Wraz z przełomem lat 2022/2023 ustawodawca kończy prace legislacyjne nad projektem ustawy o fundacji rodzinnej, czyli oczekiwanym od niemal 30 lat rozwiązaniem problemu sukcesji w krajowych firmach rodzinnych. Czy struktury oparte o fundację rodzinną będą korzystne podatkowo?

Działalność gospodarcza fundacji – dozwolony zakres

Na horyzoncie widnieje już wyraźnie zarysowany kształt fundacji rodzinnej wraz ze szczegółami co do modelu jej opodatkowania.

Z punktu widzenia ustalenia skutków podatkowych struktury opartej o fundację rodzinną, kluczowe pozostaje odniesienie się do przedmiotu działalności fundacji. Fundacja zasadniczo ma pełnić rolę pasywnego inwestora, tzn. nie ma prowadzić aktywnej działalności gospodarczej.

Artykuł 6 projektu ustawy o fundacji rodzinnej stanowi, iż dozwolona działalność fundacji może polegać na:

  • zbywaniu mienia, o ile nie zostało ono nabyte wyłączenie w celu dalszego zbycia;
  • najmie, dzierżawie lub udostępnianiu mienia do korzystania na innej podstawie;
  • przystępowaniu do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju lub za granicą, a także uczestnictwie w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach;
  • nabywaniu i zbywaniu papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze;
  • udzielaniu pożyczek spółkom kapitałowym, w których fundacja rodzinna posiada udziały lub akcje, spółkom osobowym, w których uczestniczy jako wspólnik oraz beneficjentom;
  • prowadzeniu w ramach przedsiębiorstwa własnej, nieprzemysłowej produkcji rolniczej.

Ważny fragment

Przepisy podatkowe właśnie od przedmiotu działalności funkcji uzależniają jej status podatkowy. W sytuacji w której, przedmiot działalności fundacji zbieżny jest z powyższym zakresem, fundacja będzie korzystała ze zwolnienia podatkowego w CIT. W przeciwnym wypadku fundacja będzie podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych, zasadniczo na równi z innymi podatnikami CIT, przy czym dla fundacji znajdzie zastosowanie stawka CIT w wysokości 25%.

Fundacja rodzinna zwolniona z CIT

Ustanowienie zwolnienia podmiotowego dla fundacji rodzinnej oznacza w praktyce, że co do zasady nie występuje u niej obowiązek podatkowy, o ile ustawa wyraźnie tak nie wskazuje.

Dotychczasowy projekt ustawy zawiera wskazanie kilku zdarzeń, które mogą do takiego obowiązku doprowadzić, mianowicie przekazanie lub pozostawienia do dyspozycji beneficjentom bądź fundatorowi:

  1. świadczenia przez fundację, jak np. środki pieniężne, rzeczy lub prawa,
  2. mienia fundacji w związku z jej likwidacją.

W każdym z powyższych przypadku fundacja rodzinna opodatkowuje wartość przekazanych świadczeń lub mienia stawką 15% podatku dochodowego od osób prawnych.

Niestety Ustawodawca nie zdecydował się na zapewnienie neutralności podatkowej przeniesienia majątku z fundacji zagranicznej do polskiej fundacji rodzinnej. W wyniku tego, aby kapitał ulokowany w obcym podmiocie wrócił do kraju, należałoby odpowiednio ustalić skutki podatkowe czynności przeniesienia majątku odpowiednio do metody jaką byłoby to realizowane.

Dodatkowo po stronie fundacji może powstać obowiązek odprowadzania podatku CIT na bieżąco, gdy posiada ona nieruchomości komercyjne w rozumieniu art. 24b Ustawy CIT.

Zaznaczyć też trzeba, że w przypadku, gdy Wspólnik spółki posiada prawa majątkowe związane z prawem do otrzymania świadczenia jako założyciel (fundator), lub beneficjent fundacji – w tym fundacji rodzinnej, spółka taka nie może skorzystać z estońskiego CIT. Łącznie tych dwóch instytucji nie jest więc możliwe.

