Spis treści
- Jakie zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnych zapowiada Ministerstwo Finansów?
- Czy powracają zmiany w fundacjach rodzinnych z ubiegłego roku?
- Jak 36-miesięczny okres karencji wpłynie na sprzedaż majątku?
- Czy struktury transparentne podatkowo stracą neutralność?
- Jak zmieni się opodatkowanie najmu krótkoterminowego?
- Czy CIT fundacji rodzinnej wzrośnie z 15% do 19%?
- Jakie zwolnienie z PIT zyskają zstępni rodzeństwa fundatorów?
- Dlaczego brak vacatio legis budzi niepokój?
Jakie zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnych zapowiada Ministerstwo Finansów?
Ministerstwo Finansów po raz kolejny proponuje istotne zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnych. Opublikowane założenia projektu nowelizacji ustaw o PIT i CIT pokazują, że ustawodawca wraca do rozwiązań, które były już procedowane w ubiegłym roku, lecz ostatecznie nie weszły w życie. Wśród proponowanych zmian znajdują się m.in. trzyletni okres karencji przy sprzedaży majątku wniesionego do fundacji, objęcie fundacji reżimem CFC, opodatkowanie działalności prowadzonej za pośrednictwem podmiotów transparentnych podatkowo oraz podwyższenie podstawowej stawki CIT od wypłat z fundacji rodzinnej z 15% do 19%. Ewentualna zmiana przepisów obowiązywać będzie od roku 2027.
Choć na tym etapie znamy jedynie główne kierunki zmian i nie opublikowano jeszcze pełnego projektu wraz z przepisami przejściowymi, można już wskazać kilka zagadnień, które będą miały fundamentalne znaczenie dla fundatorów i beneficjentów.
Czy powracają zmiany w fundacjach rodzinnych z ubiegłego roku?
Najbardziej uderzający jest fakt, że większość zapowiedzi stanowi de facto powrót do propozycji przedstawionych już w 2025 r. Wówczas Ministerstwo Finansów argumentowało, że fundacje rodzinne są wykorzystywane nie tylko jako instrument sukcesyjny, ale również jako narzędzie optymalizacji podatkowej. W konsekwencji zaproponowano szereg przepisów uszczelniających. Ostatecznie jednak zmiany nie weszły w życie – zostały zawetowane przez Prezydenta. Dziś wracają one niemal w niezmienionej formie.
Z perspektywy przedsiębiorców rodzinnych oznacza to, że dyskusja, która wydawała się zakończona, rozpoczyna się na nowo. Co więcej, ponownie pojawia się problem stabilności otoczenia prawnego fundacji rodzinnych, które funkcjonują w polskim systemie prawnym dopiero od 2023 r.
google news
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie, podatkach i księgowości! Zaobserwuj nas w Wiadomościach Google
Jak 36-miesięczny okres karencji wpłynie na sprzedaż majątku?
Jedną z najważniejszych propozycji jest wprowadzenie 36-miesięcznego okresu utrzymywania własności określonych składników majątku jako warunku zachowania preferencyjnego opodatkowania ich sprzedaży. Zgodnie z założeniami zwolnienie podatkowe nie miałoby obejmować sytuacji, w których fundacja sprzedaje aktywa krótko po ich wniesieniu lub nabyciu od podmiotów powiązanych.
Cel tej regulacji jest zrozumiały. Ministerstwo chce ograniczyć przypadki tworzenia fundacji wyłącznie po to, aby wnieść do niej aktywa przeznaczone do szybkiej sprzedaży i odroczyć opodatkowanie uzyskanego dochodu. Jednocześnie kluczowe znaczenie będą miały przepisy przejściowe.
Jeżeli ustawodawca zdecyduje się powtórzyć rozwiązania z projektu z ubiegłego roku, trzyletni lock-up powinien dotyczyć wyłącznie mienia wniesionego do fundacji po wejściu w życie nowych przepisów. Takie podejście ograniczałoby ryzyko naruszenia zasady ochrony praw nabytych oraz zaufania obywateli do państwa.
Czy struktury transparentne podatkowo stracą neutralność?
Projekt zakłada również opodatkowanie dochodów osiąganych przez fundacje rodzinne za pośrednictwem zagranicznych spółek transparentnych podatkowo, takich jak niektóre spółki osobowe. Według Ministerstwa Finansów obecne regulacje pozwalają obchodzić ograniczenia dotyczące dozwolonej działalności fundacji rodzinnej.
