Zamknięcie roku a ceny transferowe – dlaczego to moment krytyczny dla podatników
Koniec roku to dla wielu firm moment intensywnej pracy nad zamknięciem ksiąg. Jednak w biegu codziennych zadań często umyka obszar, który w znaczącym stopniu może wpłynąć na CIT, wynik finansowy oraz relację z organami podatkowymi – ceny transferowe.
To właśnie tutaj często ukryte są ryzyka, które pozostawione bez kontroli potrafią przełożyć się na realne straty finansowe, nieplanowane korekty podatkowe czy koszty sporów z KAS. Nasze doświadczenie pokazuje, że lista potencjalnych zagrożeń jest zaskakująco długa i z roku na rok coraz bardziej złożona.
Dlaczego ceny transferowe są tak krytyczne akurat teraz?
Rozliczenia z tytułu transakcji z podmiotami powiązanymi realnie wpływają na wynik przedsiębiorstwa. Nierynkowe warunki mogą prowadzić do doszacowania dochodu, a każda korekta TP przekłada się wprost na cashflow.
W praktyce oznacza to, że niewłaściwie ustawione ceny = większe ryzyko dopłaty podatku, nie zawsze przewidzianej w budżecie.
google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Ryzyka w cenach transferowych ujawniające się przy zamknięciu roku
Obszary, które w praktyce najczęściej zwracają uwagę organów podatkowych, to jednocześnie te, które przedsiębiorcy często pomijają, czasem z powodu braku świadomości ryzyka, a czasem ze względu na niewielki, w ich ocenie, wpływ na podejmowane decyzje (gdy ostateczne rozstrzygnięcia zapadają na poziomie grupy). Często obszary ryzyka to:
1. Niezgodność profilu funkcjonalnego z wynikiem
Podmiot rutynowy, który raportuje ponadprzeciętne zyski lub długotrwałe straty, automatycznie zapala czerwone światło.
2. Nieaktualne benchmarki lub ich brak
Dynamicznie zmieniająca się sytuacja rynkowa może spowodować, że analizy cen transferowych sporządzone rok, dwa temu nie odzwierciedlają już aktualnej sytuacji na rynku.
3. Transakcje restrukturyzacyjne bez wynagrodzenia
Przeniesienie funkcji, aktywów czy ryzyk bez „exit fee” to jedno z częstych źródeł doszacowań.
4. Centralizacja funkcji bez odpowiedniej alokacji kosztów
IT, marketing, zakupy, zarządzanie – koszty centrów usługowych są często dzielone według uproszczonych kluczy, które nie odzwierciedlają faktycznych korzyści.
5. Rozliczenia oparte na budżetach oderwanych od rzeczywistości
Jeśli rzeczywiste wyniki odbiegają od założeń, brak korekt może być interpretowany jako nierynkowe działanie.
6. Brak korekt porównywalności przy istotnych różnicach funkcji i ryzyk
Wiele analiz cen transferowych zakłada pozorną porównywalność podmiotów, podczas gdy realne różnice funkcjonalne wymagają dostosowania ich wyników. Brak takich korekt to sygnał, że firma nie odzwierciedliła rzeczywistości w kalkulacjach.
7. Niewłaściwy dobór metody TP
W praktyce często stosuje się koszt plus „z automatu”, nawet w sytuacjach, w których dostępne są dane dla metody porównywalnej ceny niekontrolowanej. Taki wybór nie tylko budzi wątpliwości, ale może być postrzegany jako próba „uśredniania” wyniku, zamiast realnej oceny rynkowości.
8. Transakcje finansowe: pożyczki i cash pooling na warunkach nierynkowych
Zbyt niskie lub zbyt wysokie oprocentowanie, brak analizy zdolności kredytowej, brak marży albo jej nieadekwatny poziom, to obszary szczególnie wrażliwe. Nawet niewielkie odstępstwa mogą wskazywać na brak rynkowych standardów.
9. Nieodpłatnie otrzymane / udzielone świadczenia
Nieodpłatne przekazywanie lub otrzymywanie usług, towarów lub innych korzyści może być postrzegane jako działanie nierynkowe i prowadzić do zniekształcenia wyniku finansowego podmiotów powiązanych.
10. Licencje, know-how i opłaty za WNiP oderwane od wartości ekonomicznej
Opłaty naliczane automatycznie, bez powiązania z realnym wykorzystaniem i wartością ekonomiczną WNiP-ów, niepoparte analizą rzeczywistych korzyści, to jeden z najczęstszych punktów spornych. Brak ekonomicznego uzasadnienia może zostać odczytany jako sztuczne kształtowanie wyniku.
11. Jednostronne ponoszenie ryzyk rynkowych przez podmiot rutynowy
Spółka o ograniczonym profilu funkcjonalnym, która bierze na siebie ryzyka zapasów, kursów czy popytu, automatycznie traci status „rutynowej” – a jej wynik przestaje być zgodny z profilem. To prosta droga do zakwestionowania poziomu marży.
12. Nagłe lub częste zmiany marż i narzutów bez uzasadnienia
Fluktuacje rentowności bez wyraźnych przyczyn rynkowych lub funkcjonalnych świadczą o braku stabilnej polityki cen transferowych. To sygnał dla KAS, że wyniki są „zarządzane”, a nie odzwierciedlają realia transakcyjne.
13. Niespójność między dokumentacją TP a rzeczywistym przebiegiem transakcji
To najpoważniejszy sygnał ostrzegawczy: dokumentacja opisuje jedno, praktyka wygląda inaczej. Różnice w zakresie funkcji, procesów, odpowiedzialności czy ryzyk są natychmiast wychwytywane przy kontroli.
To tylko najważniejsze obszary ryzyk, a nie kompletna lista. Każdy z tych punktów może stać się dla KAS argumentem do zakwestionowania rynkowości rozliczeń.
Korekta cen transferowych – narzędzie, które może pomóc, ale nie zawsze zadziała
Korekta cen transferowych nie jest tym samym co korekta handlowa chociaż wpływa bezpośrednio zarówno na CIT, jak i sprawozdanie finansowe. Choć art. 11e CIT daje możliwość dostosowania wyniku do poziomu rynkowego, jest to mechanizm obwarowany warunkami. W szczególności nie zadziała prawidłowo, jeśli przyczyną nierynkowego wyniku były źle ustalone warunki rozliczeń. Początek roku to dobry czas aby sprawdzić, czy w razie potrzeby można zastosować tą korektę.
Wiele grup nie ma wdrożonego bieżącego monitoringu rentowności albo przyjmuje założenia, które nie odzwierciedlają rzeczywistości. Dopiero zamknięcie ksiąg pokazuje, że rozliczenia wewnątrzgrupowe „rozjechały się” z polityką TP lub profilem funkcjonalnym.
Więcej o korekcie cen transferowych można przeczytać: Korekta cen transferowych a polityka cen transferowych
Zamknięcie roku w obszarze cen transferowych nie jest kwestią techniczną – to obszar, który realnie wpływa na wynik finansowy i bezpieczeństwo podatkowe firmy.
Największe ryzyka wcale nie wynikają z błędów oczywistych, lecz z drobnych niespójności, braku aktualizacji analiz, nieadekwatnej alokacji kosztów czy nieprzemyślanych założeń.
Czytaj więcej: