spis treści
- Kim jest wytwórca na gruncie PPWR?
- Jak własna nazwa lub znak towarowy wpływają na status wytwórcy?
- Kiedy wytwórcą jest dostawca? Wyjątek dla mikroprzedsiębiorstw
- Kto jest wytwórcą przy marce własnej i kilku znakach towarowych?
- Gdzie przebiega granica między wytwórcą a dostawcą?
- Jakie obowiązki ciążą na wytwórcy?
- Zgodność z wymogami określonymi w art. 5-12 PPWR
- Ocena zgodności i dokumentacja techniczna
- Produkcja seryjna i ponowna ocena zgodności
- Deklaracja zgodności UE
- Przechowywanie dokumentacji, identyfikowalność opakowania oraz dane wytwórcy
- Co w przypadku stwierdzenia niezgodności?
- Współpraca z organami
- Czy wytwórca może wyznaczyć upoważnionego przedstawiciela?
- Szczególne wyjątki
- Wytwórca a producent: dlaczego to nie to samo?
Kim jest wytwórca na gruncie PPWR?
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia (UE) 2025/40 (PPWR) wytwórcą jest osoba fizyczna lub prawna, która wytwarza opakowanie lub produkt w opakowaniu. Definicja nie ogranicza się jednak do podmiotu, który fizycznie wykonuje opakowanie. Z zastrzeżeniem szczególnej regulacji dotyczącej mikroprzedsiębiorstw, jeżeli dana osoba zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania lub produktu w opakowaniu pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym, to właśnie ona jest wytwórcą w rozumieniu PPWR, niezależnie od tego, czy na opakowaniu lub produkcie w opakowaniu widoczny jest również inny znak towarowy.
Wytwórca jest jedną z kluczowych kategorii podmiotów gospodarczych w PPWR. Co do zasady podlega obowiązkom określonym w art. 15, obejmującym między innymi zapewnienie, aby opakowanie wprowadzane do obrotu było zgodne z mającymi zastosowanie wymogami ustanowionymi w art. 5-12 PPWR lub na podstawie tych artykułów, przeprowadzenie oceny zgodności, sporządzenie dokumentacji technicznej oraz deklaracji zgodności UE. Pozostałe role w łańcuchu dostaw omawiamy w odrębnym artykule.
Ważny fragment
Status wytwórcy nie zależy wyłącznie od tego, kto fizycznie produkuje opakowanie. Jeżeli podmiot zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania albo produktu w opakowaniu pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym, co do zasady to on jest wytwórcą. PPWR przewiduje jednak szczególny wyjątek dotyczący mikroprzedsiębiorstw.
Jak własna nazwa lub znak towarowy wpływają na status wytwórcy?
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. a PPWR, jeżeli dana osoba zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania lub produktu w opakowaniu pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym, co do zasady to ona jest wytwórcą.
O kwalifikacji nie przesądza więc sama fizyczna czynność produkcji ani samo umieszczenie logo na opakowaniu. Kluczowe jest ustalenie, kto zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania pod własną nazwą lub znakiem towarowym. Jeżeli opakowanie nie jest oznaczone nazwą handlową ani marką, znaczenie może mieć również to, kto składa zamówienie i decyduje o specyfikacji projektu opakowania.
Kiedy wytwórcą jest dostawca? Wyjątek dla mikroprzedsiębiorstw
Art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. b PPWR przewiduje szczególny wyjątek od powyższej zasady. Jeżeli podmiot, który zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania lub produktu w opakowaniu pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym, jest mikroprzedsiębiorstwem w rozumieniu zalecenia Komisji 2003/361/WE w brzmieniu mającym zastosowanie 11 lutego 2025 r., a podmiot dostarczający mu opakowanie znajduje się w tym samym państwie członkowskim, wytwórcą w rozumieniu PPWR jest podmiot dostarczający opakowanie.
