spis treści
- Czy za przestępstwo skarbowe można trafić do więzienia?
- Grzywna i wpis do rejestru karnego – czy to wciąż standard?
- Ile wynosi grzywna za przestępstwo skarbowe w 2026 i 2027 r.?
- Od jakiej kwoty grozi wpis do KRK?
- Kto odpowiada za przestępstwo skarbowe – spółka czy zarząd?
- Czy spółka może zapłacić grzywnę za członka zarządu?
- Dlaczego polskie prawo podatkowe zwiększa ryzyko odpowiedzialności karnej skarbowej?
- Co ten wyrok oznacza dla zagranicznych właścicieli polskich spółek?
- Jak ograniczyć ryzyko odpowiedzialności karnej skarbowej zarządu?
Czy za przestępstwo skarbowe można trafić do więzienia?
Tak – i nie jest to wyłącznie teoretyczna możliwość. 8 września 2026 r. Krajowa Administracja Skarbowa poinformowała o wyroku, w którym sąd wymierzył podatnikowi karę 3 lat bezwzględnego pozbawienia wolności oraz grzywnę. Postępowanie przygotowawcze prowadził pod nadzorem prokuratora, Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni.
Sprawa dotyczyła lat 2019-2020. Sprawca wprowadzał do ewidencji faktury, za którymi – jak ustalił sąd – nie stały rzeczywiste transakcje, i wykorzystywał je w deklaracjach VAT. Łącznie chodziło o 354 faktury o wartości netto ponad 7,88 mln zł, a uszczuplenie VAT przekroczyło 1,81 mln zł. Sąd przyjął również, że sprawca uczynił sobie z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu.
Grzywna i wpis do rejestru karnego – czy to wciąż standard?
W praktyce gospodarczej utrwaliło się przekonanie, że sprawa karna skarbowa kończy się zwykle grzywną, ewentualnie karą w zawieszeniu, oraz wpisem do Krajowego Rejestru Karnego. Dane Ministerstwa Sprawiedliwości to potwierdzają – ale pokazują też wyraźny trend. W 2008 r. na 4 512 osób prawomocnie skazanych za przestępstwa skarbowe bezwzględne pozbawienie wolności orzeczono wobec 57 osób (1,3%). W 2020 r. było to już 276 osób na 7 208 skazanych (3,8%), a rok wcześniej 347 (3,6%). Wśród skazanych na karę pozbawienia wolności udział kar bez zawieszenia wzrósł w tym czasie z 16% do 37%. Kary od 3 lat wzwyż wciąż należą jednak do rzadkości – w 2020 r. orzeczono je bezwzględnie wobec 10 osób, a w 2019 r. wobec 18.
Ten trend warto zestawić z kilkoma regułami, które zwiększają ryzyko bezwzględnej kary:
- sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności tylko wtedy, gdy nie przekracza ona roku (art. 69 Kodeksu karnego w związku z art. 20 § 2 k.k.s.) – kara 3 lat oznacza więc z definicji pobyt w zakładzie karnym;
- przy dużych kwotach uszczuplenia albo gdy przestępstwa są dla sprawcy stałym źródłem dochodu, sąd musi nadzwyczajnie obostrzyć karę (art. 37 k.k.s.) – wówczas więzienie za przestępstwo skarbowe może sięgnąć nawet 10 lat, a przy karze łącznej 15 lat;
- wyrok może zostać podany do publicznej wiadomości co dla osób i firm oznacza także poważne ryzyko reputacyjne.
Ile wynosi grzywna za przestępstwo skarbowe w 2026 i 2027 r.?
