Administracja Skarbowa zgodnie z zapowiedziami zmieniła podejście do realizacji kontroli celno-skarbowej i podjęła działania mające na celu przekierowanie kontroli celno-skarbowej na obszar największych zagrożeń dla polityki fiskalnej państwa. Dodatkowo zmodyfikowano kryteria oceny Urzędów Celno-Skarbowych, przyznając większą wagę osiągniętym rezultatom finansowym, a nie, jak dotychczas liczbie przeprowadzonych kontroli.
Z perspektywy podatników oznacza to dalsze zwiększenie precyzji typowania oraz potencjalne skrócenie czasu kontroli – przy jednoczesnym wzroście ich merytorycznej jakości. W rezultacie przedsiębiorcy powinni przygotować się na bardziej szczegółową analizę dokumentacji oraz konieczność udowodnienia rzetelności swoich rozliczeń.
Czy rentowność spółki to nadal główny obszar ryzyka?
Jednym z najważniejszych punktów analizy organów pozostaje rentowność podmiotów powiązanych. Szczególną uwagę zwraca się na spółki o ograniczonym profilu funkcjonalnym, które, zgodnie z założeniami, powinny osiągać stabilne, choć umiarkowane wyniki finansowe.
W praktyce pod lupą znajdują się:
- trwałe straty,
- znaczące wahania rentowności,
- wyniki odbiegające od benchmarków.
Organy analizują, czy poziom dochodowości jest zgodny z pełnionymi funkcjami i ponoszonymi ryzykami. Sama strata nie jest automatycznie kwestionowana, jednak brak spójnego uzasadnienia ekonomicznego może prowadzić do doszacowania dochodu.
Które obszary będą najbardziej ryzykowne w 2026 r.?
Na podstawie praktyki kontroli cen transferowych można wskazać kilka obszarów szczególnie narażonych na zakwestionowanie:
| Obszar ryzyka | Opis ryzyka |
|---|---|
| usługi niematerialne | zwłaszcza gdy brak jest dowodów ich wykonania lub realnej korzyści |
| analizy benchmarkingowe | w szczególności dobór próby i wykorzystanie danych zagranicznych |
| profil funkcjonalny i model biznesowy | gdy nie odpowiadają rzeczywistości |
| nieodpłatne świadczenia | np. poręczenia i gwarancje udzielone bez wynagrodzenia, nieuwzględniane w księgach |
Każdy z wymienionych obszarów niesie ze sobą inne ryzyka. Ich specyfika sprawia, że organy podatkowe mogą przyglądać się im szczególnie uważnie podczas kontroli. Dlatego warto odpowiednio wcześniej przygotować się na ewentualne weryfikacje w tych obszarach.
Google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Czy transakcje finansowe będą dalej poza głównym nurtem kontroli?
Transakcje finansowe, takie jak pożyczki czy cashpool relatywnie rzadziej bywają przedmiotem kontroli. Wynika to przede wszystkim z ich złożoności oraz wysokiego poziomu specjalizacji wymaganej po stronie organów. Nie oznacza to jednak braku ryzyka. Wraz z rozwojem kompetencji administracji oraz wsparciem analitycznym, obszar ten może w kolejnych latach zyskiwać na znaczeniu.
Choć transakcje finansowe dotychczas pozostawały poza głównym nurtem kontroli, dynamiczny rozwój specjalistycznych zespołów w ramach choćby wyżej wymienionego Centrum Kompetencji mogą w najbliższych latach wyraźnie zmienić ten trend. Warto więc już teraz wdrożyć odpowiednie procedury i regularnie weryfikować zgodność stosowanych rozwiązań finansowych z aktualnymi wymogami legislacyjnymi i praktyką kontrolną.
Recharakteryzacja – czy organy faktycznie z niej korzystają?
