Jednocześnie jego wprowadzenie wymagało dostosowania przepisów podatkowych, w szczególności Ustawy CIT. Część wątpliwości podatkowych dotyczących podziału przez wyodrębnienie została rozwiązana za sprawą nowelizacji Ustawy CIT, która miała miejsce w drugiej połowie 2025 r., przy czym nadal podchodząc od realizacji tego procesu należy pamiętać o kilku ważnych aspektach podatkowych.
Na czym polega podział przez wyodrębnienie?
Podział przez wyodrębnienie polega na przeniesieniu części majątku spółki (najczęściej w postaci zorganizowanej części przedsiębiorstwa) ze spółki dzielonej do innej spółki – nowo zawiązanej lub już istniejącej – przy jednoczesnym zachowaniu bytu prawnego spółki dzielonej.
Cechą wyróżniającą tę formę podziału jest sposób rozliczenia transakcji. W odróżnieniu od podziału przez wydzielenie, udziały lub akcje spółki przejmującej nie trafiają do wspólników spółki dzielonej, lecz bezpośrednio do samej spółki dzielonej. W efekcie struktura właścicielska na poziomie wspólników pozostaje niezmieniona, natomiast spółka dzielona uzyskuje bezpośrednie zaangażowanie kapitałowe w podmiot, do którego przeniesiono część biznesu.
Z perspektywy ekonomicznej mechanizm ten prowadzi do skutków zbliżonych do aportu, jednak – co istotne – realizowany jest przy zaletach prawnych wynikających z Kodeksie Spółek Handlowych (KSH).
Szerzej na temat aspektów prawnych i proceduralnych podziału przez wyodrębnienie w artykule Podział przez wyodrębnienie jako alternatywa dla aportu – na czym polega, jakie są jego skutki i kiedy warto realizować?
Skutki podatkowe podziału przez wyodrębnienie
Zgodnie z podstawowymi zasadami podatkowymi wprowadzonymi przez przepisy unijne, które mają potwierdzenie w Ustawie CIT i Ustawie PIT, wszelkiego rodzaju działania reorganizacyjne spółek powinny pozostawać neutralne podatkowo dla zaangażowanych w nie podmiotów. Jednakże, tak jak w przypadku innych transakcji reorganizacyjnych zachowanie neutralności podziału przez wyodrębnienie uzależnione jest od kilku czynników:
- Istnienie zorganizowanych części przedsiębiorstw (w zakresie części wydzielanych jak i pozostających współce dzielonej) – ZCP,
- Odpowiednie uzasadnienie ekonomiczne dla realizowanego procesu,
- Zachowanie odpowiednich – z założenia rynkowych – parametrów procesu,
- Odpowiednia historia spółki dzielonej i brak udziału w innych procesach reorganizacyjnych w przeszłości.
Tym samym, skutki podatkowe podziału przez wyodrębnienie powinny być więc analogiczne jak w przypadku innych typów podziału spółek.
google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Jakie zmiany zostały wprowadzone do Ustawy CIT?
Należy jednak podkreślić, iż zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym do września 2025 r. przepisy Ustawy CIT nie regulowały wprost skutków podatkowych podziału przez wyodrębnienie. Pomimo nowelizacji KSH i wprowadzenia nowego rodzaju podziału spółki, przepisy podatkowe nie zostały jednak odpowiednio dostosowane do nowej sytuacji prawnej.
Przed nowelizacją brakowało w Ustawie CIT „lustrzanego” przepisu dla podziału przez wyodrębnienie – art. 12 ust. 1 pkt 8d CIT odnosił się do powstania przychodu co do wartości emisyjnej udziałów przydzielanych wspólnikom spółki dzielonej – co przy podziale przez wyodrębnienie nie występuje (udziały obejmuje spółka dzielona, nie jej wspólnicy). Powodowało to niepewność co do skutków podatkowych po stronie spółek przejmujących.
Co prawda, wszystkie wydane interpretacje indywidualne w zakresie określenia skutków podatkowych podziału przez wyodrębnienie na gruncie Ustawy CIT prezentowały jednolite stanowisko o zachowaniu neutralności tej formy podziału przy spełnieniu wskazanych wyżej warunków, znanych jak dotąd przy innych formach podziału spółek. Jednakże, brak ściśle określonych regulacji w tym zakresie mógł powodować brak pewności podatkowej po stronie podmiotów zaangażowanych w podział i ryzyko zmiany linii interpretacyjnej w przyszłości.
