spis treści
- Dlaczego PPWR różnicuje obowiązki według roli, a nie branży?
- Jakie kategorie podmiotów gospodarczych wyróżnia PPWR?
- Wytwórca a producent: na czym polega różnica?
- Kim jest użytkownik końcowy i jakie ma znaczenie dla ustalenia producenta?
- Case study: ile ról może wystąpić w jednym łańcuchu dostaw?
- Co grozi za błędną kwalifikacją roli?
Dlaczego PPWR różnicuje obowiązki według roli, a nie branży?
PPWR nie przypisuje obowiązków przedsiębiorcom wyłącznie na podstawie branży, w której prowadzą działalność. Istotne znaczenie mają przede wszystkim rola danego podmiotu w łańcuchu dostaw, wykonywane przez niego czynności oraz rodzaj opakowania. Dlatego jednym z kluczowych elementów analizy obowiązków na gruncie PPWR jest ustalenie, czy przedsiębiorca występuje jako wytwórca, importer, dystrybutor, producent lub w innej roli określonej w Rozporządzeniu.
Prawidłowe określenie roli podmiotu ma znaczenie dla ustalenia zakresu obowiązków, które mogą mieć do niego zastosowanie. Definicje poszczególnych podmiotów zawiera art. 3 PPWR, natomiast ich szczegółowe obowiązki wynikają z odpowiednich przepisów Rozporządzenia, w tym m.in. z przepisów dotyczących obowiązków wytwórców, importerów i dystrybutorów.
google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Jakie kategorie podmiotów gospodarczych wyróżnia PPWR?
Art. 3 ust. 1 pkt 12 PPWR wymienia siedem kategorii podmiotów gospodarczych: wytwórcę, dostawcę, importera, dystrybutora, upoważnionego przedstawiciela, dystrybutora końcowego oraz dostawcę usług realizacji zamówień. Ten sam przedsiębiorca może występować w różnych rolach w zależności od konkretnego opakowania, produktu i modelu działalności, przykładowo jako wytwórca produktów w opakowaniach pod własną marką, importer opakowań z państwa trzeciego oraz dystrybutor innych opakowań.
- Wytwórca (art. 3 ust. 1 pkt 13 PPWR) to osoba fizyczna lub prawna, która wytwarza opakowanie lub produkt w opakowaniu. Za wytwórcę uznaje się również, z zastrzeżeniem szczególnej regulacji dotyczącej mikroprzedsiębiorstw, podmiot zlecający zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania lub produktu w opakowaniu pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym. Co do zasady wytwórca podlega obowiązkom określonym w art. 15 PPWR, obejmującym m.in. zapewnienie zgodności opakowania z odpowiednimi wymogami, przeprowadzenie oceny zgodności, sporządzenie dokumentacji technicznej oraz deklaracji zgodności UE. Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej brzmienie definicji wytwórcy wskazuje, że w łańcuchu dostaw zawsze występuje tylko jeden wytwórca w rozumieniu PPWR.
- Dostawca (art. 3 ust. 1 pkt 16 PPWR) to osoba fizyczna lub prawna, która dostarcza wytwórcy opakowanie lub materiał opakowaniowy. Zgodnie z art. 16 PPWR dostawca przekazuje wytwórcy informacje i dokumentację niezbędne do wykazania zgodności opakowania i materiałów opakowaniowych z Rozporządzeniem, w tym wymaganą dokumentację techniczną.
- Importer (art. 3 ust. 1 pkt 17 PPWR) to osoba fizyczna lub prawna mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Unii Europejskiej, która wprowadza do obrotu opakowanie z państwa trzeciego. Przed wprowadzeniem opakowania do obrotu importer wykonuje obowiązki określone w art. 18 PPWR, w tym weryfikuje określone elementy dotyczące oceny zgodności, dokumentacji, oznakowania oraz identyfikacji opakowania i wytwórcy.
- Dystrybutor (art. 3 ust. 1 pkt 18 PPWR) to osoba fizyczna lub prawna w łańcuchu dostaw, inna niż wytwórca lub importer, która udostępnia opakowanie na rynku. Przed jego udostępnieniem dystrybutor sprawdza m.in. wymagane oznakowanie, spełnienie określonych obowiązków przez wytwórcę i importera oraz, w przypadkach przewidzianych w PPWR, rejestrację producenta podlegającego obowiązkom w zakresie rozszerzonej odpowiedzialności producenta.
