spis treści
- Co zawiera projekt ustawy wdrażającej EUDR?
- Kto będzie kontrolował przestrzeganie EUDR w Polsce?
- Jakie kary przewiduje projekt ustawy wdrażającej EUDR?
- Czy można uzyskać interpretację indywidualną w sprawie EUDR?
- Jak będą wyglądać kontrole i środki tymczasowe?
- Co ten projekt oznacza dla firm i jak się przygotować?
[17.09.2026] BEZPŁATNY WEBINAR: EUDR 2026 – podsumowanie zmian, projekt polskiej ustawy oraz jak przygotować firmę >> ZAPISY <<
Co zawiera projekt ustawy wdrażającej EUDR?
18 sierpnia 2026 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o ochronie rynku i konkurencyjnej gospodarki przed produktami i towarami powodującymi wylesianie oraz degradację lasów (nr UC101). Projekt uzupełnia bezpośrednio stosowane rozporządzenie EUDR w tych obszarach, które muszą zostać uregulowane na poziomie krajowym.
Kluczowe jest właściwe zrozumienie charakteru tego aktu – projekt nie nakłada na przedsiębiorców nowych obowiązków wykraczających poza EUDR. Sam projektodawca podkreśla, że służy on przede wszystkim wyznaczeniu organów właściwych, trybu kontroli oraz sankcji. Innymi słowy, obowiązki materialne wynikają z rozporządzenia, natomiast ustawa buduje krajowy aparat egzekucji obowiązków i kar.
Kto będzie kontrolował przestrzeganie EUDR w Polsce?
Projekt przyjmuje podział sektorowy organów właściwych, co pozwala z góry ustalić, który organ będzie kontrolował daną firmę w zależności od towaru:
| Odnośny towar | Organ właściwy |
|---|---|
| Bydło | Inspekcja Weterynaryjna (powiatowy i Główny Lekarz Weterynarii) |
| Kakao, kawa, palma olejowa, soja | Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (wojewódzki i Główny Inspektor JHARS) |
| Drewno i kauczuk | Inspekcja Ochrony Środowiska (wojewódzki i Główny Inspektor Ochrony Środowiska) |
Rolę koordynatora krajowego (raportowanie do Komisji Europejskiej oraz opracowanie rocznego sprawozdania ze stosowania rozporządzenia) pełnić ma minister właściwy do spraw środowiska.
Jakie kary przewiduje projekt ustawy wdrażającej EUDR?
To najistotniejsza część projektu z perspektywy bezpieczeństwa prowadzenia działalności gospodarczej. Kary administracyjne powiązano z rocznym obrotem, różnicując je według wagi naruszenia. Poniżej zestawienie:
| Rodzaj naruszenia / sytuacja | Sankcja |
|---|---|
| Naruszenia systemowe (art. 18 projektu – m.in. brak oceny ryzyka, brak środków ograniczających ryzyko, niepodjęcie działań naprawczych) | Administracyjna kara pieniężna od 1% do 4% łącznego rocznego obrotu w UE |
| Naruszenia proceduralne (art. 19 projektu – m.in. brak archiwizacji dokumentacji przez 5 lat, brak dokumentowania oceny ryzyka) | Administracyjna kara pieniężna do 1% łącznego rocznego obrotu w UE |
| Ponowne naruszenie (recydywa) w ciągu roku od ostatecznej decyzji | 4% obrotu + zakaz uproszczonej należytej staranności lub czasowy zakaz obrotu/wywozu (do 12 mies.) |
| Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych (nowy art. 7c ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych) | Kara pieniężna od 4% do 6% łącznego rocznego obrotu w UE |
| Odpowiedzialność karna osób fizycznych (art. 17 projektu – m.in. wprowadzenie do obrotu bez należytej staranności / DDS) | Grzywna orzekana przez sąd; możliwy przepadek towarów i dochodów |
Dodatkowo, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono naruszenie, przedsiębiorca zwraca celowe koszty kontroli (m.in. dojazd, udział pracowników – ok. 46 zł/godz. – oraz koszty badań laboratoryjnych).
Czy można uzyskać interpretację indywidualną w sprawie EUDR?