Z uwagi na powyższe, ustawodawca dokonał zmiany przepisów poprzez wprowadzenie ustawy z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw.
Zmieniona Ustawa CIT w ramach wspomnianej ustawy nowelizującej wprowadza kilka nowych rozwiązań.
Zmiany zostały wprowadzone w art. 12 ust. 1 pkt 7 Ustawy CIT, który dotyczy rozpoznania przychodu podatkowego po stronie podmiotu wnoszącego aport do spółki. Zgodnie ze znowelizowanym przepisem, przychód stanowi wartość wkładu określona w statucie/umowie (albo innym dokumencie o podobnym charakterze), w przypadku wniesienia wkładu niepieniężnego lub otrzymania wkładu w wyniku podziału przez wyodrębnienie. Ze wskazanego przepisu wynika zatem, że po stronie spółki przejmującej w ramach podziału przez wyodrębnienie powstaje przychód odpowiadający wartości „wkładu”, który otrzymuje w wyniku podziału od spółki dzielonej.
Powyższy przepis pozostaje w korespondencji z art. 12 ust. 4 pkt 25 lit. c Ustawy CIT – zgodnie z tym przepisem, do przychodów nie zalicza się wartości wkładu jeżeli przedmiotem wyodrębnienia w ramach podziału przez wyodrębnienie jest przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część oraz spółka otrzymująca to przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część w wyniku podziału przez wyodrębnienie przyjęła dla celów podatkowych składniki wchodzące w skład tego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w wartości wynikającej z ksiąg podatkowych spółki dzielonej w drodze podziału przez wyodrębnienie.
Jak wynika z powyższego, w przypadku, gdy przedmiotem „wkładu” jest przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, po stronie spółki przejmującej nie powstanie przychód, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 7 Ustawy CIT.
Oznacza to, że w przypadku podziału przez wyodrębnienie, warunkiem zachowania neutralności podatkowej procesu po stronie spółki przejmującej jest to, aby część wydzielana stanowiła przedsiębiorstwo lub zorganizowaną część przedsiębiorstwa (ZCP).
Wskazana reguła stanowi novum w porównaniu do przepisów dotyczących innych podziałów spółek i potwierdza jeszcze większość wagę, która należy przypisać do spełnienia definicji ZCP przez część wydzielaną. Co istotne w tym kontekście, przy obecnym brzmieniu przepisów, brak spełnienia definicji ZCP oznacza po stronie spółki przejmującej przychód odpowiadający wartości – w domyśle rynkowej – „wkładu” bez możliwości pomniejszego tej wartości o jakiekolwiek wartości zmniejszające przychód lub stanowiące koszty uzyskania przychodu.
Wiele wskazuje na to, iż nowelizacja Ustawy CIT domyka pewną lukę w zakresie skutków podatkowych podziału przez wyodrębnienie, co można ocenić jako zmianę na korzyść podatników.
Kluczowe w dalszym ciągu jest zatem istnienie dwóch ZCP zarówno z perspektywy spółki dzielonej jak i spółki przejmującej – (w przypadku spółki przejmującej waga tego elementu pozostaje jeszcze wyższa) oraz to co nie uległo zmianie przy okazji nowelizacji, uzasadnienie ekonomiczne planowanej transakcji.
Z uwagi na nowelizację Ustawy CIT z września 2025 r. podział przez wyodrębnienie stał się dziś pełnoprawnym i przewidywalnym narzędziem reorganizacyjnym. W praktyce może pozwolić na przeniesienie części biznesu z zachowaniem sukcesji praw i obowiązków, pełnej płynności działalności oraz w większości przypadków neutralności podatkowej procesu. Należy jednak zwrócić uwagę na warunki neutralności, w tym na spełnienie definicji ZCP i uzasadnienia ekonomicznego.
Czytaj więcej:
- Zmiany w przepisach podatkowych dotyczących połączeń i podziałów spółek od września 2025 r.
- Nowy rodzaj połączenia uproszczonego – kiedy można i warto z niego skorzystać?
- Połączenie dużych spółek – jakie są główne wyzwania w takim procesie?
- Połączenia odwrotne w polskich przepisach podatkowych
- Połączenie odwrotne – zwróć uwagę na odpowiednie uzasadnienie ekonomiczne
- Gdy spółka przejmuje spółkę – na co zwrócić uwagę by uniknąć podatku przy połączeniu?
- Skutki podatkowe połączenia spółek