- Upoważniony przedstawiciel (art. 3 ust. 1 pkt 19 PPWR) to osoba fizyczna lub prawna mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Unii, która otrzymała od wytwórcy pisemne upoważnienie do działania w jego imieniu w zakresie określonych zadań związanych z obowiązkami wytwórcy wynikającymi z PPWR. Zakres zadań upoważnionego przedstawiciela określa art. 17 PPWR.
- Dystrybutor końcowy (art. 3 ust. 1 pkt 21 PPWR) to osoba fizyczna lub prawna w łańcuchu dostaw, która dostarcza użytkownikowi końcowemu produkty w opakowaniu, w tym z zastosowaniem ponownego użycia, lub produkty, które można nabyć w drodze ponownego napełniania. PPWR przypisuje dystrybutorom końcowym określone obowiązki, w szczególności w przepisach dotyczących ponownego użycia, ponownego napełniania oraz niektórych systemów zwrotu opakowań.
- Dostawca usług realizacji zamówień jest jedną z kategorii podmiotów gospodarczych wymienionych w art. 3 ust. 1 pkt 12 PPWR. Jego definicja wynika z art. 3 pkt 11 rozporządzenia (UE) 2019/1020 i obejmuje podmiot oferujący w ramach działalności handlowej co najmniej dwie z następujących usług: magazynowanie, pakowanie, adresowanie i wysyłkę, bez bycia właścicielem obsługiwanych produktów, z uwzględnieniem wyłączeń przewidzianych w tym przepisie. Zgodnie z art. 20 PPWR podmiot ten zapewnia, aby warunki magazynowania, obsługi, pakowania, adresowania lub wysyłki obsługiwanych opakowań nie wpływały negatywnie na ich zgodność z odpowiednimi wymogami PPWR.
Poszczególnym kategoriom podmiotów gospodarczych przypisano różne obowiązki. Dlatego ustalenie roli przedsiębiorcy powinno następować w odniesieniu do konkretnego modelu działalności, wykonywanych czynności oraz opakowania, którego dotyczy analiza.
Ważny fragment
Należy również odróżnić powyższe kategorie od pojęcia „producenta” z art. 3 ust. 1 pkt 15 PPWR. Producent nie stanowi odrębnej, ósmej kategorii podmiotu gospodarczego wymienionej w art. 3 ust. 1 pkt 12. Producentem jest wytwórca, importer albo dystrybutor spełniający jedną z przesłanek określonych w definicji producenta. Status ten ma znaczenie przede wszystkim dla ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za obowiązki związane z rozszerzoną odpowiedzialnością producenta w danym państwie członkowskim.
Poszczególnym rolom poświęciliśmy odrębne artykuły serii, w których szczegółowo omawiamy przypisane im obowiązki i przedstawiamy przykłady sytuacji prowadzących do uzyskania danej roli.
Wytwórca a producent: na czym polega różnica?
Pojęcia „wytwórca” i „producent” pełnią na gruncie PPWR różne funkcje. Wytwórca odpowiada za zapewnienie zgodności opakowania z mającymi zastosowanie wymogami w zakresie zrównoważoności i etykietowania określonymi w art. 5-12 PPWR, zgodnie z obowiązkami przewidzianymi w art. 15. Producent w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 15 PPWR jest natomiast wytwórcą, importerem albo dystrybutorem spełniającym jedną z przesłanek określonych w tym przepisie. Status producenta służy przede wszystkim ustaleniu podmiotu odpowiedzialnego za obowiązki w zakresie rozszerzonej odpowiedzialności producenta w danym państwie członkowskim.
Producent podlega obowiązkom w zakresie rozszerzonej odpowiedzialności producenta określonym w PPWR. Obejmują one między innymi obowiązki dotyczące rejestracji i sprawozdawczości zgodnie z art. 44 oraz ponoszenia kosztów związanych z gospodarowaniem odpadami opakowaniowymi na zasadach określonych w art. 45. Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej producent wykonuje obowiązki EPR w państwie członkowskim, w którym opakowanie ma zgodnie z oczekiwaniami stać się odpadem.