Warto odróżnić tę regułę definicyjną od art. 15 ust. 12 PPWR. Na potrzeby obowiązków określonych w art. 15 Rozporządzenie przewiduje, że jeżeli zlecający jest mikroprzedsiębiorstwem, a podmiot dostarczający opakowanie znajduje się w Unii, to właśnie dostawcę uznaje się za wytwórcę do celów tego artykułu. W tym przypadku przepis nie wymaga, aby oba podmioty znajdowały się w tym samym państwie członkowskim.
Case nr 1: mikroprzedsiębiorca zlecający opakowania w kraju
Firma A jest niewielką manufakturą kosmetyków naturalnych z siedzibą w Polsce i spełnia kryteria mikroprzedsiębiorstwa. Zleca firmie B, również znajdującej się w Polsce, wytworzenie słoiczków pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym.
Ponieważ firma A jest mikroprzedsiębiorstwem, a firma B dostarczająca jej opakowania znajduje się w tym samym państwie członkowskim, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. b PPWR wytwórcą jest firma B. To do niej mają zastosowanie obowiązki przypisane wytwórcy.
Gdyby firma A przestała spełniać kryteria mikroprzedsiębiorstwa, wyjątek z art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. b PPWR nie miałby zastosowania i, przy pozostałych założeniach przykładu, wytwórcą byłaby firma A zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. a PPWR.
Inaczej należy ocenić sytuację, w której firma A nadal jest mikroprzedsiębiorstwem, ale dostawca opakowań znajduje się w innym państwie członkowskim. Wówczas wyjątek z art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. b PPWR nie ma zastosowania, ponieważ dostawca nie znajduje się w tym samym państwie członkowskim. Jeżeli jednak dostawca znajduje się w Unii, zgodnie z art. 15 ust. 12 PPWR jest on uznawany za wytwórcę do celów obowiązków określonych w art. 15. Status dostawcy omawiamy szerzej w odrębnym artykule.
google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Kto jest wytwórcą przy marce własnej i kilku znakach towarowych?
Case nr 2: produkt marki własnej sieci handlowej
Sieć handlowa C, która nie jest mikroprzedsiębiorstwem, zleca firmie D wytworzenie makaronu w opakowaniu pod własnym znakiem towarowym. Na produkcie w opakowaniu, obok marki własnej sieci C, widnieje również znak towarowy firmy D.
W takim przypadku wytwórcą w rozumieniu PPWR jest sieć handlowa C. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. a PPWR, jeżeli podmiot zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania lub produktu w opakowaniu pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym, to on jest wytwórcą, niezależnie od tego, czy na opakowaniu lub produkcie w opakowaniu widoczny jest również inny znak towarowy. Ponieważ sieć handlowa C nie jest mikroprzedsiębiorstwem, wyjątek z art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. b PPWR nie ma zastosowania.
Gdzie przebiega granica między wytwórcą a dostawcą?
Case nr 3: ten sam podmiot w dwóch rolach
Firma F produkuje opakowania kartonowe.
W pierwszym modelu dostarcza firmie G kartoniki przeznaczone do wykorzystania jako opakowania handlowe jej produktów. Firma G wykonuje końcowe etapy przygotowania opakowania, pakuje w nie własne produkty i wprowadza produkty w opakowaniach do obrotu pod własną marką. W takim modelu firma G jest wytwórcą, natomiast firma F występuje jako dostawca opakowania.
Komisja Europejska wskazuje, że w przypadku opakowań handlowych, z wyjątkiem opakowań usługowych, oraz opakowań zbiorczych wytwórcą jest zazwyczaj podmiot wykonujący końcowe etapy przetwarzania opakowania, np. napełnianie lub zamykanie, i napełniający je własnym produktem w celu późniejszego wprowadzenia opakowania lub produktu w opakowaniu do obrotu.
W drugim modelu firma F produkuje katalogowe opakowania transportowe, gotowe do pełnienia funkcji opakowania, które nie są oznaczone nazwą ani znakiem towarowym ich użytkownika, i wprowadza je do obrotu jako puste opakowania. W odniesieniu do takich opakowań firma F jest co do zasady wytwórcą.