Kwoty w k.k.s. zależą od minimalnego wynagrodzenia, które wynosi 4 806 zł w 2026 r. i 4 950 zł w 2027 r. w połączeniu z uszczuplonym lub narażonym na uszczuplenie, podatkiem. Najważniejsze progi:
- do 24 030 zł (2027 r.: 24 750 zł) jest wykroczenie skarbowe: grzywna do 96 120 zł (99 000 zł) i bez wpisu do KRK;
- powyżej tego progu zaczyna się przestępstwo skarbowe: grzywna nawet do 46,1 mln zł (47,5 mln zł) i wpis do KRK;
- powyżej 961 200 zł (990 000 zł) uchylanie się od opodatkowania i oszustwo podatkowe są zagrożone także karą pozbawienia wolności;
- powyżej 4,8 mln zł (4,95 mln zł) sąd musi nadzwyczajnie obostrzyć karę – do 10 lat pozbawienia wolności.
google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Od jakiej kwoty grozi wpis do KRK?
Każde skazanie za przestępstwo skarbowe, także na samą grzywnę, trafia do KRK (art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy o KRK). Wyjątkiem jest dobrowolne poddanie się odpowiedzialności (art. 18 § 2 k.k.s.). Jest ono jednak dostępne tylko przy czynach zagrożonych wyłącznie grzywną, czyli w praktyce do progu małej wartości – 961 200 zł (990 000 zł). Powyżej niego skazanie oznacza obowiązkowy wpis.
Kto odpowiada za przestępstwo skarbowe – spółka czy zarząd?
To kluczowa informacja: odpowiedzialność karną skarbową ponoszą wyłącznie osoby fizyczne. Zgodnie z art. 9 § 3 k.k.s. odpowiada jak sprawca ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi – w szczególności finansowymi – podatnika. W praktyce są to członkowie zarządu, dyrektorzy finansowi i główni księgowi, a niekiedy także osoby z centrali grupy, które faktycznie decydują o rozliczeniach polskiej spółki. Sama spółka może zostać pociągnięta do odpowiedzialności posiłkowej za grzywnę wymierzoną tym osobom.
Czy spółka może zapłacić grzywnę za członka zarządu?
Nie. Grzywnę sąd wymierza osobie fizycznej i to ona musi ją zapłacić z własnego majątku. Zapłata za skazanego przez spółkę (lub inną osobę spoza kręgu najbliższych) jest wykroczeniem (art. 57 § 1 pkt 2 Kodeksu wykroczeń), chyba że sąd pociągnie spółkę do odpowiedzialności posiłkowej (art. 24 k.k.s.). W doktrynie przyjmuje się natomiast, że dopuszczalny jest następczy zwrot grzywny, którą skazany już sam zapłacił – taka decyzja wymaga jednak przemyślenia jej skutków korporacyjnych i podatkowych.
Dlaczego polskie prawo podatkowe zwiększa ryzyko odpowiedzialności karnej skarbowej?
Sprawa z Gdyni dotyczyła fikcyjnych faktur, a więc klasycznego oszustwa, a nie sporu o interpretację przepisów. W polskich realiach droga od sporu podatkowego do postępowania karnego skarbowego bywa jednak krótka. Składa się na to kilka czynników:
- częste i głębokie zmiany przepisów;
- rozbieżne interpretacje i orzecznictwo;
- praktyka wszczynania postępowań karnych skarbowych równolegle do kontroli, m.in. w celu zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej);
- konstrukcja winy – większość przestępstw skarbowych wymaga umyślności, ale wystarcza zamiar ewentualny, czyli godzenie się na to, że rozliczenie może być nieprawidłowe. Przy niejasnych przepisach spór może być sprowadzony do tego czy znaliśmy ryzyko i je zaakceptowaliśmy – a o tym przesądzają dowody, dokumentacja i sposób podejmowania decyzji.
Ważny fragment
W Polsce granica między sporem podatkowym a sprawą karną skarbową bywa cienka. Postępowanie karne skarbowe nie toczy się przeciwko spółce, lecz przeciwko konkretnym osobom – członkom zarządu, dyrektorom finansowym, księgowym – a jego skutkiem może być nie tylko grzywna, lecz także bezwzględne pozbawienie wolności.
