AKTUALIZACJA: 2 kwietnia Ustawa o PIP została podpisana przez prezydenta >> KLIK
Temat nowelizacji od początku wzbudzał liczne kontrowersje, związane zarówno z proponowanymi rozwiązaniami (przede wszystkim możliwość wydawania decyzji reklasyfikujących umowy cywilnoprawne na umowy o pracę przez inspektorów pracy oraz swobodna wymiana danych pomiędzy PIP, ZUS i urzędami skarbowymi), jak również z działaniami podejmowanymi równolegle przez Państwową Inspekcję Pracy (publikacja nieoficjalnej listy kontrolnej obejmującej 42 pytania).
Po wielu miesiącach prac (pierwszy projekt opublikowany został jeszcze we wrześniu 2025 r.) i publikacji co najmniej 4 różnych wersji projektu Ustawy, wiemy nareszcie z jakimi wyzwaniami przyjdzie zmierzyć się niebawem polskim przedsiębiorcom.
Zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy w 2026 – najważniejsze założenia
W opublikowanym i aktualizowanym na bieżąco materiale Reforma PIP w 2026 (umowy B2B), informowaliśmy już o najistotniejszych założeniach Ustawy.
Wśród nich szczególną uwagę warto zwrócić na możliwość wydania decyzji w przedmiocie reklasyfikacji umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę w drodze decyzji okręgowego inspektora pracy, możliwość przeprowadzenia przez PIP kontroli w formie zdalnej i z wykorzystaniem informacji uzyskanych od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, a także szczególny zakres ochrony jaką zostali objęcie zleceniobiorcy/kontraktorzy w toku kontroli Państwowej Inspekcji Pracy. Istotnym novum jest możliwość wystąpienia do Głównego Inspektora Pracy z wnioskiem o interpretację indywidualną celem zabezpieczenia się na wypadek ewentualnej kontroli.
Reforma PIP 2026 – jakie zmiany wprowadzono w finalnej wersji ustawy
Ustawa przyjęta w środę (11 marca) przez Sejm i zweryfikowana pozytywnie w czwartek (12 marca) przez Senat, wprowadza kilka modyfikacji względem projektu odrzuconego na posiedzeniu Sejmu w dniu 25 lutego 2026 r.
Stronom umowy cywilnoprawnej zapewniono możliwość zajęcia stanowiska co do łączącej je umowy przed wydaniem przez Państwową Inspekcję Pracy polecenia usunięcia zidentyfikowanych naruszeń. W Ustawie dodano również wyraźny nakaz uwzględnienia woli stron danej umowy w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji reklasyfikującej umowę (kontrakt) na umowę o pracę – o ile wola stron nie pozostaje w sprzeczności z prawem. Pozytywnie można ocenić zmianę w postaci wydłużenia z 6 na 12 miesięcy terminu na doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem przez podmiot zatrudniający zleceniobiorcę/kontraktora na podstawie umowy cywilnoprawnej w miejsce umowy o pracę.
Z drugiej strony, z Ustawy wykreślono przepis nakładający na Głównego Inspektora Pracy obowiązek opracowania wytycznych zawierających kryteria oceny okoliczności faktycznych na potrzeby ustalenia czy w danym przypadku pomiędzy stronami doszło do nawiązania stosunku pracy, co miało zapewnić obiektywny i jednolity standard działania organów PIP w toku każdej kontroli.
Ocena poszczególnych rozwiązań przyjętych w Ustawie pozostaje jednak kwestią drugorzędną, gdyż wszystko wskazuje na to, że w najbliższych miesiącach trzeba będzie dostosować się do regulacji w brzmieniu przedstawionym powyżej.