Recharakteryzacja to szczególne uprawnienie organów pozwalające na zmianę charakteru transakcji – zarówno w wymiarze ekonomicznym, jak i prawnym. W trakcie kontroli cen transferowych organy podatkowe mają możliwość ustalenia rzeczywistych relacji formalnoprawnych między podmiotami powiązanymi, tak jak dokonałyby tego podmioty niezależne. Oznacza to, że jeśli dokumentacja nie odzwierciedla faktycznych warunków rynkowych, organ podatkowy może dokonać jej przekształcenia, nadając jej odpowiedni charakter zgodny z zasadą ceny rynkowej.
W praktyce jednak instrument ten stosowany jest bardzo rzadko. Organy koncentrują się raczej na kwestionowaniu parametrów transakcji niż ich całkowitym przekształcaniu. Nie oznacza to jednak, że ryzyko jest zerowe – potencjalne skutki zastosowania tego narzędzia są na tyle istotne, że powinno być ono uwzględniane w analizie ryzyka. Warto zadbać więc o to, by dokumentacja cen transferowych była spójna z rzeczywistym przebiegiem transakcji i odzwierciedlała warunki, które zaakceptowałyby podmioty niezależne, aby zminimalizować ryzyko recharakteryzacji ze strony organów podatkowych.
Jak zmiany legislacyjne wpłyną na kontrole w cenach transferowych?
Planowane na 2026 r. zmiany legislacyjne obejmują na ten moment m.in.:
- uproszczenia w zakresie raportowania TPR,
- integrację oświadczeń z dokumentacją lokalną,
- ograniczenie obowiązków dla najmniejszych podmiotów.
Przy czym nie należy zakładać, że procedowane zmiany wejdą w życie już w odniesieniu do 2025 r, poza samymi wersjami formularzy TPR, które w wersji 6 zostały opublikowane w grudniu 2025 r., a które należy stosować do lat podatkowych rozpoczynających się po 31 grudnia 2024 r.
Jednocześnie działania Ministerstwa Finansów, w tym prace zespołów analitycznych, wskazują na dalsze uszczelnianie systemu. Analiza danych, identyfikacja schematów oraz koncentracja na podmiotach z kapitałem zagranicznym pozostaną kluczowe.
Jakie wnioski z kontroli z ubiegłych lat są kluczowe dla podatników?
Doświadczenia z kontroli cen transferowych prowadzą do kilku uniwersalnych wniosków:
- Dokumentacja musi odzwierciedlać rzeczywistość gospodarczą – Oznacza to, że wszystkie przygotowywane dokumenty powinny być zgodne z faktycznym przebiegiem transakcji oraz warunkami rynkowymi. Organy podatkowe coraz częściej analizują nie tylko formalne zapisy, ale także to, czy dane rozwiązania mają rzeczywiste uzasadnienie biznesowe i są realizowane w praktyce. Brak spójności między dokumentacją a rzeczywistością może skutkować zakwestionowaniem przyjętej formy rozliczeń.
- Kluczowa jest spójność modelu biznesowego i wyników finansowych – Wyniki finansowe przedsiębiorstwa powinny być logicznie powiązane z przyjętym modelem działania. Przykładowo, jeśli spółka deklaruje pełnienie funkcji dystrybutora o ograniczonym ryzyku, jej marża powinna być odpowiednio niższa niż w przypadku podmiotów ponoszących większe ryzyko. W praktyce organy podatkowe zwracają szczególną uwagę na sytuacje, w których przyjęty model biznesowy i polityka cen transferowych nie są spójne z osiąganymi rezultatami finansowymi, co może wskazywać na ryzyka w zakresie planowania podatkowego.
- Analiza funkcjonalna ma fundamentalne znaczenie – Przeprowadzenie rzetelnej analizy funkcjonalnej, która opisuje role, ryzyka i aktywa zaangażowane po każdej ze stron transakcji, jest podstawą prawidłowego określenia warunków rozliczeń i wyboru właściwej metody weryfikacji cen transferowych. Niedokładności lub uproszczenia w tym zakresie mogą prowadzić do niewłaściwej oceny oraz zakwestionowania poziomu cen.
- Uzasadnienie ekonomiczne decyzji jest równie ważne jak ich formalne udokumentowanie – Nawet najlepiej przygotowana dokumentacja nie obroni się, jeśli zabraknie w niej logicznego i rynkowego uzasadnienia podejmowanych decyzji biznesowych. Organy coraz częściej oczekują, że podatnik będzie w stanie wykazać, dlaczego dana transakcja została zawarta na określonych warunkach i jaki był jej gospodarczy sens poza aspektem podatkowym.