Zgodnie z wytycznymi Komisji w przypadku opakowań transportowych wytwórcą jest zazwyczaj przedsiębiorstwo, które je wytwarza. Jeżeli jednak opakowanie transportowe jest wyraźnie oznaczone nazwą lub znakiem towarowym jego użytkownika, wytwórcą jest ten użytkownik.
Ten sam przedsiębiorca może zatem występować jako dostawca w odniesieniu do jednych opakowań, a jako wytwórca w odniesieniu do innych. Kwalifikację należy przeprowadzać odrębnie dla konkretnego opakowania oraz rzeczywistego modelu działalności. Granicę między rolą dostawcy a wytwórcy rozwijamy w odrębnym artykule o dostawcy.
Jakie obowiązki ciążą na wytwórcy?
Katalog obowiązków wytwórcy wynika przede wszystkim z art. 15 PPWR. Wytwórca może wprowadzać do obrotu wyłącznie opakowania zgodne z mającymi zastosowanie wymogami ustanowionymi w art. 5-12 PPWR lub na podstawie tych artykułów. Przed wprowadzeniem opakowania do obrotu musi również przeprowadzić ocenę zgodności, sporządzić dokumentację techniczną, a jeżeli zgodność zostanie wykazana, także deklarację zgodności UE.
Zgodność z wymogami określonymi w art. 5-12 PPWR
Wytwórca może wprowadzać do obrotu wyłącznie opakowania zgodne z tymi wymogami art. 5-12 PPWR lub ustanowionymi na ich podstawie, które mają zastosowanie do danego opakowania. Poszczególne wymagania zaczynają być stosowane w terminach określonych w odpowiednich przepisach PPWR.
Obejmują one między innymi wymagania dotyczące substancji obecnych w opakowaniach. Art. 5 przewiduje m.in. maksymalną łączną zawartość ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego na poziomie 100 mg/kg oraz szczególne limity PFAS w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością.
Kolejne przepisy dotyczą m.in. recyklowalności i projektowania z myślą o recyklingu (art. 6), minimalnej zawartości materiału pochodzącego z recyklingu w określonych opakowaniach z tworzyw sztucznych (art. 7), kompostowalności określonych opakowań (art. 9), minimalizacji masy i objętości opakowań (art. 10), opakowań wielokrotnego użytku (art. 11) oraz etykietowania i informacji dotyczących opakowań, w tym stosowania w przewidzianych przypadkach kodów QR lub innych nośników danych (art. 12).
Art. 8 PPWR ma odmienny charakter. Nie ustanawia obecnie bezpośredniego minimalnego udziału surowców biopochodnych w opakowaniach z tworzyw sztucznych. Przewiduje przegląd rozwoju technologicznego i efektywności środowiskowej opakowań z biopochodnych tworzyw sztucznych oraz możliwość przedstawienia przez Komisję dalszych propozycji legislacyjnych, w tym dotyczących wymogów zrównoważoności i celów wykorzystania takich surowców.
Ocena zgodności i dokumentacja techniczna
Przed wprowadzeniem opakowania do obrotu wytwórca przeprowadza procedurę oceny zgodności, o której mowa w art. 38 PPWR, albo zleca jej przeprowadzenie w swoim imieniu. Jednocześnie sporządza dokumentację techniczną określoną w załączniku VII do PPWR.
Procedura przewidziana w załączniku VII opiera się na module A, czyli wewnętrznej kontroli produkcji. W ramach tej procedury PPWR nie wymaga udziału jednostki notyfikowanej. To wytwórca zapewnia i deklaruje na własną odpowiedzialność, że dane opakowanie spełnia mające do niego zastosowanie wymogi art. 5-12 PPWR.