Wytwórca i producent nie muszą być tym samym podmiotem gospodarczym. Ten sam przedsiębiorca może jednak jednocześnie spełniać przesłanki obu definicji. W takim przypadku należy uwzględnić zarówno obowiązki wynikające ze statusu wytwórcy, jak i obowiązki związane ze statusem producenta.
Ważny fragment
Ustalenie producenta wymaga analizy konkretnego modelu działalności. Znaczenie mają w szczególności rodzaj opakowania, państwo członkowskie, na którego terytorium opakowanie lub produkt w opakowaniu jest po raz pierwszy udostępniany, to, czy odbiorcą jest użytkownik końcowy, oraz to, czy dany podmiot rozpakowuje produkty w opakowaniu, nie będąc użytkownikiem końcowym. W przypadku sprzedaży transgranicznej szczególne znaczenie ma również ustalenie, na terytorium którego państwa członkowskiego następuje pierwsze udostępnienie bezpośrednio użytkownikowi końcowemu.
Kim jest użytkownik końcowy i jakie ma znaczenie dla ustalenia producenta?
Użytkownikiem końcowym w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 23 PPWR jest osoba fizyczna lub prawna mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Unii, której udostępniono produkt jako konsumentowi albo jako profesjonalnemu użytkownikowi końcowemu w ramach prowadzonej działalności przemysłowej lub zawodowej i która nie udostępnia dalej tego produktu na rynku w postaci, w jakiej został jej dostarczony. Użytkownik końcowy nie jest odrębną kategorią podmiotu gospodarczego wymienioną w art. 3 ust. 1 pkt 12 PPWR.
Status użytkownika końcowego ma istotne znaczenie dla ustalenia producenta. Dotyczy to w szczególności sprzedaży bezpośredniej do użytkownika końcowego w innym państwie członkowskim oraz sytuacji, w których podmiot rozpakowuje produkty w opakowaniu. W przypadku profesjonalnego użytkownika końcowego istotne jest, czy wykorzystuje on produkt w swojej działalności i nie udostępnia go dalej na rynku w postaci, w jakiej został mu dostarczony.
Nie każdy podmiot uczestniczący na końcowym etapie logistycznym jest użytkownikiem końcowym. Komisja Europejska wskazuje, że przedsiębiorstwa logistyczne, które otrzymują produkty w opakowaniach przywożone z państw trzecich, a następnie rozpakowują je lub przepakowują do mniejszych ilości przed dalszą wysyłką, nie są uznawane za użytkowników końcowych. Jeżeli taki podmiot przepakowuje produkty, zgodnie z wytycznymi Komisji może być producentem opakowania transportowego, nawet jeżeli nie jest właścicielem produktów w opakowaniu.
Case study: ile ról może wystąpić w jednym łańcuchu dostaw?
Prześledźmy fikcyjny łańcuch dostaw spółki KOSMET sp. z o.o. z siedzibą w Polsce, która sprzedaje kosmetyki pod własną marką. Na potrzeby przykładu przyjmujemy, że KOSMET nie jest mikroprzedsiębiorstwem w rozumieniu przepisów PPWR, a opisana poniżej sprzedaż odbywa się na rynku polskim. Założenie dotyczące wielkości przedsiębiorstwa ma znaczenie dla ustalenia, kto jest wytwórcą opakowań wykonywanych na zlecenie KOSMET.
- Dostawca (FOLIO sp. z o.o.) dostarcza KOSMET folię stanowiącą materiał opakowaniowy, który KOSMET wykorzystuje do wytwarzania opakowań. FOLIO jest dostawcą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 16 PPWR. Zgodnie z art. 16 PPWR przekazuje wytwórcy informacje i dokumentację niezbędne do wykazania zgodności opakowania i materiałów opakowaniowych z wymaganiami rozporządzenia.
- Dostawca (PAKO sp. z o.o.) dostarcza KOSMET gotowe, puste kartoniki wytworzone na zlecenie KOSMET i pod jej własnym znakiem towarowym. Mimo że PAKO fizycznie wykonuje opakowania, w przyjętym modelu występuje jako ich dostawca, natomiast wytwórcą jest KOSMET, ponieważ zleca wytworzenie opakowania pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym. Gdyby KOSMET było mikroprzedsiębiorstwem, a PAKO znajdowało się w tym samym państwie członkowskim, zastosowanie miałaby szczególna zasada z art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. b PPWR, zgodnie z którą wytwórcą byłby podmiot dostarczający opakowanie.
