Spis treści
- Dlaczego podatnicy coraz częściej rozważają wyjście z estońskiego CIT?
- Czy planowane przez MF zmiany w estońskim CIT przestraszył podatników?
- Czy warto wyjść z estońskiego CIT?
- Czy podatnicy wychodzący z estońskiego CIT to chwilowa korekta czy trwały odwrót?
- O jakich korektach szczególnie warto pamiętać przy wyjściu z estońskiego CIT?
Dlaczego podatnicy coraz częściej rozważają wyjście z estońskiego CIT?
Ministerstwo Finansów opublikowało niedawno kolejne dane dotyczące liczby aktywnych podmiotów rozliczających się na zasadach ryczałtu od dochodów spółek (tzw. estoński CIT). Ostatnie informacje pochodzą z 31 stycznia 2026.
Co ciekawe, od kilku miesięcy obserwujemy pierwszy w historii estońskiego CIT spadkowy trend zainteresowania tym systemem opodatkowania. Każdy kolejny miesiąc, licząc od października 2025 r., przyniósł mniejszą liczbę podatników rozliczających się w oparciu o model estońskiego CIT. W okresie od 31.10.2025 do 31.01.2026 liczba podmiotów na estońskim CIT zmniejszyła się o 1 262 (z 22 454 do 21 192), co oznacza spadek o blisko 5,6% w zaledwie 3 miesiące.
Przyczyn tego zjawiska może być kilka, a najprawdopodobniej mamy do czynienia z nałożeniem się paru czynników jednocześnie.
Zgodnie z art. 28f ust. 1 i 2 Ustawy CIT, opodatkowanie ryczałtem obejmuje okres bezpośrednio po sobie następujących 4 lat podatkowych. Opodatkowanie ryczałtem przedłuża się na kolejne okresy bezpośrednio po sobie następujących 4 lat podatkowych, chyba że podatnik złoży informację o rezygnacji z opodatkowania ryczałtem w deklaracji rocznej składanej za ostatni rok podatkowy, w którym podatnik był opodatkowany ryczałtem.
Warto przypomnieć, że estoński CIT w Polsce funkcjonuje od 2021 r., a zatem dla podmiotów, które przystąpiły do niego w pierwszych latach obowiązywania przepisów – czyli w latach 2021/2022, 4 letni okres funkcjonowania w tym modelu dobiegł właśnie końca.
Część podatników mogła zatem po prostu skorzystać z pierwszej dostępnej „furtki wyjściowej” – i to niekoniecznie dlatego, że ten model w obecnym kształcie im nie odpowiadał.
google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Czy planowane przez MF zmiany w estońskim CIT przestraszył podatników?
Potencjalnie poważniejszym czynnikiem może pozostawać atmosfera niepewności, która wytworzyła się wokół estońskiego CIT w 2025 r. Przypomnijmy, że 16 września 2025 roku Ministerstwo Finansów przedstawiło propozycje uszczelniające przepisy dotyczące estońskiego CIT. Pisaliśmy o tym szerzej w artykule: Ministerstwo Finansów chce uszczelnić przepisy dotyczące estońskiego CIT.
Ostatecznie, przepisy te nie weszły w życie – jednak wywołały spory niepokój wśród podatników. Proponowane modyfikacje były oceniane jako wyraźnie niekorzystne i spotkały się z krytycznym odbiorem zarówno ze strony przedsiębiorców, jak i doradców podatkowych.
Ważny fragment
Co istotne, fakt, że projektowane zmiany w modelu estońskiego CIT nie weszły w życie, nie oznacza, że temat został bezpowrotnie zamknięty. Ministerstwo Finansów wróciło bowiem z kolejnym projektem zmian.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne z dnia 16 marca 2026 r., znajduje się w fazie opiniowania. Z projektem można zapoznać się w Rządowym Centrum Legislacji pod poniższym linkiem: Projekt
Niepewność co do kształtu przepisów w przyszłości mogła zatem również skłonić część podmiotów do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu pozostawania w reżimie estońskiego CIT – niejako „na wszelki wypadek”. Z drugiej strony, część podatników, która dopiero rozważała przystąpienie do estońskiego CIT w ostatnich miesiącach, mogła wstrzymać swoje procesy decyzyjne w oczekiwaniu na dalsze ruchy ze strony Ministerstwa Finansów.
Czy warto wyjść z estońskiego CIT?
