Spis treści
- Zmiana definicji schematu podatkowego
- Wyeliminowanie roli wspomagającego
- Likwidacja obowiązku składania MDR-2
- Możliwość podpisania MDR-3 przez pełnomocnika i zmiana terminu na złożenie informacji
- Zmiany w KKS dotyczące MDR
- Wyłączenie schematów podatkowych z instytucji interpretacji indywidualnych
- Brak obowiązku posiadania procedury MDR
- Pozostałe zmiany przewidziane w nowelizacji
- Wpływ nowelizacji na procedury MDR i audyty MDR
Zmiana definicji schematu podatkowego
Nowelizacja likwiduje obowiązek raportowania tzw. krajowych schematów podatkowych, począwszy od 1 października 2026 r. Do tej pory schematem podatkowym mogły być zarówno uzgodnienia krajowe, jak i transgraniczne. Po wejściu w życie nowych przepisów schematem podatkowym będzie wyłącznie podlegające zgłoszeniu uzgodnienie transgraniczne, posiadające ogólną albo szczególną cechę rozpoznawczą i dotyczące więcej niż jednego państwa członkowskiego UE albo państwa członkowskiego UE i państwa trzeciego (przy spełnieniu jednego z dodatkowych warunków przewidzianych przez ustawodawcę). Wynika to z nowego brzmienia art. 86a OP, nadawanego art. 1 pkt 24 Ustawy nowelizującej.
Zmiana ta ma istotne znaczenie praktyczne – eliminuje obowiązek analizowania i raportowania typowych krajowych transakcji, które dotychczas mogły potencjalnie podlegać ocenie pod kątem MDR. Z uzasadnienia wynika, że ustawodawca uznał raportowanie krajowe za nieproporcjonalne wobec efektów, jakie przyniosło w praktyce, a jednocześnie generujące istotne obciążenia administracyjne po stronie podatników i administracji skarbowej.
Ponadto w zakresie definicji schematu podatkowego usunięto „inne szczególne cechy rozpoznawcze” oraz te ogólne cechy rozpoznawcze, które nie występują w Dyrektywie DAC6. Celem jest więc nie tylko zawężenie zakresu raportowania, ale także zbliżenie polskich definicji legalnych do standardu unijnego.
Niezwykle istotną zmianą jest także wyłączenie z zakresu przepisów o MDR uzgodnień dotyczących podatków VAT i akcyzy.
Wyeliminowanie roli wspomagającego
Nowelizacja usuwa z Ordynacji podatkowej wyodrębnioną rolę „wspomagającego”. Istotą tej zmiany jest połączenie dotychczasowych instytucji promotora i wspomagającego w jeden podmiot – promotora. Zmiana ta wynika z art. 1 pkt 24 Ustawy nowelizującej, który nadaje nowe brzmienie art. 86a OP.
Ma to odzwierciedlać model wynikający z Dyrektywy DAC6, która posługuje się kategorią „pośrednika”, bez rozdzielania jej na dwa odrębne podmioty. Z praktycznego punktu widzenia zmiana powinna uprościć kwalifikację roli danego podmiotu w schemacie podatkowym i ograniczyć wątpliwości, czy dana osoba lub jednostka występuje jako promotor, wspomagający, czy korzystający.
Google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Likwidacja obowiązku składania MDR-2
Zgodnie z art. 1 pkt 25 lit. g i pkt 27 Ustawy nowelizującej, w art. 86b OP uchylony zostanie § 6 oraz cały art. 86d, co oznacza likwidację obowiązku składania MDR-2.
MDR-2 zostanie zlikwidowany, ponieważ po doprecyzowaniu instytucji oświadczenia składanego przez promotora/korzystającego nie ma potrzeby dalszego zawiadamiania Szefa KAS wyłącznie o samych wątpliwościach dotyczących kwalifikacji uzgodnienia jako schematu podatkowego. Projektodawca wskazuje, że MDR-2 prowadził do powstawania podwójnych obowiązków sprawozdawczych, nie wynikał z dyrektywy i nie mógł być powiązany z żadnym NSP zaraportowanego schematu.