- Wytwórca (KOSMET sp. z o.o.) zleca wykonanie części opakowań pod własnym znakiem towarowym, a następnie wykorzystuje je do pakowania własnych kosmetyków. W przypadku opakowań handlowych Komisja Europejska wskazuje, że wytwórcą jest zazwyczaj podmiot wykonujący końcowe etapy przetwarzania opakowania, takie jak napełnianie lub zamykanie, i napełniający opakowanie własnym produktem w celu późniejszego wprowadzenia opakowania lub produktu w opakowaniu do obrotu. Jako wytwórca KOSMET podlega obowiązkom określonym w art. 15 PPWR, obejmującym między innymi zapewnienie zgodności opakowania z odpowiednimi wymogami, przeprowadzenie oceny zgodności, sporządzenie dokumentacji technicznej oraz deklaracji zgodności UE.
- Importer (KOSMET sp. z o.o.) w odniesieniu do części asortymentu sprowadza z państwa trzeciego gotowe kosmetyki w opakowaniach, a następnie po raz pierwszy wprowadza te opakowania z produktami do obrotu na rynku Unii. Jako osoba prawna mająca siedzibę w Unii, która wprowadza do obrotu opakowania pochodzące z państwa trzeciego, KOSMET spełnia w odniesieniu do tych opakowań definicję importera z art. 3 ust. 1 pkt 17 PPWR. Jest to przykład sytuacji, w której jeden przedsiębiorca może występować w więcej niż jednej roli przewidzianej przez PPWR.
- Upoważniony przedstawiciel (REPRO sp. z o.o.) jest podmiotem z siedzibą w Unii, któremu KOSMET jako wytwórca udzielił pisemnego upoważnienia do wykonywania w jego imieniu określonych zadań związanych z obowiązkami wytwórcy. Upoważniony przedstawiciel wykonuje zadania w zakresie określonym w art. 17 PPWR. Upoważnienie nie może jednak obejmować obowiązku określonego w art. 15 ust. 1 ani obowiązku sporządzenia dokumentacji technicznej.
- Dystrybutor (HURT sp. z o.o.) kupuje od KOSMET kosmetyki w opakowaniach i odsprzedaje je kolejnym podmiotom. Nie będąc wytwórcą ani importerem tych opakowań, udostępnia je na rynku i występuje jako dystrybutor w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 18 PPWR. Przed udostępnieniem opakowań wykonuje obowiązki określone w art. 19 PPWR, w tym sprawdza wymagane oznakowanie oraz spełnienie wskazanych obowiązków przez wytwórcę i importera, a także, w przypadkach określonych w PPWR, rejestrację producenta podlegającego obowiązkom rozszerzonej odpowiedzialności producenta.
- Dostawca usług realizacji zamówień (LOGI sp. z o.o.) nie jest właścicielem obsługiwanych produktów i w ramach działalności handlowej świadczy na rzecz KOSMET co najmniej dwie usługi objęte definicją dostawcy usług realizacji zamówień, przykładowo magazynowanie, pakowanie i adresowanie. Na potrzeby przykładu przyjmujemy, że działalność LOGI nie mieści się w wyłączeniach dotyczących usług pocztowych, usług doręczania paczek ani innych usług pocztowych lub usług transportu towarów. Zgodnie z art. 20 PPWR LOGI zapewnia, aby warunki magazynowania, obsługi, pakowania, adresowania lub wysyłki obsługiwanych opakowań nie zagrażały ich zgodności z odpowiednimi wymogami PPWR.
- Dystrybutor końcowy (sieć drogerii) sprzedaje kosmetyki w opakowaniach konsumentom. W zakresie dostawy produktów użytkownikowi końcowemu występuje jako dystrybutor końcowy w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 21 PPWR.
- Użytkownik końcowy (konsument) kupuje kosmetyk do własnego użytku i nie udostępnia go dalej na rynku w postaci, w jakiej został mu dostarczony. Spełnia zatem definicję użytkownika końcowego z art. 3 ust. 1 pkt 23 PPWR. W przedstawionym przykładzie na tym etapie produkt nie jest już dalej udostępniany w łańcuchu dystrybucji.
