Warto jednak od razu zaznaczyć, że mamy tu do czynienia z krokiem ostrożnym i częściowym, a nie z otwarciem rejestru na wzór dostępnej od ręki, w pełni teleinformatycznej wyszukiwarki e-KRS.
Rejestr fundacji rodzinnych od początku swojego istnienia, czyli od maja 2023 r., jest jawny – każdy ma prawo otrzymać z niego poświadczone odpisy, wyciągi, zaświadczenia i informacje. Praktyczna trudność w prowadzeniu spraw fundacji rodzinnej wynikała jednak z faktu, że rejestr prowadzono w wewnętrznym systemie informatycznym, a nie teleinformatycznym, przez co zapoznanie się z jego treścią było możliwe wyłącznie na podstawie złożonego w sądzie (osobiście lub za pomocą tradycyjnej poczty).
Rejestr fundacji rodzinnych – co się zmienia?
Kluczowe jest zrozumienie, czego nowelizacja nie dotyka. Zmienione z dniem 29 lipca 2026 r. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie rejestru fundacji rodzinnych nie zmienia zakresu danych ujawnianych w rejestrze – modyfikuje wyłącznie sposób ich prezentowania i udostępniania. Nie zmienia się także instytucja prowadząca rejestr: zgodnie z ustawą o fundacji rodzinnej pozostaje nią Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, będący jedynym sądem rejestrowym dla fundacji rodzinnych w kraju.
Zmienia się natomiast dostępność informacji, i to na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, sąd rejestrowy udostępnia na swojej stronie internetowej informacje o podmiotach wpisanych do rejestru, które każdy zainteresowany może samodzielnie pobrać w formie wydruku komputerowego – bez konieczności składania jakiegokolwiek wniosku. Dane te mają być aktualizowane automatycznie co najmniej raz dziennie, po zakończeniu godzin urzędowania sądu.
Po drugie, drogą elektroniczną – na adres poczty elektronicznej sądu rejestrowego – będzie można składać wnioski o wydanie odpisów, wyciągów, zaświadczeń oraz informacji z rejestru. Takie wnioski muszą jednak być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem zaufanym i wiążą się z obowiązkiem uiszczenia opłaty kancelaryjnej.
google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Zakres danych publikowanych bezpośrednio w rejestrze fundacji rodzinnych
Tu dochodzimy do sedna, które łatwo przeoczyć w entuzjazmie wokół „rejestru online”. Informacje udostępniane bezpośrednio na stronie sądu, bez wniosku, obejmują wyłącznie bardzo podstawowe dane fundacji rodzinnej: numer RFR, nazwę fundacji, jej siedzibę (wyłącznie oznaczenie miejscowości) oraz numery REGON i NIP. Jak tłumaczyło Ministerstwo Sprawiedliwości w uzasadnieniu, ograniczenie się do tych Danych – bez wskazywania danych osobowych osób związanych z fundacją – sprawia, że publikacja nie narusza prawa do ochrony danych osobowych. Z perspektywy ochrony poufności danych oraz szczególnego (sukcesyjnego) charakteru fundacji rodzinnej, jest to podejście zrozumiałe i wyważone.
Należy przy tym podkreślić, ze to co pojawia się bezpośrednio na stronie sądu, jest jedynie potwierdzeniem najbardziej podstawowych, wręcz szczątkowych danych. Numer RFR, nazwa, siedziba, NIP i REGON pozwalają ustalić, że dana fundacja istnieje i jest wpisana do rejestru. Są to informacje dalece niewystarczające dla kogoś, kto chce realnie zweryfikować kontrahenta. Nie dowiemy się z nich w szczególności, kto wchodzi w skład zarządu, kto jest uprawniony do reprezentacji fundacji ani na jakich zasadach reprezentacja ta jest realizowana. Innymi słowy, dane publikowane wprost nie pozwalają zidentyfikować osób, które mogą działać w imieniu fundacji rodzinnej – co jest podstawowym celem dla którego pobiera się wypis z rejestru fundacji rodzinnych.
