Spis treści
Czym są Fundusze Norweskie i EOG 4.0?
Fundusze Norweskie i EOG to potoczna nazwa dwóch mechanizmów finansowych: Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Środki pochodzą od Islandii, Liechtensteinu i Norwegii, tzw. (państwa-darczyńców) do 15 krajów Unii Europejskiej, w tym Polski (państw-beneficjentów), w celu wspierania ich rozwoju społecznego i gospodarczego.
W zamian, trzy państwa-darczyńcy uzyskują dostęp do rynku wewnętrznego Unii Europejskiej mimo, że formalnie nie są jej członkami.
Google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Ile Polska otrzyma w nowej edycji?
W czwartej edycji programu Polska została największym beneficjentem i otrzyma 925 mln euro. Środki te zostaną podzielone pomiędzy osiem głównych programów. Dodatkowym elementem programu jest Fundusz Społeczeństwa Obywatelskiego, przeznaczony na wsparcie inicjatyw realizowanych przez organizacje pozarządowe.
Jakie programy obejmują Fundusze Norweskie i EOG 4.0?
Środki zostaną przeznaczone na:
- Badania Stosowane i Innowacje
- Badania Podstawowe
- Rozwój Lokalny
- Zieloną Przedsiębiorczość i Innowacje
- Sprawiedliwość
- Sprawy Wewnętrzne
- Zieloną Transformację
- Kulturę
Kto zarządza programami Funduszy Norweskich i EOG?
Za koordynację wdrażania Funduszy Norweskich i EOG w Polsce odpowiada Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, pełniące rolę Krajowego Punktu Kontaktowego.
Poszczególne programy zarządzane będą przez operatorów, którzy przygotowują programy, ogłoszą nabory, będą oceniać wnioski oraz przyznawać dofinansowanie. W większości są to polskie instytucje publiczne takie jak:
- Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR)
- Narodowe Centrum Nauki (NCN)
- Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)
- Ministerstwa odpowiedzialne za poszczególne obszary.
Wyjątkiem jest Fundusz Społeczeństwa Obywatelskiego, którego operatorem będzie konsorcjum organizacji pozarządowych, wybrane bezpośrednio przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię.
Kiedy ruszą pierwsze nabory Funduszy Norweskich i EOG?
Pierwsze nabory w ramach czwartej edycji Funduszy Norweskich i EOG mają zostać uruchomione w pierwszej połowie 2026 roku. Obecnie trwają prace nad przygotowaniem programów oraz szczegółowych zasad konkursów prowadzonych przez poszczególnych operatorów.
Oznacza to, że w 2026 roku stopniowo będą publikowane pierwsze konkursy w ramach różnych obszarów wsparcia, takich jak innowacje, badania, rozwój lokalny czy zielona transformacja. Dokładne terminy będą uzależnione od harmonogramów poszczególnych programów.
Czym wyróżnia się program Badania Stosowane i Innowacje?
Jednym z kluczowych elementów Funduszy Norweskich i EOG 4.0 jest program „Badania Stosowane i Innowacje”. W ramach programu zaplanowano trzy główne konkursy, które będą uruchamiane etapowo od 2026 roku.
Pierwszy z nich dotyczył będzie bilateralnych projektów badawczo-innowacyjnych realizowanych w międzynarodowych konsorcjach z udziałem partnerów z krajów-darczyńców. Nabór planowany jest na jesień 2026 roku, a projekty mają koncentrować się m.in. na zielonej transformacji, demokracji oraz włączeniu społecznym.
Drugi konkurs skierowany będzie do badaczek na wczesnym etapie kariery naukowej. Jego celem będzie wzmocnienie udziału kobiet w nauce oraz rozwój ich niezależności badawczej. Nabór przewidziano na pierwszy kwartał 2027 roku.
Trzeci konkurs dotyczył będzie upowszechniania wyników badań i transferu wiedzy. Ma on wspierać współpracę między nauką, biznesem i administracją oraz zwiększać praktyczne wykorzystanie rezultatów badań. Konkursy w tym obszarze będą ogłaszane w kilku rundach w 2027 roku.
Poniżej zamieszczono tabelę prezentującą podział budżetu:
| Program | Operator | Kwota |
|---|---|---|
| Badania Stosowane i Innowacje | Narodowe Centrum Badań i Rozwoju | 80 mln euro |
| Badania Podstawowe | Narodowe Centrum Nauki | 60 mln euro |
| Rozwój Lokalny | Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej | 168 mln euro |
| Zielona Przedsiębiorczość i Innowacje | Polska Agencja Rozwoju i Przedsiębiorczości | 55 mln euro |
| Sprawiedliwość | Ministerstwo Sprawiedliwości | 60 mln euro |
| Sprawy Wewnętrzne | Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji | 70 mln euro |
| Zielona Transformacja | Ministerstwo Klimatu i Środowiska | 160 mln euro |
| Kultura | Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego | 90 mln euro |
Fundusze Norweskie EOG 4.0 to ważny instrument wspierający rozwój innowacji, badań oraz współpracy międzynarodowej, który w kolejnych latach będzie istotnym źródłem finansowania dla wielu projektów w Polsce. Dzięki nim możliwe będzie realizowanie przedsięwzięć wpisujących się w kluczowe obszary rozwoju, takie jak transformacja ekologiczna czy wzmocnienie potencjału nauki i gospodarki.
W najbliższych latach program ten będzie odgrywał istotną rolę w finansowaniu projektów rozwojowych i innowacyjnych, dlatego warto już teraz śledzić jego zasady i planowane nabory.