To zmiana, która może w istotny sposób wpłynąć na struktury inwestycyjne wykorzystywane obecnie przez fundacje rodzinne. W praktyce konieczne będzie ponowne przeanalizowanie modeli opartych na spółkach transparentnych podatkowo i ocena, czy pozostaną one efektywne po wejściu nowych regulacji.
Jak zmieni się opodatkowanie najmu krótkoterminowego?
Ministerstwo zamierza również doprecyzować zasady opodatkowania najmu krótkoterminowego. Celem jest wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tego, które formy wykorzystania nieruchomości mogą korzystać ze zwolnienia podatkowego przysługującego fundacjom rodzinnym.
Zmiana będzie szczególnie istotna dla fundacji posiadających apartamenty inwestycyjne, obiekty wypoczynkowe czy nieruchomości wykorzystywane w modelach najmu dobowego.
Czy CIT fundacji rodzinnej wzrośnie z 15% do 19%?
Największe praktyczne znaczenie może mieć jednak propozycja podwyższenia stawki podatku przewidzianej w art. 24q ustawy o CIT z 15% do 19%.
W debacie publicznej przepis ten bywa utożsamiany wyłącznie z opodatkowaniem tzw. ukrytych zysków. W rzeczywistości jego zakres jest znacznie szerszy. Obejmuje on także:
- świadczenia wypłacane beneficjentom,
- świadczenia przekazywane fundatorowi,
- mienie wydawane w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej.
Ważny fragment
W praktyce oznacza to wzrost podstawowego poziomu opodatkowania transferów majątku z fundacji rodzinnej. Dla wielu rodzin będzie to najbardziej odczuwalna ekonomicznie zmiana spośród wszystkich obecnie zapowiadanych.
Jakie zwolnienie z PIT zyskają zstępni rodzeństwa fundatorów?
Projekt zawiera również rozwiązanie korzystne dla podatników. Zwolnieniem z PIT mają zostać objęci zstępni rodzeństwa będącego fundatorami. Zmiana ma poprawić sytuację fundacji tworzonych wspólnie przez braci lub siostry i zapewnić pełne zwolnienie podatkowe także dla kolejnego pokolenia każdej z tych rodzin.
To postulat zgłaszany od dłuższego czasu przez praktyków i przedsiębiorców rodzinnych. Obecne regulacje prowadzą bowiem do nierównego traktowania rodzin w zależności od struktury fundatorów.
Dlaczego brak vacatio legis budzi niepokój?
Już rok temu jedną z najczęściej podnoszonych wątpliwości był sposób procedowania zmian. Również obecnie nie widać zapowiedzi wprowadzenia postulowanego sześciomiesięcznego vacatio legis.
Tymczasem fundacje rodzinne są strukturami tworzonymi w perspektywie wielopokoleniowej. Decyzje dotyczące wniesienia majątku, reorganizacji grup kapitałowych czy przygotowania sukcesji rodzinnej podejmowane są z wielomiesięcznym, a często wieloletnim wyprzedzeniem. Wprowadzanie istotnych zmian podatkowych z początkiem kolejnego roku podatkowego ponownie może wywołać uzasadnione pytania o przewidywalność prawa i bezpieczeństwo planowania sukcesyjnego.
