spis treści
- Dlaczego warto porównać obowiązki EUDR na przykładach?
- Case study 1: Jak zmieniły się obowiązki importera (operatora)?
- Case study 2: Jakie obowiązki ma dystrybutor (podmiot handlowy) odsprzedający towar bez przetworzenia?
- Case study 3: Co nowelizacja zmieniła dla podmiotu przetwarzającego towar (operator downstream)?
- Case study 4: Jakie uproszczenia zyskał mikro- i mały podmiot (operator) pierwotny?
- Co te przykłady oznaczają dla firm?
- Jak przygotować się do EUDR krok po kroku?
[17.09.2026] BEZPŁATNY WEBINAR: EUDR 2026 – podsumowanie zmian, projekt polskiej ustawy oraz jak przygotować firmę >> ZAPISY <<
Dlaczego warto porównać obowiązki EUDR na przykładach?
Nowelizacja EUDR z grudnia 2025 r. oraz pakiet upraszczający z 2026 r. nie zmieniły celu rozporządzenia, ale istotnie przebudowały praktyczne obowiązki poszczególnych uczestników łańcucha dostaw. Najlepiej widać to na konkretnych przypadkach. Poniżej przedstawiamy trzy case studies EUDR pokazujące, jak podział obowiązków dla tych samych transakcji wyglądałyby przed oraz po nowelizacji. Wszystkie przykłady są oparte na jednym, spójnym łańcuchu dostaw drewna – od pozyskania surowca po gotowe wyroby (drewno to jeden z odnośnych towarów objętych EUDR).
Ważny fragment
Kluczowa teza tych porównań jest jedna: to prawidłowa kwalifikacja roli podmiotu w łańcuchu dostaw (operator, operator downstream, podmiot handlowy) przesądza o zakresie obowiązków EUDR. Nowe przepisy nie znoszą należytej staranności, lecz przesuwają jej ciężar i eliminują dublowanie obowiązków w łańcuchu dostaw
Case study 1: Jak zmieniły się obowiązki importera (operatora)?
Tartak z UE importuje drewno okrągłe (kłody, CN 4403) spoza Unii i przeciera je na tarcicę (CN 4407). W wyniku importu po raz pierwszy wprowadza towar na rynek UE, więc pełni rolę operatora – to na nim spoczywa pełen ciężar należytej staranności: zebranie geolokalizacji działek pozyskania drewna, ocena ryzyka oraz złożenie oświadczenia należytej staranności (DDS) przed wprowadzeniem do obrotu. Ponieważ w wyniku przetarcia drewna zmienia się kod CN (z 4403 na 4407), ten sam podmiot pełni jednocześnie rolę operatora downstream.
| Zagadnienie | Stare przepisy (do nowelizacji 2025) | Nowe przepisy (po nowelizacji 2025/2026) |
|---|---|---|
| Należyta staranność | Pełna należyta staranność: geolokalizacja działek pozyskania, ocena ryzyka, złożenie DDS. | Bez zmian – pełna należyta staranność i DDS nadal po stronie operatora. |
| Przekazanie numeru DDS | Obowiązek przekazania numeru DDS swojemu nabywcy w UE. | Bez zmian dla operatora (z tym, że obecnie tylko on, a nie wszyscy uczestnicy łańcucha, przekazuje numeru DDS nabywcy). Przy podwójnej roli (operator + operator downstream) obowiązek uznaje się za spełniony – numer DDS „przekazywany sam sobie”. |
| Efekt praktyczny | Co do zasady obowiązki operatora niezmienione. Zmieniają się natomiast obowiązki podmiotów „w dół” łańcucha. |
Case study 2: Jakie obowiązki ma dystrybutor (podmiot handlowy) odsprzedający towar bez przetworzenia?
Skład drewna (hurtownia) nabywa od importera tarcicę (CN 4407) i odsprzedaje ją dalej bez przetworzenia, np. do firmy budowlanej. Nie dochodzi do zmiany kodu CN, więc hurtownia nie staje się operatorem downstream. Właściwy jest dla niej status podmiotu handlowego.
| Zagadnienie | Stare przepisy (do nowelizacji 2025) | Nowe przepisy (po nowelizacji 2025/2026) |
|---|---|---|
| Oświadczenie należytej staranności (DDS) | Podmiot handlowy będący MŚP – obowiązek przechowywania i przekazywania numeru DDS dalszym uczestnikom łańcucha dostaw. Podmiot handlowy niebędący MŚP – badanie należytej staranności i złożenie własnego DDS. | Brak obowiązku składania własnego DDS ani przekazywania numeru dalej. Jako pierwszy nabywca od operatora jedynie zbiera i przechowuje numery DDS. W tym przykładzie obowiązek ten w ogóle nie występuje, bo operator (Case study 1) przekazał numer DDS „sam sobie”. |
| Dokumentacja | Rozbudowane obowiązki dokumentacyjne. | Gromadzenie podstawowych danych o dostawcy i odbiorcy przez 5 lat (art. 5 ust. 3). |
| Efekt praktyczny | Nowelizacja istotnie ograniczyła obowiązki podmiotów handlowych – zwłaszcza niebędących MŚP, choć uproszczenia objęły też mniejsze firmy. Wszystkie podmioty handlowe, bez względu na wielkość, nie muszą już przekazywać numerów DDS kolejnym uczestnikom łańcucha dostaw. |
google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Case study 3: Co nowelizacja zmieniła dla podmiotu przetwarzającego towar (operator downstream)?
