Dlatego propozycje zmian w ustawie o PIP uruchomiły szeroką dyskusję: z jednej strony pojawia się oczekiwanie skuteczniejszej ochrony osób wykonujących pracę, z drugiej – obawa, że administracyjne narzędzia reklasyfikacji będą zbyt daleko ingerować w swobodę działalności gospodarczej (IT, consulting, medycyna, usługi specjalistyczne).
Spór został dodatkowo zaostrzony przez zapowiedzi tzw. „testu przedsiębiorcy” (ankiety/kwestionariusza ryzyka) oraz przez informację, że projekt reformy jest elementem kamieni milowych w Krajowym Planie Odbudowy (KPO), W praktyce oznacza to nie tylko zwiększoną uwagę opinii publicznej, ale także realną presję na szybkie wdrożenie zmian, które mogą okazać się dla przedsiębiorców wymagające, bowiem termin nałożony w ramach KPO to 30 czerwca 2026 roku.
Reforma PIP w 2026 – jak wygląda proces legislacyjny
Reforma PIP jest częścią realizacji KPO, a to oznacza, że nie może być procedowana jak zwykła nowelizacja odkładana na później. O ile od września 2025 roku prace nad reformą nie wskazywały na szybkie wdrożenie zmian, o tyle ostatnimi czasy zauważyć można przyspieszenie procesu legislacyjnego w tym zakresie. Mianowicie 19 lutego projekt został przyjęty przed Radę Ministrów, a już 20 lutego projekt trafił do Sejmu jako druk 2250, rozpoczynając właściwą fazę prac parlamentarnych.
Graniczny termin wejścia ustawy w życie jest powiązany z terminem w ramach KPO, tj. 30 czerwca 2026 r. Dla przedsiębiorców to ważny sygnał, ponieważ czasu na przygotowanie może być niewiele. Niezmiennie projekt ustawy przewiduje możliwość reklasyfikacji umowy cywilnoprawnej (np. B2B) w umowę o pracę na podstawie decyzji administracyjnej. Jest to jednym z wymogów wypłaty środków z KPO, z tego względu najprawdopodobniej nie ulegnie to zmianie. Mając na uwadze powyższe, warto traktować ten projekt ustawy jako zmianę wysokiego priorytetu i przygotować firmę na ewentualną kontrolę PIP.
google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Kiedy relacja B2B może zostać uznana za stosunek pracy
Fundamentem oceny jest art. 22 § 1 KP, który opisuje podstawowe cechy stosunku pracy:
- pracownik wykonuje pracę określonego rodzaju na rzecz pracodawcy,
- pod jego kierownictwem,
- w miejscu i czasie przez pracodawcę wyznaczonym,
- za wynagrodzeniem.
Rozstrzygające znaczenie ma rzeczywista treść i sposób świadczenia pracy, a nie formalne oznaczenie umowy.
Kodeks pracy zawiera także istotną regułę interpretacyjną: zatrudnienie wykonywane w warunkach właściwych dla stosunku pracy należy kwalifikować jako stosunek pracy, niezależnie od nazwy umowy zawartej przez strony. W praktyce oznacza to, że nawet poprawnie skonstruowana Umowa B2B nie broni przedsiębiorców, gdy współpraca nosi znamiona umowy o pracę.
Co wprowadza projekt zmian w ustawie o PIP 2026
- Reklasyfikacja nie wywołuje skutków wyłącznie na gruncie prawa pracy, ale również w zakresie składek ZUS oraz podatku PIT
- Wprowadzono okres na dobrowolne uporządkowanie sytuacji w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie przedmiotowej ustawy. Tym samym, nawet jeżeli firma posiadała zatrudnionych w oparciu o B2B, którzy spełniali definicję pracowników z KP i w powyższym terminie firma samodzielnie zmieni te umowy B2B na umowy o pracę, nie wystąpią negatywne skutki z art. 281 § 1 pkt 1 KP
- Decyzja administracyjna o istnieniu stosunku pracy ma być wydawana dopiero wtedy, gdy pracodawca nie wykona polecenia usunięcia naruszeń. To daje firmie wcześniej możliwość reakcji i naprawienia sytuacji samodzielnie.
- Ciężar postępowania został w większym stopniu przeniesiony do sądu, w trybie szczególnym KPC. W takim modelu kluczowe znaczenie ma szybkie przygotowanie dokumentów i dowodów, ponieważ muszą być uwzględnione na etapie odwołania (w pierwszym piśmie). Jeżeli firma zareaguje za późno, część twierdzeń i dowodów może nie zostać uwzględniona. Utrzymano i rozszerzono zastosowanie zabezpieczenia także na postępowanie odwoławcze od decyzji OIP.
- Wykonalność i skutki mają być w większym stopniu powiązane z upływem terminu na odwołanie albo z prawomocnym rozstrzygnięciem sądu.
- Projekt wyraźnie wiąże sprawy zatrudnienia z rozliczeniami publicznoprawnymi. Przewidziano m.in. udostępnianie danych z Centralnego Rejestru Danych Podatkowych dla ZUS i PIP, a także zawieszenie biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych i należności z tytułu składek na czas postępowania odwoławczego.
- Dopisano zasady ustalania podstawy wymiaru składek w okresie między decyzją a jej ostatecznością albo prawomocnością oraz wprowadzono 7-dniowy termin na zgłoszenia do ubezpieczeń po zakończeniu sporu.
- Przedsiębiorca będzie mógł złożyć wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji GIP, uiścić opłatę 40 zł i otrzymać odpowiedź w terminie 30 dni. Co ważne, zastosowanie się do interpretacji ma dawać ochronę przed sankcjami i dodatkowymi daninami ponad zakres wynikający z interpretacji, o ile stan faktyczny został przedstawiony zgodnie z rzeczywistością.
- Reklasyfikacja zatrudnienia, czyli zamiana umowy albo decyzja o stosunku pracy, została powiązana z przepisami o legalności powierzenia pracy cudzoziemcom. Dla przedsiębiorców zatrudniających cudzoziemców oznacza to potrzebę szczególnej ostrożności, ponieważ skutki mogą wykraczać poza samą relację z pracownikiem i dotyczyć legalności zatrudnienia.
W drugiej połowie stycznia 2026 r. wyraźnie zmienił się kierunek reformy PIP: po wcześniejszym zatrzymaniu projektu rząd zaczął akcentować większą rolę sądów pracy i ograniczenie natychmiastowych skutków decyzji inspektora. Z zapowiedzi wynika, że decyzje PIP dotyczące istnienia stosunku pracy mają być zaskarżalne w terminie 7 dni przez każdą ze stron a ich skutki będą wstrzymane do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia. Równolegle w przekazach pojawiły się koncepcje liberalnego podejścia oraz pomysł wprowadzenia indywidualnych interpretacji prawa pracy, które miałyby dawać większą przewidywalność co do oceny modeli współpracy. Dla przedsiębiorców to ostatni moment, by zabezpieczyć model współpracy B2B przed wejściem opisywanych zmian.