Idea zrównoważonego rozwoju rośnie w siłę. Na początku 2022 roku Komisja Europejska przedstawiła projekt kolejnej dyrektywy w tym zakresie: dyrektywy w sprawie należytej staranności w zakresie zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw (CSDD).

Jej celem jest przede wszystkim wspieranie zrównoważonej, prowadzonej z poszanowaniem praw człowieka i środowiska, działalności przedsiębiorstw w całym ich łańcuchu wartości.

Skoncentrowanie na łańcuchu wartości przedsiębiorstw

Projekt dyrektywy w sprawie należytej staranności w zakresie zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw (Corporate Sustainability Due Diligence Directive, Dyrektywa CSDD) został przedstawiony przez Komisję Europejską w lutym 2022 roku.

Dyrektywa CSDD kładzie nacisk na prowadzenie działalności gospodarczej w sposób odpowiedzialny i z zachowaniem należytej staranności. Dotyczy to nie tylko przedsiębiorstw prowadzących daną działalność gospodarczą, ale również wszystkich innych firm znajdujących się w jednym łańcuchu wartości.

Zauważono bowiem, że objęcie niektórych przedsiębiorstw obligatoryjną sprawozdawczością w zakresie informacji niefinansowych co prawda sprzyja poprawie poziomu odpowiedzialności prowadzenia przez nie biznesu, ale w stopniu niewystarczającym. Większość przedsiębiorstw wciąż nie zaczęła uwzględniać, w dostatecznym stopniu, niekorzystnych skutków prowadzonej przez siebie działalności w swoich łańcuchach wartości. Na ten deficyt odpowiedzieć ma właśnie dyrektywa CSDD.

Ważny fragment

Zauważono bowiem, że objęcie niektórych przedsiębiorstw obligatoryjną sprawozdawczością w zakresie informacji niefinansowych co prawda sprzyja poprawie poziomu odpowiedzialności prowadzenia przez nie biznesu, ale w stopniu niewystarczającym. Większość przedsiębiorstw wciąż nie zaczęła uwzględniać, w dostatecznym stopniu, niekorzystnych skutków prowadzonej przez siebie działalności w swoich łańcuchach wartości. Na ten deficyt odpowiedzieć ma właśnie dyrektywa CSDD.

Cele dyrektywy w sprawie należytej staranności w zakresie zrównoważonego rozwoju

Zgodnie z założeniami projektu, dyrektywa ma przyczyniać się do:

  • udoskonalenia praktyk w zakresie ładu korporacyjnego, celem lepszego integrowania strategii przedsiębiorstw z procesami zarządzania ryzykiem i łagodzenia skutków związanych z zagrożeniami i wpływami na praw człowieka i środowiska, w tym tymi wynikających z łańcuchów wartości;
  • uniknięcia rozdrobnienia wymogów w zakresie należytej staranności na jednolitym rynku i doprowadzenia do zapewnienia pewności prawa dla przedsiębiorstw i zainteresowanych stron, jeżeli chodzi o oczekiwane od nich zachowania i zakres spoczywającej na nich odpowiedzialności;
  • zwiększenia rozliczalności przedsiębiorstw za niekorzystne skutki prowadzonej przez nie działalności i zagwarantowania spójność w kwestii zobowiązań spoczywających na przedsiębiorstwach w ramach już istniejących i planowanych inicjatyw UE w zakresie odpowiedzialnego prowadzenia działalności gospodarczej;
  • poprawy dostępu do środków ochrony prawnej dla osób dotkniętych niekorzystnymi skutkami filozofii zarządzania przedsiębiorstwem dla praw człowieka i dla środowiska;
  • uzupełnienia – jako instrument horyzontalny koncentrujący się na procesach biznesowych, który ma również zastosowanie do łańcucha wartości przedsiębiorstwa – innych już obowiązujących lub proponowanych środków, które bezpośrednio dotyczą określonych wyzwań dla zrównoważonego rozwoju lub które mają zastosowanie w niektórych konkretnych sektorach, w szczególności na terytorium Unii Europejskiej.