Co ten wyrok oznacza dla zagranicznych właścicieli polskich spółek?
Dla centrali grupy polska spółka to często jedna z wielu lokalizacji, a podatki – obszar delegowany na lokalny zespół. Tymczasem polski zarząd i dyrektor finansowy, podpisując deklaracje, biorą na siebie osobiste ryzyko karne w systemie podlegającym częstym i istotnym zmianom. Dlatego decyzje podatkowe narzucane z poziomu grupy (np. modele rozliczeń wewnątrzgrupowych czy wybór kontrahentów) powinny być w Polsce udokumentowane i przeanalizowane, a lokalna funkcja podatkowa – wyposażona w zasoby adekwatne do skali ryzyka.
Jak ograniczyć ryzyko odpowiedzialności karnej skarbowej zarządu?
- Jasno określić, kto w spółce i w grupie odpowiada za rozliczenia podatkowe, i udokumentować ten podział.
- Dokumentować należytą staranność – weryfikację kontrahentów, podstawy decyzji podatkowych, konsultacje z doradcami.
- W sprawach niejednoznacznych korzystać z interpretacji indywidualnych lub opinii podatkowych, które pomagają wykazać działanie w dobrej wierze.
- Po wykryciu błędu reagować szybko – korekta deklaracji z uzasadnieniem (art. 16a k.k.s.) lub czynny żal (art. 16 k.k.s.), złożone we właściwym momencie i połączone z niezwłoczną zapłatą podatku, mogą wyłączyć karalność.
- Od pierwszego dnia kontroli lub czynności sprawdzających korzystać ze wsparcia specjalistów – pierwsze wyjaśnienia często przesądzają o dalszym przebiegu sprawy.
| Sytuacja | 2026 (MW 4 806 zł) | 2027 (MW 4 950 zł) | Kara / skutek |
|---|---|---|---|
| Wykroczenie skarbowe (do 5× MW) | do 24 030 zł | do 24 750 zł | Grzywna kwotowa: 480,60–96 120 zł (2027: 495–99 000 zł). Brak wpisu do KRK. |
| Przestępstwo skarbowe (powyżej 5× MW) | powyżej 24 030 zł | powyżej 24 750 zł | Grzywna 10–720 stawek dziennych; stawka 160,20–64 080 zł (2027: 165–66 000 zł); maks. 46 137 600 zł (2027: 47 520 000 zł). Skazanie = wpis do KRK. |
| Mała wartość (do 200× MW) | do 961 200 zł | do 990 000 zł | M.in. art. 54 § 2 i 56 § 2 k.k.s. – tylko grzywna. Możliwe dobrowolne poddanie się odpowiedzialności – bez wpisu do KRK (art. 18 § 2 k.k.s.). |
| Powyżej małej wartości | powyżej 961 200 zł | powyżej 990 000 zł | Grzywna i/lub pozbawienie wolności do 5 lat. Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności wyłączone – skazanie oznacza obowiązkowy wpis do KRK (art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy o KRK). |
| Duża wartość (powyżej 1000× MW) | powyżej 4 806 000 zł | powyżej 4 950 000 zł | Obowiązkowe nadzwyczajne obostrzenie: do 10 lat pozbawienia wolności; grzywna do 1080 stawek, tj. 69 206 400 zł (2027: 71 280 000 zł). |
Wyrok z Gdyni dotyczy oszustwa, a nie błędu w rozliczeniu – ale jest wyraźnym sygnałem, że więzienie za przestępstwo skarbowe w Polsce nie jest wyłącznie teoretycznym zagrożeniem. W mojej ocenie zarządy i dyrektorzy finansowi polskich spółek powinni przekazać ten sygnał właścicielom wprost: odpowiedzialność karna skarbowa zarządu jest osobista, a inwestycja w uporządkowane procesy podatkowe i dokumentowanie decyzji to realna ochrona ludzi, którzy podpisują deklaracje w imieniu grupy.