fbpx

GrantThornton

Treść artykułu

Ministerstwo Finansów w opublikowanym 3 marca 2022 r. komunikacie wyjaśniło zasady preferencji podatkowych związanych z niesieniem pomocy Ukrainie, wskazując również w którym kierunku pójdą planowane zmiany podatkowe. Wśród ogłoszonych rozwiązań nie znajdziemy jednak ułatwień dla przedsiębiorców, którzy świadczą pomoc bezpośrednią potrzebującym obywatelom Ukrainy.

Jak wskazuje MF, osoby poszkodowane w wyniku zbrojnej agresji na Ukrainę, które przybywają z terytorium tego kraju do Polski, otrzymują wsparcie materialne od wielu podmiotów: wolontariuszy będących osobami fizycznymi, fundacji, stowarzyszeń, Organizacji Pożytku Publicznego (OPP) i innych organizacji społecznych, a także od osób prawnych.

Darowizny na rzecz NGO

W komunikacie Ministerstwo przypomniało, że aktualnie obowiązujące przepisy pozwalają na odliczenie od podatku określonych darowizn przekazywanych zarówno w formie pieniężnej, jak i rzeczowej. Dotyczy to m.in. darowizn przekazywanych na działalność pożytku publicznego, którą prowadzą organizacje pozarządowe (NGO), czyli Organizacje Pożytku Publicznego (OPP), jak również inne fundacje i stowarzyszenia, działające na terenie UE i EOG.

Przekazaną im wartość darowizny odlicza się od podstawy opodatkowania, którą jest kwota dochodu. W przypadku osób fizycznych (PIT) odliczenie może wynieść maksymalnie do 6 proc. dochodu, a  w przypadku firm (CIT) – do 10 proc. dochodu.

Właśnie z tych preferencji mogą skorzystać osoby i firmy, które pomagają Ukrainie, muszą jednak udokumentować fakt przekazania darowizny. W przypadku darowizny pieniężnej poprzez dowód wpłaty na rachunek bankowy, a w przypadku darowizny rzeczowej – dokumentem wskazującym dane darczyńcy i wartość darowizny wraz z oświadczeniem obdarowanego o jej przyjęciu.

W chwili obecnej nie ma jednak możliwości skorzystania z tej preferencji podatkowej na etapie kalkulacji zaliczek na podatek dochodowy. Odliczenia w wysokości 100% wartości darowizny będzie można dokonać w zeznaniu rocznym za 2022 r.

Jednocześnie MF wyjaśniło, że obdarowany przez organizację pozarządową obywatel Ukrainy nie musi płacić PIT. Korzystanie z pomocy humanitarnej organizacji pozarządowych nie generuje bowiem obowiązku podatkowego w tym podatku.

Czytaj więcej: Pomoc dla obywateli Ukrainy a podatek dochodowy i VAT

Obywatel Ukrainy nie zapłaci podatku od darowizny

Ministerstwo podało również, że trwają prace, które pozwolą ukraińskim obywatelom, przybywającym na terytorium Polski z Ukrainy, nie płacić podatku od spadków i darowizn. Zwolnienie z tego podatku dla nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy własności rzeczy lub praw majątkowych ma zostać wprowadzone od 24 lutego do 31 grudnia 2022 r.

W obecnym systemie podatkowym osoby otrzymujące darowizny nie płacą podatku o ile wartość świadczenia (pieniężnego lub rzeczowego) nie przekracza 4 902 zł w ciągu 5 lat. W przypadku czteroosobowej rodziny jest to kwota 19 608 zł (po 4 902 zł na każdą osobę).

W naszej ocenie darowizna na rzecz obywateli Ukrainy przekazana za granicą w ogóle nie podlega pod ustawę o spadkach i darowiznach.

Zgodnie z art. 2 ustawy o spadkach i darowiznach nabycie własności rzeczy znajdujących się za granicą lub praw majątkowych wykonywanych za granicą podlega podatkowi, jeżeli w chwili (…) zawarcia umowy darowizny nabywca był obywatelem polskim lub miał miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Sprawdź Doradztwo podatkowe Grant Thornton

Preferencje dla firm, ale nie jeśli świadczą pomoc bezpośrednią

W Ministerstwie trwają także prace nad rozwiązaniami umożliwiającym zaliczenie do kosztów podatkowych – zarówno w PIT, jak i CIT – wydatków na wytworzenie lub ceny nabycia rzeczy i praw będących przedmiotem darowizny w okresie od 24 lutego do 31 grudnia 2022 r. na cele związane z przeciwdziałaniem skutkom działań wojennych na terytorium Ukrainy przekazywane:

  • organizacjom pozarządowym (również z Ukrainy),
  • jednostkom samorządu terytorialnego,
  • Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych,
  • podmiotom wykonującym działalność leczniczą oraz z zakresu ratownictwa medycznego na terytorium Polski i Ukrainy.