Co do zasady, estoński CIT w 2026 r. wciąż pozostaje jednym z najbardziej atrakcyjnych modeli opodatkowania dostępnych dla polskich firm. Jego fundamentalna zaleta – odroczenie opodatkowania do momentu wypłaty zysku na rzecz wspólników – pozwala na znacznie efektywniejsze finansowanie rozwoju firmy ze środków własnych. W połączeniu z niższymi efektywnymi stawkami podatku (biorąc pod uwagę możliwość zastosowania preferencyjnego mechanizmu odliczenia od podatku PIT wspólnika, podatku należnego CIT spółki), czy uproszczonymi zasadami sprawozdawczości, model ten potrafi generować realne oszczędności i przewagę finansową.
Jak jednak każdy model opodatkowania, estoński CIT nie jest rozwiązaniem pozbawionym wad. Opodatkowanie w tym modelu może pojawić się również na bieżąco – przy okazji zidentyfikowania zdarzeń, takich jak np. ukryte zyski czy wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą.
Praktyka stosowania przepisów ujawniła również szereg zagadnień, w których podatnicy napotykają na wątpliwości interpretacyjne – choć model jest obecny już od ponad 5 lat, to w wielu obszarach, organy podatkowe i sądy administracyjne wciąż wypracowują linię interpretacyjną i orzeczniczą, co w praktyce oznacza, że przedsiębiorcy muszą liczyć się z pewnym poziomem niepewności podatkowej nawet przy starannym stosowaniu przepisów.
Estoński CIT jest zatem modelem, który może przynosić wymierne korzyści – ale pod warunkiem świadomego przystąpienia do modelu oraz bieżącego monitorowania zgodności i spełnienia warunków pozwalających na kontynuowanie rozliczeń.
Czy podatnicy wychodzący z estońskiego CIT to chwilowa korekta czy trwały odwrót?
Na to pytanie trudno dziś jednoznacznie odpowiedzieć. Obserwowany spadek może być w dużej mierze efektem jednorazowego „odpływu” podmiotów, które dopełniły minimalnego okresu pozostawania w modelu i po prostu nie zdecydowały się na jego kontynuację. W takim scenariuszu trend mógłby się zatrzymać lub nawet odwrócić w kolejnych kwartałach. Z drugiej strony, jeśli okaże się, że projekt niekorzystnych zmian powróci w nowej odsłonie, presja na dalsze odejścia może się utrzymać. Przedsiębiorcy podejmują decyzje o wyborze formy opodatkowania z pewnym wyprzedzeniem i w warunkach niepewności legislacyjnej naturalnie skłaniają się ku rozwiązaniom bardziej przewidywalnym.
O jakich korektach szczególnie warto pamiętać przy wyjściu z estońskiego CIT?
Rezygnacja z estońskiego CIT to nie tylko decyzja strategiczna – to również złożone zdarzenie podatkowe, które wymaga starannego rozliczenia. Wynika to z faktu, że zasady ujmowania operacji gospodarczych w przychodach i kosztach, określone ogólnymi przepisami Ustawy CIT, w pewnych przypadkach różnią się od zasad stosowanych przy ustalaniu wyniku finansowego w okresie ryczałtu.
Ważny fragment
Celem takich korekt, jest w szczególności uniknięcie sytuacji, w której dane zdarzenie gospodarcze, które zostało już uwzględnione przez podatnika w jego wyniku finansowym w okresie korzystania ze zryczałtowanej formy opodatkowania, nie było ponownie uwzględniane przy wyliczaniu przez takiego podatnika dochodu wyliczanego zgodnie z zasadami ogólnymi Ustawy CIT po rezygnacji przez podatnika z tego ryczałtowego opodatkowania.
1. Korekty przychodowe
Ustawodawca wprowadził w tym zakresie kilka istotnych regulacji. W art. 12 ust. 1 w pkt 4e i 5a Ustawy CIT wprowadzone zostały zmiany, które mają na celu zapewnienie opodatkowania rezerw i odpisów aktualizujących u podatników, którzy zakończyli opodatkowanie ryczałtem. I tak, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 4e i 5a Ustawy CIT przychodami są w szczególności:
- równowartość odpisów aktualizujących wartość należności, zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodów lub potrąconych dla celów ustalenia zysku (straty) netto w okresie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek – w przypadku ustania przyczyn, dla których dokonano tych odpisów;
- równowartość rozwiązanych lub zmniejszonych rezerw, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 27, zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodów lub potrąconych dla celów ustalenia zysku (straty) netto w okresie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek;
Dodatkowo, w świetle ust. 1 pkt 12 przychodami są przychody powstałe w okresie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek w części nieuwzględnionej w wyniku finansowym netto podatnika za dowolny rok tego okresu zgodnie z przepisami o rachunkowości.
