Wycena aktywów i pasywów na dzień bilansowy17.12.2014

W firmach, które zamierzają kontynuować działalność gospodarczą w 2015 roku należy dokonać wyceny bilansowej wszystkich składników majątku na ostatni dzień roku obrotowego. Jak zatem wycenić aktywa i pasywa w kończącym się właśnie 2014 roku? Poniżej piguła informacyjna.

Rzeczowe składniki majątku, w trakcie trwania roku obrotowego, ujmowane są w księgach rachunkowych według cen ich nabycia lub kosztów wytworzenia. Natomiast należności, zobowiązania oraz środki pieniężne według ich wartości nominalnej. Na dzień bilansowy ich wstępna wartość nie jest już wartością aktualną, ale historyczną. Dlatego też w jednostkach kontynuujących działalność gospodarczą należy dokonać wyceny bilansowej wszystkich tych elementów na ostatni dzień roku obrotowego. W praktyce oznacza to, że poszczególne składniki aktywów i pasywów trzeba wycenić, stosując wartości, które rzeczywiście zostały poniesione na ich nabycie bądź wytworzenie, zachowując przy tym zasadę ostrożności.

Zasady wyceny wg ustawy

Zasady wyceny aktywów i pasywów na dzień bilansowy określa ustawa o rachunkowości w artykułach 28 i 29. Podsumowaniem przepisów jest poniższa tabela:

Składnik majątku

Wycena bilansowa

Środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne wg cen nabycia, kosztów wytworzenia lub wartości przeszacowanej (po aktualizacji wyceny środków trwałych), pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości
Nieruchomości oraz wartości niematerialne i prawne zaliczane do inwestycji wg zasad stosowanych do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych lub według ceny rynkowej bądź inaczej określonej wartości godziwej
Środki trwałe w budowie w wysokości ogółu kosztów pozostających w bezpośrednim związku z ich nabyciem lub wytworzeniem, pomniejszonych o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości
Udziały w innych jednostkach oraz długoterminowe aktywa finansowe wg ceny nabycia, pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości lub według wartości godziwej albo skorygowanej ceny nabycia (jeśli dla danego składnika aktywów został określony termin wymagalności)
Udziały w jednostkach podporządkowanych zaliczone do aktywów trwałych wg zasad określonych dla udziałów w innych jednostkach lub metodą praw własności, pod warunkiem, że będzie ona stosowana jednolicie wobec wszystkich jednostek podporządkowanych
Inwestycje krótkoterminowe wg ceny (wartości) rynkowej albo według ceny nabycia lub ceny (wartości) rynkowej, zależnie od tego, która z nich jest niższa albo według skorygowanej ceny nabycia, jeżeli dla danego składnika aktywów został określony termin wymagalności, a krótkoterminowe inwestycje, dla których nie istnieje aktywny rynek, w inny sposób określonej wartości godziwej
Rzeczowe składniki aktywów obrotowych wg cen nabycia lub kosztów wytworzenia, nie wyższych od cen ich sprzedaży netto na dzień bilansowy
Należności i udzielone pożyczki w kwocie wymaganej zapłaty, z zachowaniem zasady ostrożności
Należności i udzielone pożyczki zaliczone do aktywów finansowych wg skorygowanej ceny nabycia, a jeżeli jednostka przeznacza je do sprzedaży w okresie do 3 miesięcy, to według wartości rynkowej lub inaczej określonej wartości godziwej
Zobowiązania w kwocie wymagającej zapłaty
Zobowiązania finansowe wg skorygowanej ceny nabycia, a jeżeli jednostka przeznacza je do sprzedaży w okresie do 3 miesięcy, to według wartości rynkowej lub inaczej określonej wartości godziwej
Rezerwy w uzasadnionej, wiarygodnie oszacowanej wartości
Udziały (akcje) własne wg cen nabycia
Kapitały (fundusze) własne, z wyjątkiem udziałów (akcji) własnych oraz pozostałe aktywa i pasywa w wartości nominalnej

 

 

Zapoznaj się z usługą

 

