W obliczu rosnących kosztów pracy i nasilającej się presji płacowej firmy coraz częściej poszukują alternatywnych sposobów wynagradzania pracowników. Jednym z najbardziej efektywnych rozwiązań jest stosowanie 50 proc. kosztów uzyskania przychodu dla osób wykonujących pracę twórczą, co zwiększa ich wynagrodzenie netto bez podnoszenia pensji brutto i obciążenia budżetu płacowego.
Niniejszy artykuł przedstawia ogólne informacje na temat instytucji 50% kosztów uzyskania przychodów oraz warunki, jakie muszą zostać spełnione w celu ich stosowania.
Ważny fragment
50% koszty uzyskania przychodów należy stosować w przypadku wynagrodzeń z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych.
Jest to jedna z podstawowych przesłanek stosowania 50% KUP. Należy pamiętać, że autorskie koszty uzyskania przychodów dotyczą zarówno umowy o pracę, umowy zlecenie oraz umowy o dzieło.
Dla kogo 50% KUP?
50% KUP powinny być stosowane w przypadku wynagrodzeń podatników-twórców (wykonujących działalność twórczą) uzyskujących przychody z przeniesienia autorskich praw do stworzonych utworów.
Ustawa zawiera zamknięty katalog zawierający przychody z tytułu:
- zapłaty twórcy za przeniesienie prawa własności wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego;
- opłaty licencyjnej za przeniesienie prawa stosowania wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego;
- korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów, lub rozporządzania przez nich tymi prawami;
- działalności twórczej w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, inżynierii budowlanej, urbanistyki, literatury, sztuk plastycznych, wzornictwa przemysłowego, muzyki, fotografiki, twórczości audialnej i audiowizualnej, programów komputerowych, gier komputerowych, teatru, kostiumografii, scenografii, reżyserii, choreografii, lutnictwa artystycznego, sztuki ludowej oraz dziennikarstwa;
- działalności artystycznej w dziedzinie sztuki aktorskiej, estradowej, tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki i instrumentalistyki;
- produkcji audialnej i audiowizualnej;
- działalności publicystycznej;
- działalności muzealniczej w dziedzinie wystawienniczej, naukowej, popularyzatorskiej, edukacyjnej oraz wydawniczej;
- działalności konserwatorskiej;
- tłumaczenia;
- działalności badawczo-rozwojowej, naukowej, naukowo-dydaktycznej, badawczej, badawczo-dydaktycznej oraz prowadzonej w uczelni działalności dydaktycznej.
Jest to katalog zamknięty, co oznacza, że 50% KUP można stosować wyłącznie do wyżej wymienionych przychodów.
W praktyce 50% KUP jest szczególnie szeroko stosowane w branży IT, gdzie „działalność twórcza w zakresie programów komputerowych” obejmuje nie tylko kod źródłowy, lecz także dokumentację, analizy, schematy, instrukcje testów, prezentacje czy narzędzia wspierające zbieranie i analizę danych. Potwierdza to linia interpretacyjna organów podatkowych, która uznaje wszystkie te utwory za spełniające przesłanki działalności twórczej w rozumieniu art. 22 ust. 9b pkt 1 Ustawy PIT.
Na przykład w interpretacji indywidualnej z dnia 15 września 2023 r. (sygn. 0112 KDIL2 2.4011.502.2023.2.WS), fiskus uznał, że pojęcie to nie ogranicza się wyłącznie do kodów źródłowych programów komputerowych, lecz obejmuje także inne utwory powstające w toku procesu tworzenia oprogramowania.
Według organu „działalność twórcza w zakresie programów komputerowych” dotyczy korzystania i rozporządzania prawami autorskimi nie tylko do kodów źródłowych, ale również do szeregu elementów takich jak dokumentacja testowa, dokumentacja techniczna testów manualnych, schematy rozwiązań testowych, instrukcje testów manualnych, analizy i wnioski z danych, skrypty analityczne, prezentacje multimedialne, symulatory czy narzędzia służące zbieraniu i analizie zachowań użytkowników” – podkreślając, że wszystkie te utwory są częścią procesu twórczego i wypełniają przesłanki do stosowania preferencyjnych zasad opodatkowania.
Google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Jakie są warunki stosowania 50% KUP?
Jednym z głównych warunków stosowania 50% KUP jest posiadanie przez pracownika statusu właściciela praw autorskich do wytworzonego utworu. Oznacza to, że pracownik pierwotnie musi być właścicielem wytworzonych praw, które następnie są przenoszone na pracodawcę.
Ponadto wynagrodzenie (honorarium), do którego stosowane będą 50% KUP, musi zostać szczegółowo wydzielone z ogółu wynagrodzenia należnego ze stosunku łączącego pracodawcę z pracownikiem. Istnieje kilka sposobów na wydzielenie takiego wynagrodzenia. Takie działania powinny następnie zostać potwierdzone w zawieranej z pracownikiem umowie o pracę.
Powyższy warunek został potwierdzony przez NSA w wyroku z dnia 7 czerwca 2022 roku o sygn. II FSK 2578/19:
,,(…) dla zastosowania normy kosztów uzyskania przychodów, określonej w art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o PIT, konieczne jest rozróżnienie wynagrodzenia na część związaną z wykonywaniem obowiązków pracowniczych i część określającą honorarium, związaną z korzystaniem z praw autorskich za eksploatację dzieła w określony sposób i na określonym polu. W przypadku wykonywania prac twórczych i tworzenia utworów w ramach stosunku pracy, koniecznym jest wyodrębnienie części wynagrodzenia należnej między innymi za rozporządzenie autorskimi prawami majątkowymi do tego utworu, bo to z tytułu przyjęcia tego utworu i związanych z nim praw majątkowych pracodawca wypłaca należne wynagrodzenie. Określenie tej wielkości powinno być zawarte bądź w umowie o pracę, bądź w innych postanowieniach obowiązujących danego pracodawcę i jego pracowników, jak np. w regulaminie wynagradzania, aneksie do umowy o pracę.’’
Dodatkowo, w celu skorzystania z przedmiotowej ulgi, należy prowadzić dokumentację, która zawierać będzie ewidencję wytworzonych przez pracownika utworów.
Jaki jest limit w 2026 r. dla 50% KUP?
W 2026 r. podatnicy mogą odliczyć 50% przychodów, nie więcej jednak niż 120 000 złotych rocznie. Przychód jest pomniejszany o potrącone przez płatnika składki na ubezpieczenia społeczne , przypadające na przychód z tytułu przeniesienia autorskich praw.
Podsumowując, stosowanie 50% KUP to jedno ze skutecznych narzędzi umożliwiających zwiększenie wynagrodzenia netto pracownikom. Aby jednak możliwe było ich stosowanie, konieczne jest dopełnienie określonych ustawowo warunków.
Zobacz więcej: Autorskie koszty uzyskania przychodu w 2026 roku
Podsumowanie
- 50% koszty uzyskania przychodów są efektywnym narzędziem zwiększającym wynagrodzenie netto pracowników wykonujących pracę twórczą.
- Skorzystanie z 50% KUP obwarowane jest wieloma warunkami.