Jednocześnie zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 28 Ustawy CIT, do przychodów nie zalicza się przychodów uzyskanych w okresie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, które zostały uwzględnione w wyniku finansowym netto podatnika za dowolny rok tego okresu zgodnie z przepisami o rachunkowości.
2. Korekty kosztowe
Analogiczna logika obowiązuje po stronie kosztów. Zgodnie z art. 15 ust. 1ze Ustawy CIT, w przypadku podatnika, który w okresie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek zaliczał do kosztów, zgodnie z przepisami o rachunkowości, cenę nabycia lub koszt wytworzenia składnika majątku, od którego nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych na podstawie art. 16a-16m, kosztem uzyskania przychodu ze zbycia lub likwidacji tego składnika lub realizacji prawa majątkowego będącego takim składnikiem jest cena jego nabycia lub koszt wytworzenia pomniejszone o koszty uwzględnione w jakiejkolwiek formie w wyniku finansowym netto za dowolny rok tego okresu.
Z kolei w świetle art. 16 ust. 1 pkt 48c Ustawy CIT, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków, odpisów, rezerw i innych kosztów poniesionych w okresie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek i uwzględnionych w wyniku finansowym netto podatnika za dowolny rok tego okresu zgodnie z przepisami o rachunkowości.
| Okres | Liczba podmiotów posiadających aktywną okoliczność CIT-ES – według stanu na dzień: |
|---|---|
| 31.10.2025 | 22454,00 |
| 30.11.2025. | 22103,00 |
| 31.12.2025. | 21479,00 |
| 31.01.2026 | 21192,00 |
| -5,62 |
Źródło: tutaj
Estoński CIT zarówno na wejściu, jak i na wyjściu – niesie ze sobą konkretne obowiązki i konsekwencje podatkowe, które mogą istotnie wpłynąć na sytuację zarówno samej spółki, jak i jej wspólników. Niezależnie od tego, czy spółka dopiero rozważa przystąpienie do modelu ryczałtowego, czy też stoi przed decyzją o powrocie do zasad ogólnych, warto rozważyć przeprowadzenie audytu podatkowego. Pozwoli on nie tylko zweryfikować poprawność dotychczasowych rozliczeń i zidentyfikować ewentualne ryzyka, lecz także zaplanować dalsze działania w sposób przemyślany i bezpieczny – tak dla spółki, jak i dla jej właścicieli.
Wyjście z estońskiego CIT w 2026 r. – ważne informacje
Dlaczego spada liczba podatników na estońskim CIT?
Główne przyczyny to zakończenie obowiązkowego 4-letniego okresu przez „pierwszą falę” podatników z lat 2021–2022 oraz niepewność regulacyjna wywołana proponowanym przez Ministerstwo Finansów projektem uszczelniającym przepisy.
Czy projekt uszczelniający przepisy estońskiego CIT z 2025 r. nadal stanowi ryzyko?
Mimo, że pierwotne propozycje uszczelniające nie weszły w życie, to jednak Ministerstwo Finansów zdecydowało się wrócić z kolejnym projektem, w nieco odświeżonej formule. Wielu podatników może wstrzymywać decyzje o przystąpieniu do estońskiego CIT lub rezygnować z tego modelu „na wszelki wypadek”, obawiając się zaostrzenia zasad.
Czy estoński CIT nadal się opłaca?
Estoński CIT dla wielu firm wciąż pozostaje jedną z najatrakcyjniejszych, dostępnych form opodatkowania – w szczególności dzięki możliwości odroczenia zapłaty podatku do momentu wypłaty zysku, niższym efektywnym stawkom opodatkowania i prostszej sprawozdawczości.
Jakie obowiązki pojawiają się przy wyjściu z estońskiego CIT?
Wyjście z estońskiego CIT wymaga w szczególności zwrócenia uwagi na obowiązkowe korekty przychodów i kosztów, które pozwolą uniknąć podwójnego rozliczenia zdarzeń ujętych wcześniej w wyniku finansowym.