Warto dodać jeszcze jedno zastrzeżenie o walorze czysto praktycznym. Samodzielnie wygenerowany wydruk ze strony sądu nie ma mocy dokumentu urzędowego – ma charakter wyłącznie informacyjny. Nie posłuży zatem przy czynnościach notarialnych, takich jak założenie fundacji, zmiana statutu czy zbycie mienia; do tych celów wciąż niezbędny będzie odpis uzyskany na wniosek. To istotna różnica w porównaniu z wydrukiem z KRS, który – w odróżnieniu od omawianego rozwiązania – moc dokumentu posiada.
Tu dochodzimy do sedna praktycznego problemu, którego omawiana nowelizacja nie usuwa. Skoro dane publikowane wprost na stronie sądu są tak ograniczone, a samodzielny wydruk nie ma waloru dokumentu urzędowego, to w każdej sytuacji wymagającej pełnej i wiarygodnej wiedzy o fundacji – wciąż niezbędny pozostaje formalny odpis z rejestru. Nowelizacja zmienia jedynie kanał, którym można się o taki odpis ubiegać oraz formę, w jakiej się go otrzymuje: wniosek złożymy teraz e-mailem, a dokument wróci na skrzynkę opatrzony kwalifikowanym podpisem lub pieczęcią elektroniczną sądu. Nie zmienia natomiast tego, co dla obrotu najbardziej dotkliwe – realnego czasu oczekiwania na wydanie takiego odpisu. W praktyce potrafi on wynosić od kilku tygodni do nawet około dwóch miesięcy, co wynika z prostej przyczyny strukturalnej: rejestr prowadzi jeden sąd w kraju, obsługujący kilka tysięcy zarejestrowanych fundacji rodzinnych i kolejnych kilka tysięcy wniosków w kolejce. Elektronizacja składania wniosku sama w sobie nie rozładuje tego wąskiego gardła. W efekcie warto liczyć się z tym, że pełnoprawny dokument nadal trzeba planować z wyprzedzeniem – a doradcom nierzadko opłaca się, tak jak dotychczas, występować o odpis „na zapas”, by mieć aktualny dokument pod ręką na moment, w którym stanie się on nagle potrzebny.
| Obszar | Stan dotychczasowy | Po nowelizacji (od 29.07.2026) |
|---|---|---|
| Dostęp do podstawowych danych | Wyłącznie w siedzibie sądu, pod nadzorem pracownika lub na podstawie odpisu | Publikacja na stronie sądu — samodzielny wydruk, bez wniosku |
| Zakres danych online | - | Tylko dane podmiotowe: numer RFR, nazwa, siedziba, NIP, REGON |
| Dane o reprezentacji (zarząd, sposób reprezentacji, rada nadzorcza) | Dostępne wyłącznie z odpisu | Nadal niedostępne online — wymagany odpis |
| Składanie wniosku o odpis/wyciąg/zaświadczenie | Osobiście lub pocztą | Także e-mailem, z podpisem kwalifikowanym lub zaufanym |
| Forma wydawanych dokumentów | Papierowa | Papierowa lub elektroniczna (z podpisem/pieczęcią sądu) |
Co to oznacza w praktyce?
Dla fundacji rodzinnych i ich doradców nowelizacja jest zmianą korzystną, choć jej znaczenie należy oceniać z umiarem. Zniknie konieczność kierowania papierowej korespondencji przy każdej potrzebie uzyskania odpisu, a możliwość szybkiego potwierdzenia podstawowych danych ułatwi codzienny obrót – przynajmniej na etapie wstępnej weryfikacji. Tam jednak, gdzie potrzebna jest pełna wiedza o strukturze reprezentacji fundacji albo dokument o mocy urzędowej, nadal pozostaje droga wniosku o odpis – obecnie już w wygodniejszej, elektronicznej formie.
W szerszej perspektywie omawiane rozporządzenie warto traktować jako etap przejściowy. Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace koncepcyjne nad włączeniem rejestru fundacji rodzinnych do KRS, co docelowo mogłoby przynieść pełną, bezpłatną wyszukiwarkę online z wydrukami o mocy dokumentu. Do tego momentu jednak mamy do czynienia z rozwiązaniem połowicznym: dostęp online – owszem, ale do danych na tyle ograniczonych, że nie zastąpią one rzetelnej weryfikacji fundacji jako kontrahenta na podstawie odpisu z rejestru fundacji rodzinnych.