Producent podłóg nabywa od importera tarcicę (CN 4407), ale ją przetwarza – wytwarza deski podłogowe i panele (CN 4409) i sprzedaje je dalej. Kupuje on zatem dokładnie ten sam towar, co podmiot handlowy z Case 2, ale dodatkowo go przetwarza. W wyniku przetworzenia zmienia się kod CN (z 4407 na 4409), więc podmiot ten uzyskuje status „podmiotu na dalszym etapie łańcucha dostaw” (operator downstream).
| Zagadnienie | Stare przepisy (do nowelizacji 2025) | Nowe przepisy (po nowelizacji 2025/2026) |
|---|---|---|
| Własne DDS | Co do zasady operator wprowadzający przetworzony produkt do obrotu składał własne DDS (MŚP mógł powołać się na DDS złożony na poprzednim etapie). | Brak obowiązku składania własnego DDS. Analogicznie jak w przypadku podmiotu handlowego (Study case 2) jedynie jako pierwszy nabywca od operatora zbiera i przechowuje numery DDS – bez obowiązku ich weryfikacji ani przekazywania dalej. |
| Eksport | Obowiązek podania numeru DDS w wywozowym zgłoszeniu celnym. | Zwolnienie z obowiązku podawania numeru DDS przy eksporcie. |
| Efekt praktyczny | Co do zasady powielanie obowiązków operatora u każdego dalszego przetwórcy. Po nowelizacji ciężar należytej staranności pozostaje u operatora. |
Case study 4: Jakie uproszczenia zyskał mikro- i mały podmiot (operator) pierwotny?
Mały właściciel lasu w Polsce pozyskuje drewno okrągłe (CN 4403) i wprowadza je do obrotu jako mikro- lub mały operator pierwotny. Polska jest sklasyfikowana jako kraj niskiego ryzyka, więc taki podmiot korzysta z odrębnego, uproszczonego reżimu.
| Zagadnienie | Stare przepisy (do nowelizacji 2025) | Nowe przepisy (po nowelizacji 2025/2026) |
|---|---|---|
| Forma obowiązku | Pełna należyta staranność (oświadczenie DDS z geolokalizacją, ocena ryzyka), jak w przypadku operatorów. | Jednorazowa uproszczona deklaracja w systemie TRACES; posługiwanie się identyfikatorem deklaracji. Deklaracja aktualizowana przy „istotnych zmianach”; jeśli dane są już w bazie krajowej/UE, deklaracji może nie być wcale. |
| Geolokalizacja | Obowiązek podania współrzędnych geolokalizacyjnych działek. | Możliwość podania kodu pocztowego działki zamiast pełnej geolokalizacji. |
| Efekt praktyczny | Obowiązki mikro- lub małego operatora pierwotnego przed nowelizacją były tożsame z bardzo szerokimi obowiązkami operatorów będących dużymi przedsiębiorcami. Po nowelizacji ich obowiązki zostały uproszczone do minimum. |
Co te przykłady oznaczają dla firm?
Cztery case studies pokazują, że nowelizacja EUDR położyła nacisk na minimalizację obowiązków na dalszych etapach łańcucha dostaw: obowiązki operatora (importera/wytwórcy) pozostały w praktyce niezmienione, natomiast podmioty handlowe, operatorzy downstream oraz mikro- i mali operatorzy pierwotni zyskali realne uproszczenia. Dla każdego przedsiębiorcy oznacza to, że kluczowe jest ustalenie, którą rolę pełni on w każdym ze swoich łańcuchów dostaw.
Jak przygotować się do EUDR krok po kroku?
Kwalifikacja roli jest istotnym, ale nie jedynym etapem przygotowań do stosowania EUDR. Warto oprzeć je na trzech krokach, które szczegółowo opisujemy w pozostałych artykułach serii:
- analiza bieżącego stanu prawnego – kontekst ostatnich zmian, w tym nowelizacji z grudnia 2025 r. i pakietu upraszczającego, omawia artykuł [EUDR 2026: podsumowanie ostatnich zmian].
- monitorowanie krajowych przepisów wykonawczych – projekt polskiej ustawy uzupełniającej EUDR, opublikowany w sierpniu 2026 r., wskazuje organy właściwe, zasady kontroli oraz katalog i wysokość sankcji [EUDR 2026: Nowy projekt ustawy uzupełniającej EUDR: organy, kontrole i kary].
- przygotowanie procedury EUDR – narzędzia wdrożenia systemu należytej staranności, którego zalety przedstawia artykuł [EUDR 2026: Procedura EUDR i dlaczego warto ją mieć].
Przedstawione case studies pokazują, że pytanie „ile mam obowiązków EUDR?” jest wtórne wobec pytania „jaką rolę pełnię w tym konkretnym łańcuchu dostaw?”. Nowe przepisy realnie odciążają podmioty handlowe oraz operatorów downstream. Kluczowe zatem, aby jeszcze przed 30 grudnia 2026 r. każda firma dokonała mapowania i kwalifikacji wszystkich swoich transakcji objętych EUDR, bo to ona przesądza o zakresie należytej staranności i obowiązkowej dokumentacji.