Skorzystaj z naszych usług w zakresie: Sukcesja biznesu
Dowiedz się więcej

Sytuacja podatkowa beneficjentów i fundatora

W kontekście beneficjentów i fundatora (będących osobami fizycznymi), świadczenia i mienie otrzymane od fundacji może podlegać opodatkowaniu w zależności od pokrewieństwa z fundatorem. Ustawodawca przewiduje możliwość skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania PIT, gdy fundacja będzie wypłacała środki do fundatora bądź grona beneficjentów uprzywilejowanych (małżonek fundatora, jego wstępni, zstępni, pasierbowie, rodzeństwo, ojczym bądź macocha).

Wobec reszty beneficjentów podatek PIT wyniesie 15%, przy czym fundacja będzie pełniła rolę płatnika tego podatku.

Mówiąc wyżej o fundatorze, wspomnieć również należy o tym, że odpowiada on solidarnie razem z fundacją za swoje zaległe zobowiązania podatkowe powstałe przed ustanowieniem fundacji rodzinnej.

Fundacja nieuprawniona do zwolnienia z CIT

Warto zwrócić uwagę na sytuację, gdy fundacja będzie czerpała dochody spoza zakresu dopuszczonego przez ustawę o fundacji rodzinnej. Ustawy podatkowe niejako penalizują taką sytuację dość dotkliwie. Mianowicie, w zakresie takich dochodów pochodzących z aktywnej działalności gospodarczej, fundacja jak każdy inny podatnik CIT będzie zobowiązana do ustalania przychodów i kosztów ich uzyskania, przy czym dochód będzie już podlegał opodatkowaniu stawką 25% (a nie 9% lub 19% – jak to ma miejsce w przypadku innych podatników).

Ważny fragment

W interesie fundacji będzie zatem przejrzyste prowadzenie ksiąg rachunkowych, umożliwiających wyraźną identyfikację zdarzeń skutkujących możliwością skorzystania ze zwolnienia podmiotowego bądź koniecznością ustalenia dochodu podlegającego opodatkowaniu.

Dodatkowo taka fundacja, zawsze będzie zobowiązana do płacenia podatku wg stawki 15% CIT, na moment dystrybucji świadczeń lub mienia do fundatora lub beneficjentów, a także będzie pełniła rolę płatnika PIT.

Sytuacja podatkowa fundacji rodzinnej i beneficjentów, w tym fundatora fundacji, jawi się w korzystnych barwach. Przestrzegamy jednak przez pochopnym tworzeniem struktur opartych o fundacjach z uwagi na to, że późniejsze wycofanie się z tego rozwiązania zawsze będzie generowało koszty podatkowe.

Jak możemy pomóc?

Zespół Kancelarii Prawnej Grant Thornton oferuje wsparcie w zakresie sukcesji biznesu, w tym wykorzystania nowej formy prawnej dla planowania przekazania biznesu młodszym pokoleniom. Fundacja rodzinna w wielu przypadkach może okazać się rozwiązaniem, które zarówno sukcesorom, jak i nestorom da poczucie bezpieczeństwa, a także uporządkowanej i przyjaznej kolejnym pokoleniom sukcesji na lata.

WSPÓŁAUTOR: Krzysztof Selwesiuk, Asystent, Zespół Kancelarii Prawnej Grant Thornton

Porozmawiajmy o Twoich wyzwaniach

Świadczymy usługi w zakresie Sukcesja biznesu

Skontaktujmy się z Tobą w najbliższym dniu roboczym aby porozmawiać o Twoich potrzebach i dopasować do nich naszą ofertę.

Poproś o kontakt

Niniejsza publikacja została sporządzona z najwyższą starannością, jednak niektóre informacje zostały podane w formie skróconej. W związku z tym artykuły i komentarze zawarte w „Newsletterze” mają charakter poglądowy, a zawarte w nich informacje nie powinny zastąpić szczegółowej analizy zagadnienia. Wobec powyższego Grant Thornton nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek straty powstałe w wyniku czynności podjętych lub zaniechanych na podstawie niniejszej publikacji. Jeżeli są Państwo zainteresowani dokładniejszym omówieniem niektórych kwestii poruszonych w bieżącym numerze „Newslettera”, zachęcamy do kontaktu i nawiązania współpracy. Wszelkie uwagi i sugestie prosimy kierować na adres jacek.kowalczyk@pl.gt.com.