Przedsiębiorstwa objęte działaniem dyrektywy CSDD

Przedsiębiorstwa objęte działaniem dyrektywy dzielą się na 2 grupy: przedsiębiorstwa unijne i przedsiębiorstwa z państw trzecich. Do pierwszej zaliczamy:

  • Bardzo duże przedsiębiorstwa tj. duże spółki kapitałowe zatrudniające ponad 500 pracowników i osiągające przychody netto ze sprzedaży powyżej 150 mln EUR) – objęcie obowiązkiem w zakresie należytej staranności w pełnym zakresie (grupa 1.),
  • Duże przedsiębiorstwa tj. duże spółki kapitałowe zatrudniające ponad 250 pracowników i osiągające przychody netto ze sprzedaży powyżej 40 mln EUR, ale nieprzekraczające jednocześnie progów 500 pracowników i 150 mln EUR przychodów netto ze sprzedaży – obowiązek w zakresie należytej staranności ogranicza się do przedsiębiorstw prowadzących działalność w sektorach o szczególnie dużym wpływie, które są jednocześnie objęte istniejącymi sektorowymi wytycznymi OECD (grupa 2.).

Wśród przedsiębiorstw z państw trzecich:

  • Przedsiębiorstwa osiągające przychody netto ze sprzedaży powyżej 150 mln EUR (przy czym cały ten przychód musi być wygenerowany w Unii) (grupa 1.),
  • Przedsiębiorstwa osiągające przychody netto ze sprzedaży powyżej 40 mln EUR (cały ten przychód musi być wygenerowany w Unii) (grupa 2.).

Nie ma w tym przypadku zatem konieczności spełnienia progu dot. zatrudnienia.

Skorzystaj z naszych usług w zakresie: Kancelaria Prawna
Dowiedz się więcej

Obowiązki przedsiębiorstw wynikające z CSDD

Wśród głównych obowiązków nakładanych na przedsiębiorstwa omawianą dyrektywą wyróżnić należy:

  • uwzględniania kwestii należytej staranności w polityce przedsiębiorstw oraz wdrożenie polityki należytej staranności (konieczność jej corocznej aktualizacji),
  • wprowadzenia środków służących identyfikacji rzeczywistych lub potencjalnych negatywnych skutków dla praw człowieka i dla środowiska w ramach własnej działalności lub działalności swoich jednostek zależnych oraz, jeżeli skutki te wiążą się z ich łańcuchami wartości, na poziomie swoich stałych relacji biznesowych,
  • wprowadzenia środków w celu uniknięcia lub łagodzenia potencjalnych negatywnych skutków,
  • wprowadzenia środków w celu powstrzymania lub minimalizowania rzeczywistych negatywnych skutków,
  • wdrożenia procedur skargowych umożliwiających złożenie skarg w przypadku uzasadnionych obaw dotyczących rzeczywistych lub potencjalnych niekorzystnych skutków dla praw człowieka i dla środowiska w zakresie własnej działalności przedsiębiorstw, działalności ich jednostek zależnych i ich łańcuchów wartości,
  • monitorowania własnej działalności i środków, działalności i środków jednostek zależnych oraz – jeśli jest to związane z łańcuchami wartości przedsiębiorstwa – działalności i środków w ramach stałych relacji biznesowych,
  • publikowania sprawozdania rocznego dotyczącego kwestii objętych dyrektywą na stronie internetowej (dot. przedsiębiorstw, które nie podlegają wymogom sprawozdawczym przewidzianym w art. 19a i 29a dyrektywy 2013/34/UE. Wymogom tym podlegają: przedsiębiorstwa będące jednostkami interesu publicznego, przekraczające na dzień bilansowy kryterium średniej liczby 500 pracowników w ciągu roku obrotowego, a także przedsiębiorstwa będące jednostkami interesu publicznego, które są jednostkami dominującymi dużej grupy przekraczającej na dzień bilansowy, w ujęciu skonsolidowanym, kryterium średniej liczby 500 pracowników w ciągu roku obrotowego. Zatem, wszelkie pozostałe przedsiębiorstwa będą zobowiązane do publikowania rzeczonego sprawozdania na stronie internetowej),
  • ponoszenia odpowiedzialności za szkodę wynikającą z niewywiązania się z obowiązków wprowadzenia środków w celu uniknięcia lub łagodzenia potencjalnych negatywnych skutków oraz w celu powstrzymania lub minimalizowania rzeczywistych negatywnych skutków.