W konsekwencji uznano, że obowiązek składania MDR-2 jest niewspółmierny do wartości przekazywanych informacji oraz niepotrzebnie obciąża zarówno podmioty raportujące, jak i bazę informacji o schematach podatkowych.
Możliwość podpisania MDR-3 przez pełnomocnika i zmiana terminu na złożenie informacji
W dotychczasowym stanie prawnym podpisanie informacji MDR-3 przez pełnomocnika było niedopuszczalne. Nowelizacja uchyla ten zakaz, co ma usprawnić proces sporządzania i przekazywania informacji o stosowaniu schematu podatkowego do Szefa KAS.
Równocześnie zmieniony zostaje termin składania MDR-3. Informacja o stosowaniu schematu podatkowego ma być co do zasady przekazywana raz do roku – do końca czwartego miesiąca następującego po zakończeniu roku podatkowego albo roku kalendarzowego, w zależności od statusu korzystającego. Jest to istotne uproszczenie względem dotychczasowego podejścia, w którym obowiązek MDR-3 był powiązany z okresem rozliczeniowym właściwym dla danego podatku.
Dodatkowo nowelizacja przewiduje możliwość wskazania szacunkowej wysokości korzyści podatkowej, jeżeli nie jest możliwe precyzyjne określenie jej wysokości.
Zmiany w KKS dotyczące MDR
Nowelizacja przewiduje również zmiany w sankcjach za nienależyte wykonywanie obowiązków MDR. Nowe przepisy wprowadzają karę za brak przekazania informacji MDR-4 oraz złożenie jej po terminie, a także penalizują złożenie po terminie informacji MDR-3. Sankcja, w postaci kary grzywny, za naruszenie tych obowiązków może wynosić do 720 stawek dziennych.
Dodatkowo uchylony zostaje art. 80f § 3 pkt 4 KKS, przewidujący dotychczas karę za brak wystąpienia do podmiotu zlecającego czynności z odrębnym pismem o przekazanie oświadczenia, że uzgodnienie nie stanowi schematu podatkowego, albo za wystąpienie o takie oświadczenie po terminie.
Wyłączenie schematów podatkowych z instytucji interpretacji indywidualnych
Art. 1 pkt 2 Ustawy nowelizującej przewiduje dodanie pkt 4 w art. 14b § 2a OP, zgodnie z którym przedmiotem interpretacji indywidualnej nie będą mogły być przepisy zawarte w dziale III rozdziale 11a OP, czyli przepisy o MDR.
Wyłączenie to wynika z ograniczenia raportowania MDR do uzgodnień transgranicznych oraz z potrzeby zapewnienia sprawnej wymiany informacji w ramach unijnej sieci DAC6. Projektodawca wskazuje, że równoległe funkcjonowanie niezharmonizowanej procedury interpretacji indywidualnych w zakresie MDR oraz procedury nadawania NSP mogłoby prowadzić do niespójnych ocen albo nieterminowego przekazywania informacji do wymiany transgranicznej.
W praktyce funkcję ochronną w zakresie kwalifikacji uzgodnienia jako schematu podatkowego pełnić będzie jedynie nadanie albo odmowa nadania NSP przez Szefa KAS. Nadanie NSP ma potwierdzać, że opisane uzgodnienie jest schematem podatkowym, natomiast postanowienie o odmowie nadania NSP (jeżeli zostanie wydane z uwagi na uznanie, że dane uzgodnienie nie jest schematem podatkowym) – ma chronić przekazującego informację oraz uczestników uzgodnienia.
Brak obowiązku posiadania procedury MDR
W dotychczasowym stanie prawnym art. 86l OP nakładał na określone podmioty obowiązek posiadania wewnętrznej procedury MDR, a brak jej wprowadzenia lub stosowania mógł wiązać się z istotnymi sankcjami. Ustawa nowelizująca uchyla art. 86l oraz art. 86m OP, co oznacza likwidację obowiązku posiadania procedury MDR oraz sankcji administracyjnej za jej brak.