Przykład pokazuje, że w jednym łańcuchu dostaw może występować kilka kategorii podmiotów gospodarczych wskazanych w PPWR, a ten sam przedsiębiorca może spełniać przesłanki więcej niż jednej definicji. W przedstawionym modelu KOSMET występuje jako wytwórca, a w odniesieniu do produktów w opakowaniach pochodzących z państwa trzeciego również jako importer. Kwalifikację należy jednak każdorazowo przeprowadzać na podstawie konkretnych okoliczności dotyczących danego opakowania oraz czynności wykonywanych przez poszczególne podmioty.
Odrębnie należy ustalić status producenta na potrzeby rozszerzonej odpowiedzialności producenta. W przyjętym wariancie, w którym KOSMET ma siedzibę w Polsce i po raz pierwszy udostępnia z terytorium Polski i na terytorium Polski kosmetyki zapakowane w opakowania inne niż opakowania transportowe, usługowe lub dla produkcji podstawowej, KOSMET spełnia przesłanki producenta określone w art. 3 ust. 1 pkt 15 lit. b PPWR. W innych modelach ustalenie producenta wymaga odrębnej analizy przesłanek wskazanych w art. 3 ust. 1 pkt 15 PPWR.
Case study ma charakter poglądowy. W praktyce status każdego podmiotu oraz zakres jego obowiązków należy ustalać indywidualnie na podstawie rzeczywistego modelu dostaw, rodzaju opakowania, sposobu jego udostępniania oraz właściwych przepisów PPWR.
Co grozi za błędną kwalifikacją roli?
Błędne ustalenie roli przedsiębiorcy na gruncie PPWR może prowadzić do niewykonania obowiązków przypisanych właściwemu podmiotowi, a w konsekwencji do naruszenia przepisów Rozporządzenia. W zależności od rzeczywistej roli przedsiębiorcy może chodzić między innymi o obowiązki dotyczące oceny zgodności, dokumentacji technicznej, deklaracji zgodności UE, oznakowania, rejestracji, sprawozdawczości lub rozszerzonej odpowiedzialności producenta.
PPWR zobowiązuje państwa członkowskie do ustanowienia do 12 lutego 2027 r. przepisów dotyczących sankcji za naruszenia rozporządzenia. Sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W przypadku naruszeń art. 24-29 PPWR sankcje muszą obejmować administracyjne kary pieniężne, z uwzględnieniem szczególnych zasad przewidzianych dla państw, których system prawny nie przewiduje administracyjnych kar pieniężnych.
W Polsce trwają prace nad projektem ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, oznaczonym numerem UC100, który obejmuje rozwiązania służące stosowaniu PPWR oraz reformie systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Ostateczny zakres krajowych sankcji za naruszenia PPWR należy zatem oceniać na podstawie przepisów krajowych obowiązujących w momencie dokonywania oceny.
Prawidłowe ustalenie roli przedsiębiorcy w łańcuchu dostaw opakowań ma kluczowe znaczenie dla określenia obowiązków, które mogą mieć do niego zastosowanie na gruncie PPWR. Analizując role podmiotów w PPWR, należy uwzględnić konkretny model działalności, wykonywane czynności oraz rodzaj opakowania, ponieważ jeden przedsiębiorca może jednocześnie spełniać przesłanki kilku definicji. W praktyce szczególnej uwagi wymaga rozróżnienie statusu wytwórcy i producenta oraz każdorazowa kwalifikacja sytuacji na podstawie właściwych przepisów PPWR.
Czytaj więcej na temat PPWR:
- Rola Dostawcy na gruncie Rozporządzenia PPWR
- Wytwórca w PPWR: kto nim jest i jakie ma obowiązki
- Role podmiotów w łańcuchu dostaw opakowań zgodnie z PPWR
- Produkty w opakowaniach a obowiązki na gruncie PPWR
- Co jest opakowaniem w rozumieniu PPWR?
- PPWR od 12 sierpnia 2026 r. – kogo dotyczą nowe obowiązki?
- PPWR jest stosowane od 12 sierpnia 2026 r. Co oznacza to dla przedsiębiorców?