Jak rozumieć terminologię z ustawy

Zasady wyceny wymienione w tabeli odwołują się do kilku podstawowych terminów, które należy odpowiednio interpretować. Są to:

  • cena nabycia – to w pewnym uproszczeniu cena zakupu (cena zawarta na fakturze bez VAT) powiększona o koszty zakupu np. koszty transportu, ubezpieczenia, opakowania;
  • koszt wytworzenia – obejmuje koszty bezpośrednie oraz uzasadnioną część kosztów pośrednich produkcyjnych;
  • cena sprzedaży netto składnika majątku – to możliwa do uzyskania w dniu bilansowym cena sprzedaży bez należnego VAT;
  • trwała utrata wartości – zachodzi wtedy, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo, że kontrolowany przez jednostkę składnik aktywów nie przyniesie w przyszłości w znaczącej części lub w całości przewidywanych korzyści ekonomicznych; uzasadnia to dokonanie odpisu aktualizującego wartość składnika aktywów do ceny sprzedaży netto (wartości godziwej);
  • wartość godziwa – to wartość oszacowana (gdy nie jest znana cena rynkowa);
  • kwota wymagająca zapłaty – wartość do zapłaty łącznie z przypadającymi odsetkami.

Waga wyceny dla wyniku lub kapitału

Efekty wyceny bilansowej wpływają na wynik finansowy lub na kapitał z aktualizacji wyceny. Wzrost wartości środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych tworzą kapitał z aktualizacji wyceny. Skutki pozostałych operacji znajdują odzwierciedlenie w wyniku finansowym jednostki.

Zmniejszenie wartości użytkowej lub handlowej składników aktywów następuje poprzez dokonywanie odpisów aktualizujących, w tym również amortyzacyjnych lub umorzeniowych.

Składniki w obcej walucie

W przypadku, gdy na dzień bilansowy jednostka posiada aktywa lub pasywa wyrażone w obcej walucie, zobowiązana jest je wycenić wg średniego kursu dla danej waluty ogłoszonego przez NBP, obowiązującego na przyjęty przez tę jednostkę dzień bilansowy. Jednostki, których rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, stosują zatem średni kurs NBP z 31 grudnia danego roku. Powstałe w ten sposób różnice kursowe zalicza się odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych.

Maja Gołaszewska
Księgowa w Departamencie Rachunkowości

 

 Niniejsza publikacja została sporządzona z najwyższą starannością, jednak niektóre informacje zostały podane w formie skróconej. W związku z tym artykuły i komentarze zawarte w „Newsletterze” mają charakter poglądowy, a zawarte w nich informacje nie powinny zastąpić szczegółowej analizy zagadnienia. Wobec powyższego Grant Thornton nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek straty powstałe w wyniku czynności podjętych lub zaniechanych na podstawie niniejszej publikacji. Jeżeli są Państwo zainteresowani dokładniejszym omówieniem niektórych kwestii poruszonych w bieżącym numerze „Newslettera”, zachęcamy do kontaktu i nawiązania współpracy. Wszelkie uwagi i sugestie prosimy kierować na adres jacek.kowalczyk@pl.gt.com
Audyt – Podatki – Outsourcing – Konsulting
Member of Grant Thornton International Ltd

Artykuły powiązane:

Rynek Catalyst liderem wśród państw(...)

Czytaj więcej →

Sądy przychylne podatnikom! Coraz większe(...)

Czytaj więcej →

Wzór uproszczonego sprawozdania CIT/TP

Czytaj więcej →

Tygodniowy przegląd podatkowy nr 52

Czytaj więcej →

Nalewki alkoholowe – jak uniknąć(...)

Czytaj więcej →

Wróć do najnowszych publikacji

Dalej →
Blog podatkowy

Blog Doradców Podatkowych

Piszemy o podatkach dla przedsiębiorców

Przejdź do Bloga
Blog Księgowych

Blog Księgowość jest sexy

Księgowość jest ciekawa, intrygująca po prostu sexy.

Przejdź do Bloga
Blog Kadr i Płac

Poradnik HR

Piszemy i dyskutujemy
o kadrach, płacach
i "miękkim" HR

Przejdź do Bloga
Skontaktuj się z nami