Dokumentacja techniczna musi umożliwiać ocenę zgodności opakowania z mającymi zastosowanie wymaganiami i zawierać odpowiednią analizę oraz ocenę ryzyka niezgodności. W stosownych przypadkach obejmuje m.in. ogólny opis opakowania i jego przeznaczenia, projekt koncepcyjny i rysunki techniczne, informacje dotyczące zastosowanych materiałów, niezbędne opisy i wyjaśnienia, wykaz zastosowanych norm zharmonizowanych, wspólnych specyfikacji lub innych odpowiednich specyfikacji technicznych, opis sposobu przeprowadzenia ocen wymaganych przez PPWR oraz sprawozdania z badań.
Wytwórca musi także podjąć środki niezbędne do tego, aby proces wytwarzania i jego monitorowanie zapewniały zgodność opakowania z dokumentacją techniczną oraz mającymi zastosowanie wymaganiami PPWR.
Produkcja seryjna i ponowna ocena zgodności
W przypadku produkcji seryjnej wytwórca zapewnia procedury służące utrzymaniu zgodności opakowania z PPWR. Powinien odpowiednio uwzględniać zmiany w projekcie lub właściwościach opakowania, a także zmiany w normach zharmonizowanych, wspólnych specyfikacjach technicznych lub innych specyfikacjach technicznych, na podstawie których deklarowana lub weryfikowana jest zgodność.
Jeżeli wytwórca stwierdzi, że zmiany mogą wpływać na zgodność opakowania, przeprowadza ponowną ocenę zgodności zgodnie z art. 38 PPWR albo zleca jej przeprowadzenie w swoim imieniu.
Deklaracja zgodności UE
Jeżeli procedura oceny zgodności wykaże, że opakowanie spełnia mające do niego zastosowanie wymagania, wytwórca sporządza deklarację zgodności UE zgodnie z art. 39 PPWR.
Deklaracja potwierdza wykazanie spełnienia wymogów ustanowionych w art. 5-12 PPWR lub na podstawie tych artykułów. Sporządza się ją według wzoru określonego w załączniku VIII, z uwzględnieniem elementów przewidzianych w module określonym w załączniku VII, i należy ją aktualizować. Deklaracja musi zostać sporządzona w języku lub językach wymaganych przez państwo członkowskie, w którym opakowanie jest wprowadzane do obrotu lub udostępniane na rynku, albo przetłumaczona na taki język lub języki. Sporządzając deklarację zgodności UE, wytwórca przyjmuje odpowiedzialność za zgodność opakowania z wymaganiami PPWR.
Jeżeli opakowanie lub produkt w opakowaniu podlegają kilku aktom prawa Unii, z których każdy wymaga deklaracji zgodności UE, w stosownych przypadkach można sporządzić jedną deklarację obejmującą wszystkie te akty. Należy w niej wskazać właściwe akty prawa Unii oraz odniesienia do ich publikacji. Taka deklaracja może również mieć formę dokumentacji obejmującej odpowiednie indywidualne deklaracje zgodności UE.
Przechowywanie dokumentacji, identyfikowalność opakowania oraz dane wytwórcy
Wytwórca przechowuje dokumentację techniczną oraz deklarację zgodności UE przez 5 lat od dnia wprowadzenia do obrotu opakowania jednorazowego użytku oraz przez 10 lat od dnia wprowadzenia do obrotu opakowania wielokrotnego użytku.
Wytwórca zapewnia, aby opakowanie było opatrzone numerem typu, partii lub numerem seryjnym albo innym elementem umożliwiającym jego identyfikację. Jeżeli wielkość lub charakter opakowania uniemożliwiają umieszczenie takich informacji bezpośrednio na opakowaniu, należy podać je w dokumencie towarzyszącym produktowi w opakowaniu.
Wytwórca podaje również na opakowaniu, w kodzie QR lub na innym nośniku danych swoją nazwę, zarejestrowaną nazwę handlową lub zarejestrowany znak towarowy oraz adres pocztowy, a także, o ile są dostępne, środki komunikacji elektronicznej umożliwiające kontakt. Adres pocztowy powinien wskazywać pojedynczy punkt, w którym można skontaktować się z wytwórcą.
Jeżeli podanie tych informacji w powyższy sposób nie jest możliwe, PPWR pozwala na przekazanie ich w ramach informacji dostępnych za pomocą odpowiedniego kodu QR lub innego znormalizowanego, otwartego, cyfrowego nośnika danych albo w dokumencie towarzyszącym produktowi w opakowaniu.
Informacje identyfikacyjne muszą być jasne, zrozumiałe i czytelne. Nie mogą zastępować ani zasłaniać informacji wymaganych na podstawie innych aktów prawa Unii dotyczących etykietowania produktu w opakowaniu ani być z nimi mylone.
Co w przypadku stwierdzenia niezgodności?
Jeżeli wytwórca uzna lub ma podstawy, by uważać, że opakowanie, które wprowadził do obrotu od dnia wejścia w życie PPWR, nie jest zgodne z co najmniej jednym z mających zastosowanie wymogów ustanowionych w art. 5-12 lub na podstawie tych artykułów, musi niezwłocznie podjąć odpowiednie środki naprawcze. W zależności od sytuacji może to oznaczać doprowadzenie opakowania do zgodności, jego wycofanie z obrotu albo odzyskanie.
Wytwórca niezwłocznie informuje również organ nadzoru rynku państwa członkowskiego, w którym udostępnił opakowanie, o podejrzewanej niezgodności oraz podjętych środkach naprawczych.
PPWR przewiduje w tym zakresie szczególny wyjątek dla opakowań wielokrotnego użytku wprowadzonych do obrotu przed 11 lutego 2025 r. Obowiązek doprowadzenia do zgodności, wycofania lub odzyskania opakowania wynikający z art. 15 ust. 8 nie ma do nich zastosowania.
Współpraca z organami
Na uzasadniony wniosek organu krajowego wytwórca przekazuje wszystkie informacje i dokumenty niezbędne do wykazania zgodności opakowania z wymaganiami ustanowionymi w art. 5-12 PPWR lub na podstawie tych artykułów, w tym dokumentację techniczną.
Informacje przekazuje się w jednym lub kilku językach łatwo zrozumiałych dla organu, w formie elektronicznej, a na żądanie także w wersji papierowej. Odpowiednie dokumenty należy udostępnić w terminie 10 dni od otrzymania wniosku. Wytwórca współpracuje również z organem krajowym w zakresie działań podejmowanych w celu usunięcia stwierdzonych niezgodności.
Czy wytwórca może wyznaczyć upoważnionego przedstawiciela?
Wytwórca może w drodze pisemnego upoważnienia wyznaczyć upoważnionego przedstawiciela do wykonywania określonych zadań związanych z jego obowiązkami wynikającymi z PPWR. Zakres takiego upoważnienia podlega jednak ograniczeniom przewidzianym w art. 17.
Upoważnienie nie może obejmować obowiązku określonego w art. 15 ust. 1 ani obowiązku sporządzenia dokumentacji technicznej, o której mowa w załączniku VII i która jest wymagana na podstawie art. 5-11 PPWR lub zgodnie z tymi artykułami. Upoważniony przedstawiciel może natomiast wykonywać wskazane w upoważnieniu zadania, w tym pozostawiać deklarację zgodności UE i dokumentację techniczną do dyspozycji organów oraz współpracować z właściwymi organami.
Szczególne wyjątki
PPWR przewiduje wyjątki od części obowiązków wytwórcy. Obowiązki określone w art. 15 ust. 2 i 3 nie mają zastosowania do wykonywanych na zamówienie opakowań transportowych konfigurowalnych wyrobów medycznych i systemów medycznych przeznaczonych do wykorzystania w przemyśle i opiece zdrowotnej.