Nie oznacza to jednak, że procedury MDR tracą znaczenie praktyczne. W uzasadnieniu ustawodawca wyraźnie wskazuje, że posiadanie wewnętrznej procedury pozostaje zjawiskiem pożytecznym i pożądanym, ale decyzja o jej wprowadzeniu i stosowaniu powinna należeć do samych podmiotów. Innymi słowy – procedura MDR przestaje być obowiązkiem ustawowym, ale może pozostać istotnym narzędziem zarządzania ryzykiem podatkowym i compliance.
Pozostałe zmiany przewidziane w nowelizacji
W zakresie pozostałych zmian wprowadzanych nowelizacją należy wyróżnić:
- usunięcie obowiązku raportowania przez promotorów zobowiązanych do zachowania prawnie chronionej tajemnicy zawodowej – przede wszystkim adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych i rzeczników patentowych – przy jednoczesnym nałożeniu na nich obowiązku poinformowania klienta o obowiązku raportowania;
- dostosowanie przepisów dotyczących nadawania i unieważniania Numeru Schematu Podatkowego;
- możliwość uzupełnienia złożonej informacji o schemacie podatkowym zarówno przed, jak i po nadaniu NSP;
- usunięcie przepisu dotyczącego doręczania potwierdzenia nadania NSP oraz innych pism związanych ze stosowaniem przepisów rozdziału 11a działu III OP, ponieważ kwestie doręczeń będą wynikały z przepisów ogólnych;
- uchylenie art. 86k OP, upoważniającego Ministra Finansów do wydawania ogólnych wyjaśnień dotyczących możliwości zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania lub innych przepisów antyabuzywnych w przypadku
- zastosowania schematu podatkowego albo kategorii schematów podatkowych.
Wpływ nowelizacji na procedury MDR i audyty MDR
Ważny fragment
Nowelizacja znacząco wpływa na kształt procedury MDR oraz podejście do przeprowadzania audytów MDR. Likwidacja raportowania schematów krajowych, usunięcie obowiązku posiadania procedury MDR, połączenie roli promotora i wspomagającego, zmiana zasad raportowania MDR-3 oraz nowe podejście do tajemnicy zawodowej sprawiają, że dotychczasowe procedury MDR będą wymagały przeglądu i aktualizacji.
W praktyce procedura MDR po nowelizacji powinna zostać dostosowana przede wszystkim do identyfikacji uzgodnień transgranicznych, nowej definicji promotora, zmienionych obowiązków korzystającego, nowych terminów raportowania oraz nowych zasad dotyczących MDR-3 i MDR-4. Mimo zniesienia formalnego obowiązku posiadania procedury, organizacje nadal będą musiały zapewnić możliwość terminowego i prawidłowego rozpoznawania obowiązków MDR, zwłaszcza że nieterminowe raportowanie MDR-3 i MDR-4 będzie objęte sankcją na gruncie KKS.
Z tego względu także audyt MDR pozostaje istotnym narzędziem weryfikacji ryzyk podatkowych. Audyt MDR polega na kompleksowym przeglądzie dokumentów, procesów i zdarzeń w firmie w celu wykrycia schematów podatkowych, a jego przeprowadzenie może być kluczowe dla ograniczenia ryzyka sankcji za niezaraportowanie schematu. Audyt powinien obejmować m.in. weryfikację transakcji transgranicznych, analizę ról podmiotów uczestniczących w uzgodnieniu czy ocenę obiegu informacji pomiędzy działami.
Nowelizacja Ordynacji podatkowej, która wejdzie w życie od października 2026 r., jest najdonioślejszą zmianą przepisów o MDR od początku ich obowiązywania. Pomimo likwidacji ustawowego obowiązku posiadania procedury w zakresie MDR, pozostawienie jej odpowiednio uproszczonej w swojej organizacji a także dokonanie audytu MDR znacząco zwiększa bezpieczeństwo w zakresie przestrzegania znowelizowanych przepisów.
W razie chęci uzyskania pomocy w zakresie raportowania schematów podatkowych, a także utworzenia bądź uproszczenia już istniejącej procedury lub przeprowadzenia audytu MDR, zapraszamy do kontaktu z naszymi doradcami.