Resort wyjaśnił, że kosztem uzyskania przychodów będą również koszty poniesione z tytułu nieodpłatnych świadczeń, a więc np. darmowej pomocy medycznej na rzecz organizacji pozarządowych. Skorzystają na tym przedsiębiorcy (lekarze, weterynarze), którzy w ramach swojej działalności chcą pomagać i oferować swoje usługi za darmo obywatelom Ukrainy.

Jednocześnie widać, że Ministerstwo Finansów nie dąży do wprowadzenia ułatwień w przypadku świadczenia pomocy bezpośredniej przez polskie firmy na rzecz potrzebujących, a szkoda, bo aktualnie bardzo wiele działań jest realizowanych przez przedsiębiorców właśnie w ten sposób. Czasem są to działania skierowane do pracowników i rodzin ukraińskich kontrahentów, dostawców, podmiotów powiązanych. Czytelne zasady, które koszty mogłyby w takim przypadku być uznane za koszty uzyskania przychodów byłyby niezmiennie pomocne.

Ważny fragment

Organizacje pomocowe ponoszą też koszty własne, które niestety uszczuplają wartość pomocy, a cały proces pośrednictwa wydłuża czas, w którym pomoc trafi do potrzebujących.

Darmowe mieszkanie dla obywatela Ukrainy bez PIT

Resort finansów zapowiedział również zwolnienia z podatku PIT wszelkich świadczeń uzyskiwanych przez ukraińskich obywateli, przybywających na terytorium Polski z Ukrainy, od osób fizycznych i firm. Chodzi o podatek, do zapłaty którego, zobowiązana jest osoba otrzymująca takie świadczenie. Taką nieopodatkowaną pomocą może być np. udostępnienie lokalu mieszkalnego, zapewnienie żywności, sfinansowanie leczenia, czy też opłacenie nauki i kursów pozwalających na zmianę kwalifikacji zawodowych.

Obecnie podatkiem PIT nie jest objęta pomoc otrzymana za pośrednictwem NGO, ale należy go uregulować, gdy wsparcie pochodzi bezpośrednio od osoby fizycznej czy przedsiębiorcy.

W przypadku gdy pracownicy polskich spółek przyjmują pod swój dach Ukraińców, udostępniają im mieszkania, ponoszą koszty wyżywienia czy utrzymania widzimy szansę na zastosowanie art. 21 ust 1 pkt 26 lit b).

Przypominamy, że w art. 21 ust 1 pkt 26 ustawy PIT prawodawca przewiduje, że wolne od podatku są  zapomogi otrzymane w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci:

  • z funduszu socjalnego, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, z funduszy związków zawodowych lub zgodnie z odrębnymi przepisami wydanymi przez właściwego ministra – niezależnie od ich wysokości,
  • z innych źródeł – do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 6000 zł; (10 000 zł w czasie pandemii)

A mianowicie, jeśli na wniosek pracownika przedsiębiorca ze swoich własnych środków obrotowych przyzna pomoc finansową takiemu pracownikowi – można ją potraktować jako zapomogę losową, która polega zwolnieniu z opodatkowania u pracownika do kwoty 10 000 zł (wartość ta wynika z art.   52l ustawy PIT i obowiązuje w okresie od 2020 r. do końca roku podatkowego, w którym odwołano stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19).

Ponieważ zapomoga nie jest darowizną i dotyczy wsparcia dla pracownika – może być również kosztem uzyskania przychodów.

Ważny fragment

Jednocześnie zwracamy uwagę, że niektóre samorządy lokalne planują zwolnienie od podatku z nieruchomości w przypadku udostępnienia tych nieruchomości uchodźcom z Ukrainy.

Niniejsza publikacja została sporządzona z najwyższą starannością, jednak niektóre informacje zostały podane w formie skróconej. W związku z tym artykuły i komentarze zawarte w „Newsletterze” mają charakter poglądowy, a zawarte w nich informacje nie powinny zastąpić szczegółowej analizy zagadnienia. Wobec powyższego Grant Thornton nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek straty powstałe w wyniku czynności podjętych lub zaniechanych na podstawie niniejszej publikacji. Jeżeli są Państwo zainteresowani dokładniejszym omówieniem niektórych kwestii poruszonych w bieżącym numerze „Newslettera”, zachęcamy do kontaktu i nawiązania współpracy. Wszelkie uwagi i sugestie prosimy kierować na adres jacek.kowalczyk@pl.gt.com.

Inne artykuły z kategorii: Doradztwo podatkowe Zobacz wszystkie

Najczęściej czytane