Szczególna regulacja dotyczy również mikroprzedsiębiorstw. Jeżeli podmiot, który zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym, jest mikroprzedsiębiorstwem w rozumieniu zalecenia Komisji 2003/361/WE w brzmieniu mającym zastosowanie 11 lutego 2025 r., a podmiot dostarczający mu opakowanie znajduje się w Unii, na potrzeby art. 15 PPWR za wytwórcę uznaje się podmiot dostarczający opakowanie.
Wytwórca a producent: dlaczego to nie to samo?
Na gruncie PPWR „wytwórca” i „producent” pełnią różne funkcje. Wytwórca, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 13 PPWR, odpowiada przede wszystkim za zgodność opakowania z mającymi zastosowanie wymogami PPWR, w tym za ocenę zgodności, dokumentację techniczną i deklarację zgodności UE zgodnie z art. 15, 38 i 39.
Producent w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 15 PPWR jest natomiast wytwórcą, importerem albo dystrybutorem spełniającym jedną z przesłanek określonych w tym przepisie. Status ten służy przede wszystkim ustaleniu podmiotu odpowiedzialnego za obowiązki w zakresie rozszerzonej odpowiedzialności producenta w danym państwie członkowskim, w tym rejestrację, sprawozdawczość i finansowanie gospodarowania odpadami opakowaniowymi.
Ustalenie producenta wymaga analizy konkretnego modelu działalności. Znaczenie mają m.in. rodzaj opakowania, państwo członkowskie, na którego terytorium następuje pierwsze udostępnienie, to, czy opakowanie lub produkt w opakowaniu jest udostępniany bezpośrednio użytkownikowi końcowemu, oraz w określonych przypadkach to, czy dany podmiot rozpakowuje produkty w opakowaniu, nie będąc użytkownikiem końcowym. Dlatego status producenta należy każdorazowo ustalać na podstawie konkretnego modelu działalności i przesłanek określonych w PPWR, a nie automatycznie według kanału sprzedaży czy rodzaju opakowania.
Punktem wyjścia są przesłanki określone w art. 3 ust. 1 pkt 15 PPWR.
W praktyce ten sam przedsiębiorca może być jednocześnie wytwórcą i producentem, a wtedy zastosowanie znajdą wobec niego obowiązki związane z obiema rolami. Możliwe jest jednak również, że wytwórcą i producentem będą różne podmioty w łańcuchu dostaw. Zakres obowiązków producenta oraz zasady ustalania tego statusu omawiamy szczegółowo w odrębnym artykule poświęconym producentowi na gruncie PPWR.
Prawidłowe ustalenie, kto jest wytwórcą w PPWR, ma kluczowe znaczenie dla określenia zakresu odpowiedzialności za zgodność opakowania, ocenę zgodności, dokumentację techniczną i deklarację zgodności UE. Ustalając obowiązki wytwórcy, nie można kierować się wyłącznie tym, kto fizycznie produkuje opakowanie, ponieważ znaczenie ma również zlecenie jego zaprojektowania lub wytworzenia pod własną nazwą lub znakiem towarowym oraz szczególne reguły dotyczące mikroprzedsiębiorstw.
W praktyce kwalifikację roli warto przeprowadzić przed uporządkowaniem dokumentacji zgodności, ponieważ błędne przypisanie statusu wytwórcy może prowadzić do niewłaściwego rozłożenia obowiązków w łańcuchu dostaw.
Czytaj więcej na temat PPWR:
- Rola Dostawcy na gruncie Rozporządzenia PPWR
- Wytwórca w PPWR: kto nim jest i jakie ma obowiązki
- Role podmiotów w łańcuchu dostaw opakowań zgodnie z PPWR
- Produkty w opakowaniach a obowiązki na gruncie PPWR
- Co jest opakowaniem w rozumieniu PPWR?
- PPWR od 12 sierpnia 2026 r. – kogo dotyczą nowe obowiązki?
- PPWR jest stosowane od 12 sierpnia 2026 r. Co oznacza to dla przedsiębiorców?