Mija dekada od wejścia w życie ogólnej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR) – jednego z najważniejszych narzędzi w historii polskiego prawa podatkowego. Przez 10 lat klauzula nie tylko wpłynęła na sposób działania administracji skarbowej, ale również na podejście przedsiębiorców do planowania transakcji, restrukturyzacji i sukcesji biznesu.
W najnowszym raporcie Grant Thornton analizujemy, jak rzeczywista praktyka stosowania GAAR odpowiada założeniom przyjętym przez ustawodawcę w 2016 r. Zgodnie z pierwotnymi planami klauzula miała być tylko „straszakiem”, wykorzystywanym przez organy niezwykle rzadko. Tymczasem przez dekadę obowiązywania GAAR Szef KAS wydał 263 decyzje wymiarowe w I instancji. Najwięcej spraw dotyczyło podatku PIT (138 decyzji) i CIT (99 decyzji). Jednocześnie podatnicy złożyli 288 wniosków o opinie zabezpieczające, z czego wydano 162 pozytywne opinie, a 56 razy odmówiono ochrony.
Klauzula GAAR wpływa na decyzje biznesowe
Raport Grant Thornton potwierdza jednak, że znaczenie klauzuli wykracza dziś daleko poza same decyzje podatkowe. GAAR wpływa na planowanie reorganizacji, transakcji kapitałowych i sukcesji biznesu, a także coraz częściej pojawia się w kontekście planów związanych z fundacją rodzinną. Tylko w latach 2023–2026 fundacje rodzinne były przedmiotem 24 opinii zabezpieczających i 8 odmów ich wydania.
W opracowaniu analizujemy również najważniejsze orzeczenia sądów administracyjnych, stanowiska Ministerstwa Finansów, Rady ds. Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania oraz ekspertów Grant Thornton, którzy oceniają, jakie wyzwania mogą zdominować drugą dekadę obowiązywania klauzuli.
Doświadczenia wynikające z 10 lat praktyki