Co istotne, uzasadnienie projektu wprost wskazuje, że art. 34 Prawa przedsiębiorców (umożliwiający uzyskanie interpretacji indywidualnej) nie znajdzie zastosowania do obowiązków wynikających z EUDR. Sama Komisja Europejska zastrzega, że wiążącej wykładni rozporządzenia może dokonywać wyłącznie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca nie może uzyskać wiążącej ochrony w obszarze EUDR. Ciężar prawidłowej kwalifikacji roli w łańcuchu dostaw oraz udokumentowania należytej staranności spoczywa w całości na firmie. Tym większego znaczenia nabiera wdrożona, spójna procedura EUDR – piszemy o niej szerzej w odrębnym artykule.
google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Jak będą wyglądać kontrole i środki tymczasowe?
Projekt przewiduje kontrole planowe (wg rocznych planów) oraz pozaplanowe (m.in. na skutek uzasadnionych zastrzeżeń). Co istotne, kontrole nie będą przypadkowe, ponieważ Szef KAS będzie przekazywać inspekcjom kwartalne zestawienia importerów i eksporterów odnośnych produktów (wg numeru EORI, kodu CN, ilości, kraju pochodzenia i wartości). Organy dostaną więc gotową listę podmiotów do kontroli.
Przewidywane są również następujące środki tymczasowe:
- Natychmiastowe środki tymczasowe – przy uzasadnionym podejrzeniu naruszenia organ może zająć towar lub zawiesić jego wprowadzenie do obrotu/wywóz (co do zasady 3 dni robocze; 72 godziny dla towarów łatwo psujących się i bydła żywego). Decyzja jest natychmiast wykonalna.
- Działania naprawcze – organ może nakazać usunięcie niezgodności, wycofanie produktu z rynku, a w ostateczności jego utylizację.
- Odmowa przyjęcia zgłoszenia celnego – brak numeru referencyjnego DDS lub identyfikatora uproszczonej deklaracji skutkuje odmową przyjęcia zgłoszenia celnego do procedury dopuszczenia do obrotu lub wywozu.
Co ten projekt oznacza dla firm i jak się przygotować?
Choć projekt formalnie nie dokłada nowych obowiązków, to w praktyce kształtuje sposób stosowania przepisów EUDR w Polsce: pojawia się organ kontrolny, ukierunkowany dobór podmiotów do kontroli i dotkliwe, powiązane z obrotem sankcje. Przygotowanie warto oprzeć na trzech krokach, które opisujemy w pozostałych artykułach serii:
- analiza bieżącego stanu prawnego – kontekst ostatnich zmian opisuje artykuł [EUDR 2026: podsumowanie zmian].
- weryfikacja obowiązków w zależności od zidentyfikowanej roli – artykuł opisuje, jak zmienił się zakres obowiązków dla każdej z ról po nowelizacji w grudniu 2025 r. [EUDR 2026: Obowiązki EUDR na przykładach: przed i po zmianach z grudnia 2025 r.];
- przygotowanie procedury EUDR – artykuł przedstawia narzędzie wdrożenia systemu należytej staranności oraz zalety jego posiadania [EUDR 2026: Procedura EUDR i dlaczego warto ją mieć].
Należy przy tym pamiętać, że jest to projekt (z 17 lipca 2026 r., opublikowany na RCL 18 sierpnia 2026 r.) – jego ostateczny kształt może ulec zmianie w toku prac legislacyjnych, dlatego rekomendujemy monitorowanie procesu.
Projekt ustawy uzupełniającej EUDR zmienia praktyczną perspektywę ryzyka: choć nie dokłada nowych obowiązków, tworzy realny mechanizm kontroli i kary sięgające 6% obrotu, przy jednoczesnym braku możliwości uzyskania interpretacji indywidualnej. W praktyce oznacza to, że firma musi samodzielnie i z wyprzedzeniem zbudować oraz udokumentować należytą staranność. Rekomendujemy potraktowanie okresu do 30 grudnia 2026 r. jako czasu na wdrożenie procedur i uporządkowanie ról w łańcuchu dostaw.