Transpozycja do krajowych porządków prawnych

Zgodnie z postanowieniami dyrektywy, państwa członkowskie przyjmują i publikują w ciągu 2 lat od dnia wejścia w życie niniejszej dyrektywy, przepisy wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy.

W odniesieniu do przedsiębiorstw wprowadzone przepisy będą stosowane – w zależności od wielkości przedsiębiorstwa – w okresie 2 lub 4 lat od wejścia w życie dyrektywy (2 lata – dla większych przedsiębiorstw tj. dla grupy1, 4 lata – dla mniejszych tj. grupy 2.

Stanowisko Rady Europejskiej w sprawie dyrektywy CSDD

W dniu 1 grudnia 2022 r. Rada Europejska przyjęła wspólne stanowisko (tzw. „podejście ogólne”, ang. general approach) w sprawie projektu omawianej dyrektywy, które przewiduje szereg zmian w stosunku do pierwotnej wersji.

W szczególności przewidziane zostały nowe terminy rozpoczęcia stosowania regulacji w odniesieniu do przedsiębiorstw, a także zaproponowano wprowadzenie pojęcia „łańcucha działań” w miejsce używanego wcześniej „łańcucha wartości”.

Nadto, Rada Europejska – celem doprecyzowania podmiotowego zakresu działania Dyrektywy określonego w jej artykule 2 ust. 1 lit. b (tj. grupa 2. przedsiębiorstw objętych działaniem Dyrektywy) –  zaproponowała wprowadzenie nowego załącznika, tj. załącznika nr 2, który obok sektorów o szczególnie dużym wpływie ang. high-risk sectors) określa odpowiadający im kod zgodny z obowiązującą klasyfikacją działalności gospodarczej ustanowioną rozporządzeniem (WE) nr 1893/2006. Wśród tych sektorów wymienia się m.in. produkcję wyrobów tekstylnych i skór, sprzedaż hurtową wyrobów tekstylnych, odzieży i obuwia, rolnictwo, leśnictwo, produkcję artykułów spożywczych oraz wydobycie surowców mineralnych niezależnie od miejsca ich wydobycia.

Wypracowane przez Radę rozwiązania są jej uzgodnionym stanowiskiem negocjacyjnym, które uprawnia ją do rozpoczęcia negocjacji z Parlamentem Europejskim. Coraz bliżej zatem do poznania finalnego brzmienia tekstu dyrektywy i jego przyjęcia przez UE.

Jak możemy pomóc

Grant Thornton oferuje pomoc we wdrożeniu rozwiązań zgodnych ze standardami należytej staranności przedsiębiorstw i ideą odpowiedzialnego prowadzenia biznesu w całym łańcuchu wartości.

Wdrażanie procedur należytej staranności już teraz, bez obowiązku nałożonego przepisami prawa, z pewnością zwiększa przewagę konkurencyjną przedsiębiorstw je stosujących. Niemniej, wdrożenie odgórnych ram zwiększa pewność prawa i ułatwia przedsiębiorstwom realizowanie idei zrównoważonego rozwoju i należytej staranności.

AUTOR: Maria Katańska, Junior Associate, Zespół Kancelarii Prawnej Grant Thornton

Porozmawiajmy o Twoich wyzwaniach

Świadczymy usługi w zakresie Kancelaria prawna

Skontaktujmy się z Tobą w najbliższym dniu roboczym aby porozmawiać o Twoich potrzebach i dopasować do nich naszą ofertę.

Poproś o kontakt

Niniejsza publikacja została sporządzona z najwyższą starannością, jednak niektóre informacje zostały podane w formie skróconej. W związku z tym artykuły i komentarze zawarte w „Newsletterze” mają charakter poglądowy, a zawarte w nich informacje nie powinny zastąpić szczegółowej analizy zagadnienia. Wobec powyższego Grant Thornton nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek straty powstałe w wyniku czynności podjętych lub zaniechanych na podstawie niniejszej publikacji. Jeżeli są Państwo zainteresowani dokładniejszym omówieniem niektórych kwestii poruszonych w bieżącym numerze „Newslettera”, zachęcamy do kontaktu i nawiązania współpracy. Wszelkie uwagi i sugestie prosimy kierować na adres jacek.kowalczyk@pl.gt.com.