W praktyce największe ryzyko pojawia się tam, gdzie te elementy nie są ze sobą spójne. Każde odstępstwo czy niespójność między dokumentacją, rzeczywistym modelem biznesowym a wynikami finansowymi może być sygnałem ostrzegawczym dla organów podatkowych i prowadzić do szczegółowej weryfikacji oraz potencjalnych doszacowań.
Podatnikom wpadającym w obowiązki dokumentacyjne rekomendujemy nie ograniczać się tylko do formalnego przygotowania obligatoryjnych dokumentów, lecz aktywnie analizować przeprowadzane transakcje wewnątrzgrupowe i wyniki finansowe pod kątem zgodności z rynkiem. W tym zakresie kluczowym jest nie tylko spełnienie wymogów ustawowych, ale również udowodnienie biznesowego sensu transakcji – to podejście znacząco zwiększa bezpieczeństwo podatkowe, a także minimalizuje ryzyko negatywnych konsekwencji potencjalnych kontroli.
Jeśli interesują Cię konkretne przykłady oraz praktyczne wskazówki dotyczące kontroli cen transferowych, więcej szczegółów znajdziesz we wciąż aktualnym raporcie (z którego treścią możesz zapoznać się tutaj). Publikacja ta omawia także strategiczne działania, które warto rozważyć w przygotowaniach do potencjalnej kontroli w 2026 roku.
Czytaj więcej:
Ceny transferowe w 2026 – ważne informacje
Czy liczba kontroli cen transferowych rośnie?
Nie, choć liczba kontroli systematycznie maleje, skuteczność kontroli znacząco wzrosła, co zwiększa ryzyko dla podatników, zwłaszcza tych, którzy nie mają dobrze uregulowanych kwestii cen transferowych lub borykają się z problemami w tym obszarze.
Jak KAS wybiera podmioty do kontroli?
Na podstawie analizy raportowanych danych (TPR, JPK, MDR), identyfikując odchylenia i potencjalne ryzyka.
Czy strata w spółce to problem?
Nie zawsze, ale musi być uzasadniona ekonomicznie i zgodna z profilem funkcjonalnym.
Jakie transakcje są obecnie najczęściej analizowane przez organy podatkowe?
Organy podatkowe zwracają szczególną uwagę na transakcje nietypowe, świadczenia nieodpłatne oraz rozliczenia dotyczące usług niematerialnych, licencji oraz podstawowego profilu działalności spółki. Ostatnie wymienione są szczególnie istotne, ponieważ kwestionowanie ich warunków prowadzi zwykle do znaczącego doszacowania z uwagi na istotne wolumeny transakcji. To właśnie te obszary są uznawane za najbardziej podatne na nadużycia i mogą znaleźć się w centrum zainteresowania kontroli w 2026 roku.
Dlaczego spójność między dokumentacją, modelem biznesowym a wynikami finansowymi jest tak ważna?
Brak spójności pomiędzy dokumentacją cen transferowych, rzeczywistym modelem biznesowym i wynikami finansowymi przedsiębiorstwa może prowadzić do zakwestionowania rozliczeń przez organy podatkowe. Każde odstępstwo jest sygnałem ostrzegawczym i może skutkować szczegółową weryfikacją oraz potencjalnymi korektami podatkowymi.
Jak można minimalizować ryzyko podatkowe związane z cenami transferowymi?
W celu minimalizacji ryzyka podatkowego warto wdrożyć politykę cen transferowych, rozważyć wystąpienie o interpretację indywidualną lub zawarcie uprzedniego porozumienia cenowego (APA). Ponadto niezwykle istotne jest zapewnienie wysokiego poziomu dokumentacji oraz sprawnej wymiany informacji pomiędzy osobami odpowiedzialnymi za podejmowanie decyzji, a zespołem finansowym / podatkowym już na etapie realizacji transakcji.