| Obszar zmiany | Obecne zasady | Proponowana zmiana | Potencjalne znaczenie praktyczne |
|---|---|---|---|
| Sprzedaż majątku | Brak konieczności utrzymywania własności aktywów przez określony okres jako warunku preferencji podatkowej (braku opodatkowania przy sprzedaży) | 36-miesięczny okres utrzymywania własności składników majątku przez fundację rodzinną przed ich sprzedażą. | Brak zwolnienia z opodatkowania fundacji rodzinnej przy szybkiej sprzedaży aktywów wniesionych do fundacji lub nabytych od podmiotów powiązanych. |
| Struktury transparentne podatkowo | Możliwość tworzenia struktur w oparciu o zagraniczne spółki transparentne podatkowo. W ocenie Ministerstwa Finansów przpisy w tym zakresie pozwalają obchodzić ograniczenia dotyczące dozwolonej działalności fundacji rodzinnej. | Opodatkowanie dochodów osiąganych za pośrednictwem zagranicznych spółek transparentnych podatkowo. | Konieczność ponownej analizy modeli inwestycyjnych i oceny ich efektywności. |
| Reżim CFC | Brak objęcia fundacji rodzinnych reżimem CFC (Controlled Foreign Corporation) tj. reżimem opodatkowania zagranicznych spółek kontrolowanych. | Objęcie fundacji rodzinnych reżimem CFC. | Potencjalny wpływ na zagraniczne struktury inwestycyjne fundacji. |
| Najem krótkoterminowy | Występują wątpliwości interpretacyjne dotyczące form wykorzystania nieruchomości objętych zwolnieniem. | Opodatkowania najmu krótkoterminowego wykonywanego przez fundację rodzinną. | Znaczenie dla fundacji posiadających apartamenty inwestycyjne, obiekty wypoczynkowe i nieruchomości wynajmowane dobowo. |
| Stawka CIT | Stawka 15% przewidziana w art. 24q ustawy o CIT. | Podwyższenie stawki z 15% do 19%. | Wzrost opodatkowania świadczeń dla beneficjentów i fundatora oraz mienia wydawanego przy rozwiązaniu fundacji. |
| Zwolnienie z PIT | Zstępni rodzeństwa będącego fundatorami nie są objęci wskazanym zwolnieniem. | Objęcie zwolnieniem z PIT zstępnych rodzeństwa będącego fundatorami. | Poprawa sytuacji fundacji tworzonych wspólnie przez braci lub siostry i kolejnego pokolenia ich rodzin. |
| Vacatio legis | Aby zachować zasady prawidłowej legislacji oraz dać przedsiębiorcom odpowiedni czas na refleksję nad nowymi przepisami, postulowany jest stosowanie sześciomiesięcznego vacatio legis. | Brak zapowiedzi wprowadzenia postulowanego sześciomiesięcznego vacatio legis. | Ograniczony czas na dostosowanie struktur i ocenę skutków nowych regulacji - przepisy mają obowiązywać od 2027 r. |
Zmiany proponowane przez Ministerstwo Finansów nie powinny być oceniane wyłącznie przez pryzmat tego, czy zwiększą wpływy budżetowe lub ograniczą wybrane schematy optymalizacyjne. Znacznie ważniejsze jest to, jaki sygnał wysyłają do przedsiębiorców rodzinnych planujących sukcesję majątku w perspektywie jednego lub kilku pokoleń.
Fundacja rodzinna została wprowadzona do polskiego porządku prawnego jako instrument długoterminowego planowania sukcesyjnego. Trudno oczekiwać, aby rodziny biznesowe podejmowały wieloletnie decyzje dotyczące własności firm, struktury majątku czy ładu rodzinnego, jeżeli kluczowe założenia podatkowe tej instytucji podlegają regularnym zmianom już po zaledwie kilku latach jej funkcjonowania.
Szczególne wątpliwości ponownie budzi brak odpowiednio długiego vacatio legis. O ile dyskusja o uszczelnianiu przepisów jest naturalnym elementem dojrzewania każdej nowej regulacji, o tyle w przypadku fundacji rodzinnych przedsiębiorcy powinni mieć realny czas na dostosowanie przyjętych struktur i zweryfikowanie skutków nowych rozwiązań. Trudno uznać za właściwe wprowadzanie fundamentalnych zmian podatkowych dotyczących wielopokoleniowego planowania sukcesji praktycznie z dnia na dzień.
Pozytywnie należy natomiast ocenić rozszerzenie zwolnienia dla zstępnych rodzeństwa fundatorów. To zmiana oczekiwana przez praktykę i usuwająca jedną z najbardziej niezrozumiałych niespójności obecnych regulacji.
Ostateczna ocena projektu będzie jednak możliwa dopiero po publikacji pełnego tekstu ustawy i przepisów przejściowych. To właśnie one rozstrzygną, czy ustawodawca rzeczywiście dąży do wyeliminowania konkretnych nadużyć, czy też ponownie obciąży dodatkowymi ryzykami podatników, którzy wykorzystują fundacje rodzinne zgodnie z ich podstawowym celem, czyli ochroną majątku rodzinnego i zapewnieniem bezpiecznej sukcesji biznesowej.
Czytaj więcej: Rejestr fundacji rodzinnych wchodzi do sieci – pierwszy, ostrożny krok w stronę cyfryzacji